Tuyến LRT 9000 tỷ trên Đảo Ngọc: không chỉ là một công trình giao thông
Tuyến tàu điện nhẹ Phú Quốc là dự án đường sắt nhẹ đô thị (LRT) giai đoạn 1, dài 17,59 km, kết nối trực tiếp Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc với Trung tâm Hội nghị và Triển lãm quốc tế APEC, được đầu tư theo hình thức BOT với tổng mức đầu tư gần 9.000 tỷ đồng, nhằm rút ngắn thời gian di chuyển từ sân bay tới Nam Đảo xuống khoảng 20 phút và đồng thời tạo bước ngoặt về hạ tầng giao thông Phú Quốc.
Điểm đáng nói ở dự án LRT 9000 tỷ này không phải là con số đầu tư, mà là tham vọng biến tàu điện nhẹ Phú Quốc thành trục kết nối xanh của một đặc khu đang được chuẩn bị để đón APEC 2027 Phú Quốc. Việc một doanh nghiệp tư nhân đứng ra đầu tư toàn bộ tuyến LRT đầu tiên tại Việt Nam là lựa chọn táo bạo, nhưng phù hợp với nhu cầu nâng tầm hạ tầng giao thông Phú Quốc, vốn đang chịu áp lực tăng trưởng du lịch và yêu cầu tổ chức sự kiện quốc tế quy mô lớn. Vấn đề không chỉ là có tuyến đường sắt, mà là có một hệ thống vận tải hiện đại đủ sức chứng minh năng lực tổ chức của địa phương.
Thi công 3 ca giữa mùa mưa: cách Sun Group giữ nhịp tiến độ đặc khu
Địa chất phức tạp và mùa mưa đến sớm ở đặc khu Phú Quốc lẽ ra có thể kéo lùi mọi kế hoạch tiến độ thi công đặc khu. Nhưng thay vì chấp nhận chậm trễ, chủ đầu tư đã lựa chọn cách căng hết dây tiến độ: duy trì thi công 3 ca liên tục, huy động gần 600 kỹ sư, giám sát và công nhân làm việc ngày đêm trên công trường. Một câu nói có thể trích dẫn là: “Tính đến đầu tháng 8/2026, dự án đã giải ngân khoảng 1.800 tỷ đồng, tương đương 28,7% tổng mức đầu tư”.
Việc chia nhỏ khối lượng ra ba mũi thi công cầu, hầm và nền đường cho thấy cách tiếp cận thiên về kiểm soát rủi ro: không để bất kỳ hạng mục nào trở thành điểm nghẽn kéo lùi toàn tuyến. Hệ thống cọc khoan nhồi phần móng cầu đã hoàn thành, bệ trụ đạt khoảng 63%, thân trụ khoảng 56% cho phép sớm chuyển sang kết cấu nhịp và chuẩn bị mặt bằng lắp ray. Trong bối cảnh công trường phải vừa thi công vừa phối hợp với dự án nâng cấp ĐT.975 và di dời hạ tầng kỹ thuật hiện hữu, nhịp 3 ca không phải là lựa chọn xa xỉ, mà là điều kiện bắt buộc nếu Phú Quốc muốn kịp nhịp APEC 2027 Phú Quốc.
Địa chất cứng, mùa mưa kéo dài: thử lửa năng lực thi công hạ tầng giao thông Phú Quốc
Nhìn vào các con số tiến độ, dễ quên rằng dưới nền cát của Đảo Ngọc là cả một “ải” địa chất khó nhằn. Các phân đoạn hầm 1 và hầm 2 gặp lớp đất đá quá cứng khiến nhà thầu không thể đóng hay ép cừ thép Larsen như thiết kế ban đầu, buộc phải chuyển sang phương án đào mở. Đổi phương án thi công giữa chừng thường là điều không ai muốn, nhưng ở đây lại là minh chứng cho sự linh hoạt: chấp nhận nguy cơ sạt lở hai bên vách hầm và đọng nước sau mưa để giữ tiến độ, đi kèm việc bơm hút nước, múc đất sạt lở gần như liên tục.
Mùa mưa kéo dài gây ngập úng tại dải phân cách giữa, đe dọa trực tiếp hạng mục nền đường – trái tim của mọi tuyến tàu điện nhẹ Phú Quốc. Tuy vậy, đào nền và đào khuôn đã đạt khoảng 97%, đắp cát 97%, đắp đất 79%, cho thấy đội thi công đã tận dụng tối đa những khoảng thời tiết nắng ráo để bù lại các ngày mưa. Cùng lúc, những điểm giao cắt với đường điện và đường ống cấp nước hiện hữu buộc các đơn vị phải vừa làm vừa di dời, thử thách năng lực tổ chức thi công tinh gọn của một dự án hạ tầng giao thông Phú Quốc do tư nhân dẫn dắt.
Lắp ray từ tháng 8/2026: bước ngoặt đưa LRT vào quỹ đạo APEC 2027
Từ góc độ tiến độ, mốc lắp ray tháng 8/2026 không chỉ là bước kỹ thuật mà là cột mốc chính trị – kinh tế đối với hạ tầng giao thông Phú Quốc. Mục tiêu đặt ra là cuối tháng 8/2026 bắt đầu lắp đặt đường ray trên các đoạn đi trên mặt đất, và đến tháng 10/2026 mở rộng sang các đoạn đi trên cao và trong hầm. Theo lộ trình, công trình dự kiến hoàn thiện cơ bản, chạy thử toàn hệ thống vào tháng 6/2027, trước khi đưa vào khai thác thương mại từ tháng 8/2027, trùng nhịp với yêu cầu phục vụ APEC 2027 Phú Quốc.
Khi hoàn thành, trục tàu điện nhẹ Phú Quốc kết nối sân bay với Trung tâm Hội nghị và Triển lãm quốc tế APEC chỉ trong khoảng 20 phút di chuyển, tạo nên một lớp kết nối công cộng hiện đại bao quanh các tuyến đường ô tô hiện hữu. Sự kết hợp đồng bộ với các dự án nâng cấp đường tỉnh và hệ thống thoát nước sẽ tạo diện mạo hạ tầng mới, nơi khách quốc tế đến APEC 2027 không chỉ thấy một điểm đến nghỉ dưỡng, mà thấy một đặc khu có khả năng tổ chức và vận hành giao thông đô thị ở mức tương xứng với các nền kinh tế thành viên.
Ý nghĩa vượt ra ngoài APEC: LRT như bước thử cho mô hình hạ tầng tư nhân
Nếu chỉ nhìn LRT Phú Quốc như một công trình phục vụ APEC 2027, sẽ bỏ qua giá trị dài hạn mà dự án này đang thử nghiệm: mô hình một tuyến đường sắt nhẹ đô thị được đầu tư hoàn toàn bằng vốn tư nhân, ở một đặc khu du lịch – dịch vụ. Hạ tầng giao thông Phú Quốc nhờ đó không còn phụ thuộc hoàn toàn vào ngân sách nhà nước, mà có thêm một trục vận tải công cộng do doanh nghiệp nội thiết kế, thi công và vận hành. Đây là phép thử thực tế cho câu hỏi: tư nhân Việt Nam có đủ năng lực kỹ thuật và sức chịu đựng rủi ro để đi vào lĩnh vực hạ tầng hay không.
Việc Sun Group duy trì thi công 3 ca liên tục giữa địa chất phức tạp và mùa mưa cho thấy một lựa chọn rõ ràng: chấp nhận chi phí tổ chức cao để đổi lấy tiến độ thi công đặc khu, bảo đảm dự án không trở thành điểm yếu khi Phú Quốc bước lên sân khấu APEC 2027. Khi đoàn tàu đầu tiên chạy thử giữa năm 2027, thành công hay hạn chế của tuyến LRT này sẽ trở thành tham chiếu cho nhiều địa phương khác đang tìm hướng mở rộng vận tải công cộng bằng nguồn lực xã hội. Dù kết quả ra sao, việc dám thí điểm một mô hình khó như đường sắt nhẹ đô thị vẫn là bước đi đáng giá.
