Tiến độ vượt 80%, nhưng phần việc khó vẫn ở phía trước
Mở rộng cao tốc TP.HCM – Long Thành là dự án nâng năng lực một đoạn tuyến gần 22 km, từ 4 làn lên 8 làn hoặc 10 làn tùy phân đoạn, nhằm giảm quá tải khi nhu cầu đi lại và hoạt động sân bay Long Thành tăng lên. Khởi công ngày 19/8/2025, công trình hiện bước vào giai đoạn nước rút, nhưng phần trăm hoàn thành không đồng nghĩa mọi hạng mục đã sẵn sàng khai thác. Sản lượng thi công toàn dự án được báo cáo ở mức hơn 81%; một báo cáo tiến độ khác ghi nhận giá trị xây lắp đạt 76,47% giá trị hợp đồng sau hơn 14 tháng. Các con số phản ánh cách tính và thời điểm báo cáo khác nhau, song cùng cho thấy khối lượng đã lớn mà áp lực hoàn thiện vẫn đáng kể. Dự án có tổng mức đầu tư 14.945 tỷ đồng và được kỳ vọng giảm ùn tắc trên tuyến.
Đây là công trình quy mô lớn với hai gói xây lắp chính. Riêng XL01 đạt 80,28% giá trị hợp đồng, còn XL02 đạt 71,97% theo báo cáo tiến độ tháng 10. Chênh lệch ấy nhắc rằng không thể nhìn một tỷ lệ chung để kết luận toàn tuyến đã đồng đều tiến gần vạch đích.
Cầu, mặt đường và chuyển hướng giao thông là ba việc gấp
Công trường đang chạy nhiều mũi cùng lúc, nhưng các hạng mục liên kết chặt với nhau: cầu phải đủ điều kiện, mặt đường phải hoàn thiện, rồi giao thông mới có thể chuyển sang phương án thi công tiếp theo. Tại XL01, 36 mũi tập trung vào cầu Long Thành, cầu dẫn, cầu cạn và đường; tại XL02, 41 mũi ưu tiên nền, mặt đường và các cầu còn lại. Các đội thi công đang lu lèn, thảm bê tông nhựa, lao dầm và hoàn thiện kết cấu cầu.
Nhiệm vụ sát hạn là hoàn thiện đoạn Km14+200 đến nút giao Quốc lộ 51 để chuyển hướng giao thông trước ngày 15/11/2026. Đây không phải thủ tục phụ: việc chuyển tuyến tạo mặt bằng cho nhà thầu tiếp tục làm trên phần đường hiện hữu. Vì thế, tiến độ cao tốc phụ thuộc không chỉ vào tốc độ thi công mà còn vào việc tổ chức giao thông an toàn, đúng thời điểm.
Ở cầu Sông Tắc, kế hoạch là hợp long trong tháng 11 và hoàn thiện trong tháng 12/2026; cầu Long Thành vẫn cần hoàn tất các đốt đúc hẫng và những phần kết cấu còn lại. Mục tiêu ngắn hạn vì vậy là khép kín từng mắt xích, thay vì chỉ đẩy nhanh một hạng mục riêng lẻ.
Một hộ dân tại nút giao Quốc lộ 51 vẫn là điểm nghẽn
Mặt bằng toàn tuyến gần như đã được bàn giao, nhưng trường hợp cuối cùng có thể tác động trực tiếp đến việc hoàn thiện khu vực nút giao Quốc lộ 51. Hộ dân liên quan có diện tích 0,013 ha tại nhánh B, trong phạm vi từ nút giao này đến nút giao cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu. Người dân đã ký biên bản bàn giao nhưng công trình vẫn chưa được di dời.
Địa phương đang vận động bàn giao mặt bằng và dự kiến cưỡng chế trong tháng 11 nếu vận động không thành. Đây là điểm vướng nhỏ về diện tích nhưng không nên xem nhẹ: khi công trường phải nối các hạng mục liền tuyến, một vị trí chưa giải phóng có thể làm khó việc tổ chức thi công và chuyển hướng giao thông. VEC cũng kiến nghị sớm xử lý dứt điểm phần mặt bằng còn lại.
Ngoài đất đai, nguồn đá, nhựa đường và nhân lực chuyên môn đang gây sức ép. Thiếu kỹ sư, công nhân lành nghề khiến việc bổ sung người không thể lập tức bù tiến độ, nhất là ở các kết cấu cầu phức tạp. Vì vậy, tháo gỡ mặt bằng phải đi cùng bảo đảm vật liệu và nhân lực; nếu chỉ xử lý một phía, nhịp thi công vẫn có nguy cơ bị ngắt quãng.
Mốc khai thác tháng 12 cần được hiểu đúng
Dự kiến đưa tuyến vào khai thác trong tháng 12 không nên bị hiểu thành mọi hạng mục của dự án đều hoàn thành vào thời điểm ấy. Kế hoạch được nêu là cơ bản hoàn thành toàn tuyến trong tháng 12, trong khi các mốc riêng của cầu Long Thành được cập nhật khác nhau: một báo cáo tiến độ nêu mục tiêu hoàn thành cầu mới vào tháng 3/2027, còn thông tin từ Ban quản lý dự án đặt mục tiêu hợp long cầu chính cuối tháng 12/2026. Không có căn cứ để gộp các mốc này thành một ngày hoàn tất duy nhất.
Điều người đi đường cần theo dõi trước mắt là phương án chuyển hướng quanh nút giao Quốc lộ 51 và thông báo tổ chức giao thông khi công trường chuyển giai đoạn. Sau đó, chất lượng mặt đường, cầu và các hạng mục an toàn mới quyết định trải nghiệm khai thác thực tế. Mở rộng cao tốc có thể giảm áp lực cho tuyến, nhất là khi sân bay Long Thành dự kiến hoạt động vào tháng 12/2026, nhưng lợi ích ấy chỉ đến trọn vẹn nếu phần việc còn lại được hoàn thiện đồng bộ.
Tóm lại, công trường đã tăng tốc và khối lượng thi công vượt mốc 80%, song điểm nghẽn mặt bằng, nguồn lực và việc chuyển hướng giao thông vẫn đòi hỏi xử lý sát sao. Mốc tháng 12 là mục tiêu khai thác hoặc cơ bản hoàn thành theo từng hạng mục, không phải lời khẳng định rằng toàn bộ công trình, đặc biệt cầu Long Thành, đã hoàn tất.
