Từ thị trường nội địa đến tham vọng năng lượng toàn cầu
Xu hướng doanh nghiệp Việt mở rộng quốc tế năng lượng là quá trình các tập đoàn đang chuyển dịch từ tập trung dự án trong nước sang xây dựng danh mục đầu tư trải dài nhiều châu lục, bao gồm thủy điện, điện gió, điện mặt trời và dầu khí, với mục tiêu vừa bảo đảm an ninh năng lượng vừa giành vị thế trong chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu. Trong bối cảnh nhu cầu điện tăng và thế giới đẩy mạnh nguồn điện sạch, nhiều tập đoàn Việt không còn “quẩn quanh” trong nước mà tìm cách chen chân vào các cấu trúc thị trường mới tại Lào, Philippines, Kyrgyzstan, Nga và Cameroon. Đây không còn là các thương vụ thăm dò, mà là bước xoay trục chiến lược: xây danh mục năng lượng toàn cầu thay vì chỉ bảo toàn thị phần nội địa. Ai chậm tái định vị sẽ bị bỏ lại trong cuộc tái cấu trúc bản đồ năng lượng khu vực.
Philippines, Trung Á: Bước đi chiến lược trong năng lượng sạch
Nếu xem Đông Nam Á là “sân nhà mở rộng”, thì Philippines và Trung Á lại là phép thử bản lĩnh năng lượng toàn cầu của doanh nghiệp Việt. VinEnergo – thành viên hệ sinh thái Vingroup – đang cùng SunAsia Energy phát triển ba dự án điện mặt trời Macabebe, Sagay và Silay tại Philippines, tổng công suất 422 MWp, với mô hình lắp pin trên ao nuôi thủy sản để vừa phát điện vừa duy trì nuôi cá. Danh mục này đặt mục tiêu vận hành thương mại giai đoạn 2027–2028, cho thấy tầm nhìn dài hơi về dòng tiền thay vì “đánh quả” ngắn hạn. Ở phía tây, ROX Energy Global phát triển nhà máy ROX Issyk-Kul tại Kyrgyzstan, tổng quy hoạch tới 1.900 MWp, giai đoạn 1 đã hòa lưới quốc gia với 175 MWp và dự kiến hoàn thành toàn bộ vào cuối năm 2028.
Lào: “Hậu phương” thủy điện và điện gió cho Việt Nam
Lào đang trở thành “hậu phương năng lượng” đúng nghĩa cho Việt Nam, nhất là với các dự án thủy điện và điện gió quy mô lớn. Điện Việt Lào đã hình thành chuỗi bốn dự án thủy điện Xekaman với tổng công suất khoảng 652 MW; riêng ba nhà máy Xekaman 1, Xekaman Xanxay và Xekaman 3 đạt 572 MW và đã vận hành, đưa phần lớn sản lượng về Việt Nam. Doanh nghiệp còn đang phát triển Xekaman 4 công suất thiết kế khoảng 80 MW tại Sekong như một mảnh ghép hoàn thiện chuỗi nguồn ổn định. Ở mảng năng lượng tái tạo, T&T Group triển khai nhà máy điện gió Savan 1 tại Savannakhet, công suất thiết kế 495 MW, trong đó giai đoạn 1 là 300 MW và được xác định là dự án mở đầu cho chiến lược đầu tư năng lượng xuyên biên giới của tập đoàn.
Từ Nam Lào đến vòng Bắc Cực: Việt Nam thử sức “người chơi lớn”
Bức tranh sẽ thiếu nếu bỏ qua dầu khí – mảnh ghép cho thấy doanh nghiệp Việt không chỉ theo đuổi năng lượng sạch mà còn nắm lấy cơ hội trong nhiên liệu hóa thạch ở vùng địa chất khắc nghiệt. Tại Liên bang Nga, cụm dầu khí Nhenhexky do Liên doanh Rusvietpetro (PVN và Zarubezhneft) khai thác nằm trong Khu tự trị Nenets, phía trên Vòng Bắc Cực, với trữ lượng địa chất ước tính khoảng 244 triệu tấn dầu và trữ lượng có thể thu hồi khoảng 96 triệu tấn. Đây là dự án đang khai thác thương mại và được đánh giá là một trong những khoản đầu tư nước ngoài hiệu quả của PVN. Về chiến lược, việc hiện diện từ Nam Lào tới Bắc Cực giúp Việt Nam không bị “cô lập” trong cuộc chơi năng lượng toàn cầu vốn đang định hình lại các chuỗi cung ứng và cấu trúc quyền lực mới.
Việt Nam đang tự định nghĩa lại vị thế trong bản đồ năng lượng
Chuỗi dự án trải rộng từ thủy điện, điện gió, điện mặt trời đến dầu khí cho thấy một điều: doanh nghiệp Việt đã bước qua giai đoạn thụ động nhận vai “khách hàng” để tiến đến vai trò “nhà đồng thiết kế” trật tự năng lượng khu vực. Việc nhiều tập đoàn không chỉ mở rộng trong nước mà còn chủ động tìm kiếm cơ hội quốc tế phản ánh rõ sự dịch chuyển từ danh mục nội địa sang danh mục năng lượng toàn cầu. Nếu duy trì được kỷ luật vốn, quản trị rủi ro chính trị và công nghệ, Việt Nam có cơ hội trở thành tâm điểm mới của dòng vốn năng lượng khu vực. Ngược lại, nếu coi đây chỉ là cuộc đua danh tiếng, các dự án sẽ biến thành gánh nặng. Thời gian từ nay đến mốc hoàn thành các dự án sau 2028 sẽ là phép thử rõ ràng nhất.
