Vì sao cần để ý những cảnh báo buổi sáng từ thận?
Dấu hiệu bệnh thận là những thay đổi bất thường của cơ thể – đặc biệt xuất hiện vào buổi sáng – liên quan đến nước tiểu, phù nhẹ khi thức dậy, cảm giác mệt mỏi, khô miệng, ngứa da hoặc chuột rút; đó không phải chẩn đoán, nhưng là cảnh báo buổi sáng cho thấy thận có thể đang gặp vấn đề và cần được kiểm tra cẩn thận. Điểm đáng lưu ý là bệnh thận mạn thường không biểu hiện rõ ở giai đoạn đầu. Buổi sáng lại là thời điểm khá dễ nhận ra những thay đổi bất thường của cơ thể. Bỏ qua những tín hiệu âm thầm này nghĩa là bạn đánh cược sức khỏe thận lâu dài. Theo lương y Nguyễn Biên Thùy (Hà Nội), trong y học cổ truyền, thận giữ vai trò quan trọng với sức khỏe toàn thân, nên mọi dấu hiệu khác thường quanh thời điểm thức dậy đều đáng để suy nghĩ lại thói quen lơ là kiểm tra sức khỏe.
Nước tiểu bất thường: dấu hiệu rõ nhất nhưng hay bị xem nhẹ
Nếu phải chọn một dấu hiệu bệnh thận cần để mắt đầu tiên, đó chính là nước tiểu bất thường vào buổi sáng. Sau một đêm, nước tiểu hơi vàng đậm thường là bình thường vì cơ thể không được bổ sung nước trong nhiều giờ. Vấn đề bắt đầu khi màu sắc trở nên rất đậm, đục, có đỏ hoặc nâu nghi ngờ có máu, hoặc xuất hiện nhiều bọt và lớp bọt tồn tại lâu, lặp đi lặp lại. Đây có thể là biểu hiện protein bị lọt qua màng lọc thận vào nước tiểu, cho thấy cấu trúc thận đang tổn thương. Tự trấn an rằng “uống thêm nước rồi sẽ hết” là cách phủ nhận đầy rủi ro. Máu trong nước tiểu có thể xuất phát từ nhiều vấn đề ở đường tiết niệu và luôn cần bác sĩ đánh giá. Nước tiểu bất thường lặp đi lặp lại là lời nhắc thẳng thắn: đã đến lúc kiểm tra chức năng thận, không trì hoãn thêm.
Phù nhẹ khi thức dậy, mệt mỏi, khô miệng: đừng quy hết cho thiếu ngủ
Nhiều người thức dậy với mí mắt hơi sưng, bọng mắt rõ nhưng vội vàng đổ lỗi cho thức khuya hay ăn mặn mà quên rằng đây cũng là dấu hiệu bệnh thận quan trọng. Một số người mắc bệnh thận có thể xuất hiện tình trạng bọng mắt hoặc vùng quanh mắt sưng, đặc biệt vào buổi sáng, liên quan đến giữ nước hoặc mất protein qua nước tiểu. Thức dậy sau một đêm ngủ đủ vẫn mệt mỏi, thiếu năng lượng có thể xuất hiện khi chức năng thận suy giảm, chất thải tích tụ trong máu và thiếu máu do giảm sản xuất erythropoietin. Cảm giác miệng rất khô, khát dữ dội kèm đi tiểu nhiều bất thường cũng không nên xem nhẹ. Dĩ nhiên, dị ứng, thiếu ngủ, ăn mặn, stress hay rối loạn đường huyết đều có thể gây các triệu chứng này. Nhưng khi phù nhẹ khi thức dậy, mệt mỏi kéo dài và khô miệng lặp lại, tiếp tục bỏ qua là một lựa chọn thiếu trách nhiệm với chính cơ thể mình.
Ngứa da, chuột rút, tiểu đêm và huyết áp sáng: bức tranh tổng thể của thận
Ngứa da và chuột rút kéo dài thường bị xem như chuyện “tuần hoàn máu kém” hoặc thiếu canxi, nhưng đây cũng là các dấu hiệu có thể gặp ở người mắc bệnh thận mạn, đặc biệt khi bệnh đã tiến triển. Khi chức năng lọc suy giảm, rối loạn khoáng chất, điện giải và tích tụ chất thải có thể gây ngứa hoặc co cơ. Tiểu đêm nhiều, sáng dậy vẫn thấy tiểu tiện bất thường không chỉ là hậu quả uống nhiều nước trước khi ngủ; nó còn liên quan tới tim mạch, tuyến tiền liệt, tiểu đường và cả thận. Huyết áp cao vào buổi sáng lặp đi lặp lại là một mắt xích khác trong mối liên hệ chặt chẽ giữa tăng huyết áp và bệnh thận. Những người mắc tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh tim mạch hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh thận thuộc nhóm nguy cơ cao và nên được kiểm tra định kỳ. Nhìn từng triệu chứng riêng lẻ dễ khiến bạn xem thường; nhìn toàn bộ bức tranh, bạn sẽ thấy thận đang gửi đi những cảnh báo buổi sáng khá rõ ràng.
Khi nào phải đi khám và cách bảo vệ thận về lâu dài
Điều nguy hiểm nhất không phải là xuất hiện dấu hiệu, mà là thái độ “chờ xem có nặng hơn không” rồi mới đi khám. Các dấu hiệu buổi sáng như nước tiểu bất thường, phù nhẹ khi thức dậy, mệt mỏi, khô miệng, ngứa da, chuột rút hay huyết áp tăng không đủ để chẩn đoán bệnh thận. Tuy nhiên, các triệu chứng này nếu kéo dài hoặc đi kèm bất thường về tiểu tiện, phù, mệt mỏi… thì người bệnh nên đi khám và làm xét nghiệm cần thiết. Phát hiện sớm giúp ngăn ngừa biến chứng và bảo vệ sức khỏe lâu dài, thay vì đợi đến khi thận mạn đã tiến triển với nhiều giới hạn điều trị. Người có nguy cơ cao như người tiểu đường, tăng huyết áp, thừa cân, có tiền sử gia đình bệnh thận hoặc thường xuyên dùng một số thuốc nên chủ động hỏi bác sĩ về kiểm tra định kỳ. Điều quan trọng nhất là không chờ đến khi xuất hiện nhiều triệu chứng mới quan tâm đến thận của mình.
