Tuyến LRT đầu tiên: hạ tầng giao thông hiện đại không chỉ để di chuyển
Tuyến tàu điện nhẹ Phú Quốc là hệ thống LRT gần 18km với 6 nhà ga, vừa kết nối Cảng hàng không quốc tế với các khu nghỉ dưỡng Nam đảo và Trung tâm Hội nghị APEC, vừa kể câu chuyện văn hóa ba miền Việt Nam qua thiết kế nhà ga văn hóa, biến hạ tầng giao thông hiện đại thành một hành trình trải nghiệm quốc gia thu nhỏ. Tuyến LRT Phú Quốc là tuyến tàu điện nhẹ đầu tiên của Việt Nam, được đầu tư bằng nguồn vốn tư nhân với tổng mức 9.000 tỷ đồng, cho thấy tham vọng của doanh nghiệp nội khi bước vào lĩnh vực giao thông công cộng đòi hỏi kỹ thuật cao. Quan trọng hơn, dự án được định vị như công trình hạ tầng chiến lược của APEC 2027 Việt Nam: rút ngắn thời gian di chuyển từ sân bay đến Nam đảo và Trung tâm Hội nghị APEC xuống còn khoảng 20 phút, đồng thời tạo ra "Một vòng Việt Nam trong 20 phút" bằng ngôn ngữ kiến trúc mỗi ga. Nhìn vào cách định hình dự án, có thể nói Phú Quốc chọn kể câu chuyện quốc gia bằng đường ray, chứ không chỉ bằng diễn văn trên bục hội nghị.
Khởi công lắp ray: tốc độ thi công cho thấy quyết tâm trước thềm APEC
Ngày 11/8/2026, Sun Group cùng liên danh nhà thầu đã khởi công gói thầu cung cấp và thi công lắp đặt hệ thống ray tuyến tàu điện nhẹ Phú Quốc, đồng thời tiến hành lắp ray hiệu chuẩn toàn tuyến. Đây không phải chỉ là một cột mốc kỹ thuật; nó là lời khẳng định rằng hạ tầng giao thông hiện đại phục vụ APEC 2027 Việt Nam đang đi đúng nhịp cam kết chính trị. Hệ thống ray sử dụng khổ tiêu chuẩn quốc tế 1.435mm, rãnh 60R2, cao 180mm, mỗi thanh dài 25m trên tuyến chính 17,59km, tích hợp đồng bộ với đoạn trên cao, trên mặt đất và đi ngầm. Dự kiến cuối tháng 8, đường ray sẽ bắt đầu được lắp đặt trên nền đường, sau đó chuyển trọng tâm sang các đoạn cầu và hầm vào tháng 10 cùng năm, hướng tới mục tiêu chạy thử tháng 6/2027 và khai thác thương mại tháng 8/2027. Trong bối cảnh địa chất phức tạp và thời tiết khắc nghiệt mùa mưa, nhịp độ 3 ca liên tục với gần 600 kỹ sư, công nhân cho thấy quyết tâm biến công trình này thành minh chứng rằng doanh nghiệp Việt Nam đủ sức gánh những dự án hạ tầng đẳng cấp khu vực. "Để hoàn thành, toàn hệ thống phải nỗ lực đến 200%" – phát biểu của đại diện Tổng công ty Đường sắt Việt Nam nghe có vẻ cường điệu, nhưng chính là tinh thần cần thiết khi muốn biến đảo Ngọc thành điểm gặp gỡ của thế giới trên nền tảng giao thông xanh.
Thiết kế nhà ga văn hóa: "Một vòng Việt Nam" trong không gian kiến trúc
Điểm khiến tuyến tàu điện nhẹ Phú Quốc khác với nhiều dự án hạ tầng thuần túy nằm ở cách mỗi nhà ga được biến thành một lát cắt văn hóa. Sáu nhà ga trên tuyến dài gần 18km được thiết kế như sáu cảnh quan nghệ thuật, đại diện cho các vùng miền đất nước, từ Tây Bắc, Hà Nội, Huế, Tây Nguyên, Sài Gòn đến ga ngầm Đảo Ngọc kết nối Trung tâm Hội nghị APEC. Ga Tây Bắc sử dụng tông be vàng, ceramic cắt ngẫu hứng và chi tiết gợi tường trình vùng cao, điểm tô bởi hoa kèn hồng, móng bò trắng, bằng lăng – chính là cách đưa núi rừng vào trải nghiệm đô thị. Ga Hà Nội tái hiện vỉa hè phố cổ bằng mái mang dáng kiến trúc đô thị, màu vàng đồng quen thuộc của Thủ đô nghìn năm văn hiến. Ga Huế dùng sắc đỏ kinh thành, hoa sứ, hoa phượng và lớp mái gợi cố đô; ga Tây Nguyên biến hình ảnh nhà rông, cồng chiêng, thác nước thành đường nét kiến trúc, với sắc đá, vân gỗ và tán cây lớn phủ xanh. Ga Sài Gòn chuyển gam sang trẻ trung, rộng mở, với đường cong mái vòm gợi Bưu điện trung tâm, thể hiện tinh thần hào sảng phương Nam. Cuối tuyến, ga ngầm Đảo Ngọc lấy cảm hứng từ nghề nước mắm truyền thống Phú Quốc: trắng muối, ánh bạc đàn cá, ánh sáng chuyển động – một cách kể câu chuyện kinh tế biển trong không gian chờ tàu.
Hạ tầng giao thông hiện đại như sứ giả quốc gia tại APEC 2027
Tuyến LRT Phú Quốc không chỉ giải bài toán di chuyển nhanh, an toàn từ sân bay về các khu nghỉ dưỡng và Trung tâm Hội nghị APEC trong 20 phút; nó còn đảm nhận vai trò cầu nối văn hóa khi mỗi ga là một câu chuyện về đất nước và con người Việt Nam. Với hệ tàu điện ba toa vận hành bằng năng lượng không phát thải, tốc độ thiết kế 70–100 km/giờ và công suất tối đa 4.500 khách/giờ, hạ tầng giao thông hiện đại ở Phú Quốc đang được xây dựng như một biểu tượng xanh, đồng thời là tuyến trưng bày sống động về bản sắc ba miền. Sau khi hoàn thiện phần cầu, hầm, nền đường, các đơn vị sẽ bước vào lắp kết cấu nhịp, hệ thống ray, điện, tín hiệu và thiết bị vận hành; tuyến này sẽ phục vụ không chỉ đại biểu APEC mà cả sinh hoạt, đời sống lâu dài của người dân trên đảo. Dự án trị giá 9.000 tỷ đồng do khu vực tư nhân đầu tư mang một thông điệp chính trị rõ ràng: Việt Nam muốn bước vào APEC 2027 với hình ảnh một nền kinh tế biết dùng hạ tầng công cộng làm công cụ kể chuyện bản sắc, thay vì để ga tàu chỉ là nơi lên xuống vô cảm. Nếu Phú Quốc thành công, kỳ vọng lớn hơn là tư duy "thiết kế nhà ga văn hóa" sẽ lan sang các đô thị khác, để mỗi dự án giao thông mới đều được xem như cơ hội tái định nghĩa cách chúng ta hiện diện trước bạn bè quốc tế.
