Từ “điểm đến đầu tư” đến hệ sinh thái kinh tế tư nhân Quảng Ninh
Hệ sinh thái kinh tế tư nhân Quảng Ninh là tổng hợp các cải cách thể chế, đầu tư hạ tầng, chất lượng điều hành và chuỗi liên kết doanh nghiệp, tạo một môi trường kinh doanh nơi khu vực tư nhân vừa có không gian phát triển bền vững, vừa trở thành động lực chính cho tăng trưởng địa phương, thay vì chỉ là đối tượng thụ hưởng ưu đãi đầu tư ngắn hạn. Quảng Ninh đang chuyển dịch rõ ràng từ hình ảnh một “điểm đến đầu tư” sang một địa bàn nuôi dưỡng năng lực tăng trưởng thực chất của khu vực kinh tế tư nhân. Nền tảng của sự chuyển dịch này không nằm ở vài dự án lớn, mà ở cách chính quyền nhìn doanh nghiệp tư nhân như trụ cột, đồng thời thiết kế lại môi trường kinh doanh để phục vụ trụ cột đó.
Phát biểu tại Lễ công bố Báo cáo Kinh tế tư nhân Việt Nam và Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) năm 2025, Chủ tịch UBND tỉnh Bùi Văn Khắng khẳng định Quảng Ninh xác định kinh tế tư nhân là một trong những động lực quan trọng nhất; khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo là nền tảng; chuyển đổi số là phương thức phát triển chủ đạo, còn cải cách thể chế và chất lượng điều hành là lợi thế cạnh tranh chiến lược của tỉnh trong giai đoạn tới. Thông điệp này đánh dấu điểm ngoặt: cải thiện môi trường đầu tư không chỉ để hút dự án, mà để tạo nền cho doanh nghiệp phát triển bền vững, nâng cao năng lực cạnh tranh và đóng góp nhiều hơn cho tăng trưởng địa phương.
BPI top 3: Thước đo mới cho sức khỏe kinh tế tư nhân
Việc Quảng Ninh lần đầu lọt top 3 Chỉ số Hiệu quả Kinh tế tư nhân (BPI), chỉ đứng sau Hà Nội và TP.HCM, cho thấy một bước nhảy về chất thay vì chỉ là cải thiện xếp hạng hành chính. Khác với PCI vốn đo môi trường và năng lực điều hành, BPI tập trung vào “sức khỏe” thực sự của doanh nghiệp tư nhân thông qua 23 chỉ số về hiệu quả hoạt động, khả năng sinh lời, đổi mới sáng tạo, liên kết chuỗi và năng lực chống chịu. Nói thẳng, nếu trước đây Quảng Ninh giỏi tạo điều kiện, thì nay địa phương bắt đầu chứng minh được rằng doanh nghiệp tư nhân biết tận dụng điều kiện ấy để tăng trưởng.
Một dữ liệu đáng chú ý là tỷ lệ doanh nghiệp báo lãi tại Quảng Ninh đạt 72,1%, thuộc nhóm dẫn đầu cả nước. Đây không chỉ là con số đẹp để đưa vào báo cáo, mà là bằng chứng cho thấy kinh tế tư nhân Quảng Ninh đang hoạt động hiệu quả, kể cả trong bối cảnh chi phí đầu vào, biến động thương mại và sức cầu chưa ổn định. Quan trọng hơn, lần đầu vào top 3 BPI là cột mốc, nhưng không phải đích đến; điều có ý nghĩa dài hạn là tín hiệu chuyển dịch: Quảng Ninh từ chỗ cạnh tranh bằng cải cách hành chính và hạ tầng đang chuyển sang cạnh tranh bằng sức khỏe thực chất của cộng đồng doanh nghiệp.
Hạ tầng và môi trường kinh doanh: Không gian mới cho doanh nghiệp tư nhân
Nếu không có thực tế hạ tầng và môi trường kinh doanh thay đổi, câu chuyện hệ sinh thái kinh tế sẽ chỉ dừng ở khẩu hiệu. Nhiều năm qua, Quảng Ninh đầu tư mạnh vào mạng lưới kết nối: từ cao tốc Hải Phòng – Hạ Long – Vân Đồn – Móng Cái, sân bay Vân Đồn, cảng biển nước sâu đến hệ thống logistics liên vùng, tạo nên một trong những cấu trúc hạ tầng đồng bộ nhất miền Bắc. Với doanh nghiệp tư nhân, đây là lợi thế trực tiếp về chi phí vận hành và khả năng mở rộng thị trường, không phải lợi thế hình thức trong các báo cáo quảng bá.
Chia sẻ từ giới logistics cho thấy rõ tác động: thời gian vận chuyển từ khu công nghiệp ra cảng biển hay cửa khẩu được rút ngắn đáng kể, kéo chi phí logistics xuống và nâng khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp. Doanh nghiệp logistics cũng có cơ hội tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng, gia tăng giá trị dịch vụ và mức độ liên kết trong hệ sinh thái kinh tế địa phương. Song song, số hóa thủ tục hành chính giúp giảm thời gian và chi phí xử lý hồ sơ cho doanh nghiệp. Khi chính quyền coi sự hài lòng của người dân và cộng đồng doanh nghiệp là thước đo hiệu quả hoạt động, bộ máy chuyển từ tư duy quản lý sang phục vụ, chi phí tuân thủ giảm, niềm tin thị trường tăng, và không gian phát triển cho khu vực tư nhân thực sự được mở rộng.
Nuôi dưỡng tăng trưởng thực chất: Tư duy mới về phát triển bền vững
Điểm khác biệt của Quảng Ninh nằm ở chỗ địa phương không dừng ở giai đoạn “hút vốn” mà chuyển sang nuôi dưỡng năng lực tăng trưởng của doanh nghiệp. Các nhà đầu tư lớn như Sun Group hay Vingroup không chỉ đầu tư dự án đơn lẻ, mà mở rộng chuỗi từ hạ tầng giao thông đến du lịch, nghỉ dưỡng, đô thị, cho thấy địa phương đủ sức tạo môi trường để doanh nghiệp gắn bó lâu dài và hình thành chuỗi giá trị mới. Điều này chứng tỏ kinh tế tư nhân không còn là lực lượng bổ trợ, mà từng bước trở thành trụ cột tăng trưởng của tỉnh.
Số liệu đến hết tháng 7/2026 cho thấy toàn tỉnh có 2.648 doanh nghiệp và đơn vị trực thuộc thành lập mới với tổng vốn đăng ký 23.841 tỷ đồng; 769 doanh nghiệp, đơn vị trực thuộc đăng ký hoạt động trở lại, nâng tổng số doanh nghiệp đang hoạt động lên 14.338. Con số này cho thấy sức hút hiện tại của Quảng Ninh nằm ở khả năng duy trì và mở rộng cộng đồng doanh nghiệp, chứ không chỉ ở các ưu đãi ban đầu. Phát triển bền vững ở đây không phải là khẩu hiệu xanh, mà là năng lực tổ chức thực thi để doanh nghiệp tư nhân tăng trưởng dài hạn, có sức chống chịu và khả năng cộng hưởng trong hệ sinh thái kinh tế.
Kết luận: Từ cải cách thành hệ sinh thái kinh tế tư nhân
Quan sát Quảng Ninh cho thấy một bài học rõ ràng: cải cách thể chế, hạ tầng và quản trị nếu chỉ dừng ở việc cải thiện chỉ số sẽ không đủ, mà phải được đo bằng sức khỏe và mức độ gắn bó của doanh nghiệp tư nhân. BPI top 3 và tỷ lệ 72,1% doanh nghiệp báo lãi là những dấu hiệu cho thấy quá trình tích lũy cải cách nhiều năm đã bắt đầu chuyển hóa thành năng lực tăng trưởng cụ thể. Đó cũng là nền tảng để Quảng Ninh bước vào giai đoạn tiếp theo: hình thành hệ sinh thái kinh tế tư nhân có khả năng cộng hưởng và tạo sức bật mới cho nền kinh tế địa phương.
Tất nhiên, cột mốc hiện tại chưa phải đích đến. Thách thức phía trước là giữ được độ sâu của phát triển bền vững khi quy mô kinh tế tư nhân tiếp tục mở rộng, tránh rơi trở lại mô hình tăng trưởng dựa vào ưu đãi và dự án ngắn hạn. Nếu Quảng Ninh tiếp tục kiên định với tư duy lấy sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp làm thước đo, đồng thời duy trì chất lượng thể chế và điều hành như một lợi thế cạnh tranh chiến lược, khả năng cao địa phương sẽ không chỉ là “điểm đến đầu tư”, mà trở thành trung tâm của một hệ sinh thái kinh tế tư nhân năng động trong khu vực.
