Đe dọa trên không đòi hỏi kịch bản cụ thể
UAV xâm nhập sân bay là tình huống thiết bị bay không người lái đi vào vùng trời cấm hoặc hạn chế quanh cảng hàng không, có khả năng gây gián đoạn hoạt động bay và đòi hỏi các lực lượng phản ứng theo quy trình thống nhất. Đây không còn là nguy cơ có thể xem nhẹ: tình trạng UAV và phương tiện bay khác xâm nhập khu vực cấm bay, hạn chế bay tại một số cảng hàng không diễn biến phức tạp; các vụ việc ở Tân Sơn Nhất, Đà Nẵng và một số sân bay khác đã ảnh hưởng đến hoạt động bay. Vì vậy, chỉ phát hiện nguy cơ là chưa đủ. Cơ quan chức năng cần xây dựng trước kịch bản cho từng tình huống, xác định rõ ai chỉ huy, lực lượng nào chủ trì, lực lượng nào phối hợp và cách xử lý. Quy trình càng minh bạch, nguy cơ lúng túng khi sự cố xảy ra càng thấp.
Phối hợp liên ngành là trụ cột của an ninh hàng không
Bảo vệ sân bay trước drone vùng cấm bay không thể là nhiệm vụ riêng của đơn vị khai thác cảng. Công an, quân đội, cơ quan quản lý và lực lượng tại sân bay cần chia sẻ thông tin, nhận diện nguy cơ và phối hợp xử lý kịp thời. Chỉ đạo ở cấp trung ương yêu cầu Bộ Công an phối hợp Bộ Quốc phòng rà soát khu vực cấm bay, hạn chế bay; đồng thời tăng cường trao đổi thông tin để phát hiện, ngăn chặn và xử lý UAV xâm nhập trái phép. Đây là hướng đi đúng: ranh giới trách nhiệm phải được xác định trước, thay vì chờ sự cố mới tìm đầu mối. Kế hoạch cũng cần tính đến những yếu tố khác có thể đe dọa an toàn, như chiếu tia laser, vật thể bay và tình huống gây mất trật tự. Kiểm soát UAV hiệu quả phải gắn với cách bảo vệ tổng thể vùng trời và khu vực lân cận sân bay.
Cần Thơ đưa quy chế phối hợp vào thực tế
Cảng hàng không quốc tế Cần Thơ đã có bước đi đáng chú ý khi ACV, Công an thành phố và Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố ký quy chế phối hợp mới nhằm tăng cường an ninh, an toàn hàng không. Quy chế không chỉ nêu cam kết chung: các bên duy trì trao đổi thông tin, kiểm tra, giám sát và đường dây nóng 24/7; lực lượng Cảnh sát phản ứng nhanh thường trực 24/24 để tiếp nhận tin báo, xử lý vụ việc tại cảng và khu vực xung quanh. Lãnh đạo thành phố cũng yêu cầu cụ thể hóa quy chế thành kế hoạch, quy trình, đầu mối liên lạc và trách nhiệm xử lý; tình huống vượt thẩm quyền cần được báo cáo kịp thời để thống nhất chỉ đạo. Đây là điểm mấu chốt: văn bản chỉ có giá trị khi từng đơn vị biết phải làm gì, liên hệ ai và phối hợp ra sao lúc phát hiện drone xâm nhập.
Phòng ngừa từ khu vực quanh sân bay
Phương án ứng phó chỉ phát huy tác dụng nếu nguy cơ được phát hiện sớm. Các lực lượng cần kiểm soát chặt khu vực lân cận sân bay, chú ý hành vi sử dụng drone/UAV xâm phạm vùng trời và chiếu tia laser; đồng thời duy trì kênh tiếp nhận tin báo để thông tin đến đúng đầu mối. Với người dân và đơn vị vận hành thiết bị bay, nguyên tắc an toàn là kiểm tra thông tin về khu vực cấm bay, hạn chế bay và tuân thủ quy định trước khi sử dụng UAV. Cơ quan quản lý cần tiếp tục hoàn thiện quy định, xem xét công khai thông tin vùng trời và tăng cường năng lực phát hiện, xử lý. Không nên đợi đến khi hoạt động bay bị ảnh hưởng mới đánh giá mức độ nghiêm trọng. Phòng ngừa quanh sân bay, phân công rõ trách nhiệm và diễn tập phối hợp là những việc thiết thực để giữ an ninh hàng không.
