Cầu Trà Khúc 1 mới: định nghĩa lại không gian sông Trà Khúc
Cầu Trà Khúc 1 mới là dự án cầu đường bộ cấp đặc biệt, dài hơn 577m, rộng 28m, tổng mức đầu tư khoảng 2.199 tỷ đồng, được xây dựng để thay thế cây cầu hơn 60 năm tuổi, đồng thời mở rộng không gian đô thị và tạo trục cảnh quan hai bờ sông Trà Khúc ngay trung tâm Quảng Ngãi.
Điểm quan trọng nhất của dự án không phải chỉ là con số 2.199 tỷ đồng hay chiều dài 830m cả phần cầu và đường dẫn, mà là cách Quảng Ngãi chọn biến một hạ tầng giao thông thành biểu tượng đô thị mới. Sáng 8/10, UBND tỉnh tổ chức lễ khởi công cầu Trà Khúc 1 sau thời gian dài chuẩn bị, đánh dấu bước ngoặt trong chiến lược hạ tầng Quảng Ngãi. Đây không phải là một cây cầu “thay cho cũ là xong”, mà là phép thử xem tỉnh có dám đặt chất lượng không gian sông, bản sắc văn hóa và phát triển đô thị lên cùng một bàn cân hay không. Và lần này, câu trả lời có vẻ là có – dù cái giá phải trả không hề nhỏ.
Từ bờ xe nước đến ba vòng thép: kiến trúc như một tuyên ngôn
Nếu phải chọn một chi tiết cho thấy Quảng Ngãi muốn cầu Trà Khúc 1 trở thành biểu tượng chứ không chỉ là công trình kỹ thuật, đó chính là thiết kế dây võng với ba vòng tròn thép nối tiếp nhau, tạo hình tượng bờ xe nước giữa sông Trà Khúc. Thay vì một cây cầu dầm bê tông quen thuộc, tỉnh tổ chức thi tuyển kiến trúc toàn quốc và chọn phương án gợi lại ký ức xe nước – hình ảnh gắn với lịch sử khai khẩn, sản xuất và đời sống cư dân sông Trà.
Cấu trúc cầu treo dây võng tự neo, bốn nhịp, mặt cắt 4 làn xe cơ giới và 2 làn hỗn hợp cho thấy đây là một hạ tầng giao thông hiện đại, nhưng phần “hồn” lại được đặt vào câu chuyện văn hóa. Khi Chủ tịch UBND tỉnh nhấn mạnh rằng cầu mới phải “xứng đáng với chặng đường phát triển tiếp theo của Quảng Ngãi”, đó không chỉ là yêu cầu về kỹ thuật hay tiến độ, mà là kỳ vọng nó trở thành hình ảnh nhận diện mới của đô thị. Sàn ngắm cảnh trên trụ tháp, hệ thống chiếu sáng mỹ thuật cũng là tuyên ngôn rằng sông Trà không chỉ để đi qua, mà để ngắm, để nhớ.
Giải tỏa khách sạn, giữ cây đa trăm tuổi: phát triển đô thị có ký ức
Điểm gây tranh luận nhất của dự án cầu Trà Khúc 1 không phải là kỹ thuật cầu treo, mà là quyết định giải tỏa khách sạn Mỹ Trà nhưng giữ lại cây đa di sản khoảng 300 năm tuổi ở phía Bắc cầu. Khách sạn Mỹ Trà – một trong những khách sạn nổi tiếng nhất Quảng Ngãi, xây khoảng 30 năm trước – sẽ bị giải phóng toàn bộ diện tích để tổ chức lại giao thông và cảnh quan công cộng, trong khi cây đa được giữ nguyên, trở thành đảo giao thông, hoa viên mini và điểm nhấn cảnh quan.
Đây là lựa chọn mang tính tuyên bố: ưu tiên bảo tồn di sản thiên nhiên lâu đời hơn một công trình kiến trúc thương mại đã hết thời gian thuê đất. Cầu mới được bố trí lệch 11 độ về phía Đông so với cầu cũ để giữ cây đa di sản phía Bắc, đồng thời kết hợp không gian công viên nhằm tạo sự hài hòa giữa công trình và cảnh quan đô thị. Trong bối cảnh nhiều địa phương vẫn sẵn sàng chặt cây, lấp hồ để mở đường, cách làm này cho thấy Quảng Ngãi đang thử một mô hình phát triển đô thị có ký ức: chấp nhận hy sinh một phần tài sản kinh tế để giữ lại những “mốc” nhận diện văn hóa – sinh thái cho tương lai.
Hạ tầng Quảng Ngãi: cây cầu như trục sống mới của đô thị sông
Cầu Trà Khúc 1 mới không đứng một mình; nó là nút quan trọng trong mạng lưới hạ tầng Quảng Ngãi vốn đã có bảy cây cầu bắc qua sông Trà Khúc. Dự án gồm cả phần cầu và hệ thống đường hai đầu với tổng chiều dài khoảng 830m, kết nối trực tiếp vào các vòng xoay, nút giao và hầm chui: phía Nam nối vào vòng xoay Quang Trung – Bà Triệu – Hai Bà Trưng với mặt cắt 28–44m, phía Bắc vuốt nối vào vòng xoay mới liên kết các tuyến Trần Văn Trà – Hoàng Sa – Nguyễn Văn Linh – Tế Hanh kéo dài.
Nút giao khác mức với hầm chui 11,5m, cao 3,5m tại đường Tôn Đức Thắng cho thấy tư duy ưu tiên dòng chảy giao thông thay vì chấp nhận xung đột như trước. Theo lãnh đạo tỉnh, khi hoàn thành, cầu Trà Khúc 1 sẽ góp phần mở rộng không gian đô thị, tạo trục cảnh quan hai bờ sông và trở thành biểu tượng mới của Quảng Ngãi. Đồng thời, hơn 2.000 tỷ đồng vốn đầu tư công được giải ngân trong 18 tháng tới, cùng không gian thương mại, dịch vụ, du lịch hai bờ sông, được kỳ vọng hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng hai con số giai đoạn 2026–2030 và đưa Quảng Ngãi trở thành cực tăng trưởng của vùng.
Tiến độ, chất lượng và bài kiểm tra niềm tin của người dân
Dự án cầu Trà Khúc 1 được HĐND tỉnh thông qua chủ trương đầu tư từ tháng 9/2022, điều chỉnh tháng 12/2023, khởi công ngày 8/10 và dự kiến hoàn thành 31/12/2027. Nghĩa là người dân phải chờ ít nhất hơn ba năm để thấy cây cầu mới vận hành, trong khi cầu cũ sẽ được đóng để phục vụ thi công, các cơ quan đang lên phương án phân luồng giao thông. Đây không chỉ là bài toán kỹ thuật, mà là bài kiểm tra niềm tin: liệu một công trình hạ tầng lớn, thi công trên sông, trong điều kiện mưa lũ, có thể hoàn thành đúng hẹn mà không đánh đổi chất lượng như yêu cầu của Thủ tướng và cam kết của tỉnh?
Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu Ban Quản lý dự án chịu trách nhiệm toàn diện về tiến độ, chất lượng, an toàn; lập tiến độ chi tiết, báo cáo khối lượng, giải ngân, nhân lực, thiết bị hằng tháng và sẵn sàng thay thế nhà thầu thi công chậm. Về phía người dân, họ không chỉ chờ một cây cầu mới để đi lại thuận tiện hơn – phục vụ ngày càng tốt hơn nhu cầu đi lại và mở rộng không gian phát triển đô thị – mà còn chờ xem liệu lời hứa về một không gian sông Trà Khúc đẹp hơn, nhiều cây xanh hơn, giàu bản sắc hơn có thành hiện thực. Nếu cầu Trà Khúc 1 hoàn thành đúng cam kết, đây sẽ là minh chứng rằng hạ tầng Quảng Ngãi có thể phát triển mà không đánh mất di sản; nếu không, nó sẽ trở thành ví dụ ngược lại. Lựa chọn nằm ở cách tỉnh thực thi từ hôm nay.
