Một quán bún riêu ngập nước nói gì về sức sống vỉa hè?
Quán bún riêu Cần Thơ của bà Trần Thị Kim Phượng, nằm cạnh đình Bình Thủy và sát nhánh sông Hậu, là một hàng quán ẩm thực đường phố ngập nước độc đáo khi mỗi mùa triều cường, cả con hẻm mênh mông nước nhưng nồi bún vẫn đỏ lửa, khách vẫn xắn quần, chồng ghế ngồi ăn, biến bất tiện thành trải nghiệm đáng nhớ.
Câu chuyện này không chỉ là vài bức ảnh lạ trên mạng. Nó là phép thử về sức sống kinh doanh vỉa hè và tình nghĩa giữa tiểu thương giữ nghề với cộng đồng lao động nghèo. Hơn 20 năm qua, từ cuối tháng 7 đến tháng 11 âm lịch, khu vực quanh đình Bình Thủy ngập triều cường thường xuyên, nhưng nồi bún riêu của bà Phượng hiếm khi tắt lửa. Trong khi nhiều người than phiền vì triều cường, quán bún nhỏ này lại lặng lẽ chứng minh: khi sinh kế gắn với cộng đồng, nước dâng vẫn không cuốn mất nghề.
Khung cảnh “ẩm thực đường phố ngập nước” và trải nghiệm lội nước để ăn
Giữa dòng nước đục lấp xấp, nồi bún riêu vẫn nghi ngút khói, chủ quán áo thun, quần xắn cao gối, chan bún liên tục cho khách. Các bộ bàn ghế được kê gạch, chồng lên nhau cao hơn mặt nước; có lúc khách phải chồng 3–4 bàn ghế rồi mới yên tâm đặt tô bún, vừa ăn vừa canh xe chạy ngang để bưng tô đứng dậy, tránh bị tạt nước. Ẩm thực đường phố ngập nước ở đây là hình ảnh rất cụ thể: chân ngâm trong dòng triều, tay ôm tô bún nóng, mắt nhìn mặt nước gợn sóng như một “view” đặc biệt.
Điều đáng nói là khách không hề tỏ ra khó chịu. Nhiều người lội nước vào quán rồi vội tìm một chỗ cao ráo để ăn nhanh tô bún riêu trước khi quay lại công việc mưu sinh. Có thực khách kể, vừa ngồi ăn vừa để chân ngâm dưới nước, còn có cá rỉa, thấy… vui hơn phiền. Khi bất tiện được chấp nhận như một phần đời sống, ẩm thực đường phố không chỉ thỏa mãn cái bụng mà còn nuôi dưỡng khả năng thích nghi của cả cộng đồng.
Vì sao khách vẫn đi 30 km, xắn quần để ăn một tô bún riêu?
Nếu chỉ là quán quen trong xóm, người ta có thể viện cớ nước ngập để ở nhà. Nhưng quán bún riêu Cần Thơ này lại kéo khách đi cả chục, thậm chí 30–40 km để đến thử, giữa đúng những ngày triều cường phiền phức. Một thực khách chia sẻ đã đi hơn 20 km, người khác từ Đồng Tháp chạy xe khoảng 30–40 km, đến nơi mới thấy nước ngập sâu hơn tưởng tượng, ngồi trên cao, chân ngâm dưới nước, vậy mà vẫn thấy “đáng công” vì bún ngon, giá bình dân.
Sức hút ở đây không phải “check-in ngập nước” cho vui. Nó là tổng hòa giữa món bún riêu quen thuộc với thịt, huyết, chả, bắp chuối và rau muống bào cùng cảm giác được chia sẻ một lát cắt đời sống vùng triều cường. Triều cường khiến đường sá bất tiện, nhưng lại phơi bày một trải nghiệm hiếm: ăn sáng trên những chiếc ghế chông chênh, nghe nước vỗ, nhìn người bán hàng lội nước “ship” bún cho khách quen trong hẻm. Ẩm thực đường phố ngập nước ở đây trở thành một câu chuyện để kể, chứ không chỉ là một bữa ăn qua đường.
Bà chủ bền bỉ giữ nghề và những tô bún “linh động giá”
Ở trung tâm câu chuyện là một tiểu thương giữ nghề đến mức cứng đầu: hơn 20 năm bán bún riêu, đã quen với mọi mùa nước ngập, nhưng “có nước thì mình kê đồ lên, khách vẫn ăn thì mình vẫn bán”. Bà Phượng xem đây không chỉ là kế sinh nhai mà là công việc đã gắn bó hơn hai thập kỷ, nên bà đầu tư hẳn một khối bê tông cao gần nửa mét để đặt nồi nước dùng, kê cao tủ hàng, bàn ghế mỗi khi triều cường lên mạnh.
Quan trọng hơn, sự bền bỉ ấy luôn đi cùng tinh thần sẻ chia. Từ mức giá thời đầu là 10.000 đồng một tô, nay tô bún thông thường khoảng 25.000 đồng vì chi phí tăng, nhưng với người lao động khó khăn, bà linh động bán 5.000, 10.000 hoặc 15.000 đồng mỗi tô, tùy khả năng của khách. Một người bán vé số cho biết gần như ngày nào cũng ghé ăn tô bún 10.000–15.000 đồng để có đủ sức đi tiếp; những ngày triều cường, bà vẫn lội nước vào quán cho kịp bữa sáng. Khi tiểu thương chấp nhận hy sinh lợi nhuận để níu giữ khách lao động, sức sống kinh doanh vỉa hè không còn là chuyện “chịu khó là đủ”, mà là câu chuyện về tình người.
Sức sống kinh doanh vỉa hè trước thách thức thiên nhiên
Quán bún riêu của bà Phượng không có mặt bằng rộng, không điều kiện kinh doanh thuận lợi, lại “ngập sớm, rút muộn” mỗi khi triều cường, nhưng vẫn tồn tại suốt hơn 20 năm nhờ sự cần mẫn và tình cảm của khách quen. Quán không đóng cửa vì thời tiết, khách cũng không thôi đến vì vài chục centimet nước ngập. Đó là biểu hiện rõ ràng của sức sống kinh doanh vỉa hè: biết chấp nhận bất lợi, cải biên nó thành bản sắc và giữ chặt sự gắn bó với cộng đồng.
Giữa những ngày triều cường gây nhiều bất tiện, quán bún riêu Cần Thơ này vô tình trở thành điểm đến đặc biệt, nơi người ta nhìn thấy một phiên bản khác của đô thị miền sông nước: mong manh trước thiên nhiên nhưng cứng cỏi trong cách sinh tồn. Nước có thể ngập sâu con hẻm, nhưng bà chủ vẫn bám quán, còn khách vẫn xắn quần lội nước để ăn. Câu trả lời cho câu hỏi “vì sao không nghỉ bán, vì sao vẫn lội nước để ăn” nằm ở đó: giữa mớ lo toan hàng ngày, một tô bún riêu nóng, một nụ cười quen, là thứ giữ người với người lại gần, dẫu bên dưới chân là nước triều dâng.
