Cầu Nguyễn Trãi – Định nghĩa mới về một công trình sông Cấm
Cầu Nguyễn Trãi Hải Phòng là một cây cầu dây văng quy mô lớn bắc qua sông Cấm, có tổng chiều dài 1.476,4m và phần cầu chính dài 550,6m, với nhịp giữa 300m – nhịp lớn nhất trong số các cây cầu trên địa bàn thành phố, được đầu tư thành công trình giao thông cấp đặc biệt nhằm tạo một trục kết nối đô thị mới xuyên qua sông.
Điểm đáng nói là đây không chỉ là một dự án cầu 6.300 tỷ theo cách gọi quen miệng của người dân, mà còn là tuyên ngôn kỹ thuật và đô thị của thành phố cảng. Cây cầu được khởi công từ tháng 12/2024 và chính thức thi công từ tháng 1/2025, đến nay đã bước vào giai đoạn thi công những hạng mục quan trọng của cầu chính. Việc đặt nhiều kỳ vọng vào cầu Nguyễn Trãi là hợp lý: nó nằm trong chiến lược kết nối đô thị Hải Phòng bằng mạng lưới cầu hiện đại, thay đổi cách người và hàng hóa băng qua sông Cấm mỗi ngày.
Trụ tháp 111m và 7.000 tấn thép Nhật: Tuyên ngôn kỹ thuật trên sông Cấm
Nếu phải chọn chi tiết thể hiện tham vọng của Hải Phòng, đó chính là hai trụ tháp 111m trên cầu Nguyễn Trãi. Theo thiết kế, hai trụ tháp này tạo thành hình hai cánh buồm vươn khơi, biểu tượng cho khát vọng “vươn ra biển lớn” của thành phố. Nói cách khác, đây không chỉ là kết cấu chịu lực mà là kiến trúc kể chuyện: câu chuyện một đô thị công nghiệp – cảng biển muốn nâng tầm vị thế.
Về mặt kỹ thuật, phần “cánh buồm” này cũng không hề đơn giản. Liên danh nhà thầu của gói thầu số 14 đã nhập khẩu hơn 7.000 tấn thép từ Nhật Bản để gia công, chế tạo trụ tháp cầu. “Trong đó có 5.064,6 tấn thép loại 1 và 1.980 tấn thép loại 2, toàn bộ được gia công tại nhà máy trước khi đưa tới công trường lắp dựng”. Theo kế hoạch, từ tháng 9 sẽ bắt đầu lắp đặt kết cấu thép tại trụ T11, sau khoảng một tháng triển khai tại trụ T12. Đây là giai đoạn then chốt để định hình dáng cầu dây văng, nơi kỹ thuật và thẩm mỹ buộc phải đi cùng nhau.
Thiết kế cầu dây văng và tĩnh không sông Cấm: Giao thông không chỉ là đường xe chạy
Ở góc nhìn kỹ thuật thuần túy, cầu Nguyễn Trãi là một bài toán cân bằng giữa đường bộ và đường thủy. Cầu chính rộng 26,5m, cầu dẫn rộng 23,5m, gồm 4 làn xe cơ giới và 2 làn hỗn hợp, với vận tốc thiết kế trên cầu chính là 80 km/h và tải trọng thiết kế HL93. Điều này cho thấy mục tiêu rõ ràng: cầu phải đáp ứng được lưu lượng giao thông lớn, cả trong hiện tại và tương lai.
Nhưng điểm tinh tế nằm ở tĩnh không thông thuyền: cầu được thiết kế với khẩu độ rộng 165m và cao 25m, đáp ứng yêu cầu khai thác giao thông đường thủy trên sông Cấm. Nói cách khác, công trình sông Cấm này không “hy sinh” luồng tàu để đổi lấy đường bộ. Phía Thủy Nguyên, cầu dẫn dài 459m; phía Ngô Quyền dài 466,8m, kéo tổng chiều dài gần 1,5km, tạo thành một trục xuyên sông rõ ràng. Đây là cách tiếp cận đáng ghi nhận: tôn trọng vai trò của con sông trong kinh tế hàng hải, thay vì chỉ xem nó là chướng ngại phải vượt qua.
Mắt xích mới trong kết nối đô thị Hải Phòng
Về mạng lưới, cầu Nguyễn Trãi sẽ là cây cầu thứ 6 vượt sông Cấm sau cầu Bính, Kiền, Hoàng Văn Thụ, Bạch Đằng và Máy Chai. Nhưng nếu coi đây chỉ là “thêm một cây cầu” thì là đánh giá thấp vai trò của nó. Công trình này được quy hoạch như một mắt xích mới trong mạng lưới giao thông, tạo trục kết nối liên thông giữa các khu công nghiệp quan trọng như VSIP-Hải Phòng, Phà Rừng, Minh Đức và Khu kinh tế Đình Vũ – Cát Hải.
Không dừng ở mức nội đô, dự án còn được kỳ vọng rút ngắn cự ly di chuyển, vận chuyển hàng hóa từ Cảng Hàng không quốc tế Cát Bi, cảng cửa ngõ quốc tế Hải Phòng tới cao tốc Hà Nội–Hải Phòng, quốc lộ 10, quốc lộ 18… “Dự án mở ra dư địa, không gian phát triển mới, gia tăng khả năng kết nối liên vùng để cùng bứt phá phát triển, góp phần hiện thực khát vọng vươn lên của thành phố Cảng”. Nói một cách đơn giản, mỗi phút được tiết kiệm trên hành trình của một container hay một chuyến xe buýt đều là giá trị cộng thêm mà cầu Nguyễn Trãi mang lại cho đời sống đô thị.
Hơn một cây cầu: Chiến lược đô thị và “bộ sưu tập” biểu tượng mới
Để hiểu vì sao Hải Phòng đặt nhiều kỳ vọng vào cầu Nguyễn Trãi, cần đặt công trình này trong bức tranh rộng hơn. Trong giai đoạn 2020–2025, thành phố xây dựng hơn 100 cây cầu với tổng mức đầu tư hàng chục nghìn tỷ đồng, mở rộng mạng lưới kết nối và tạo thêm dư địa cho công nghiệp, thương mại, logistics và đô thị phát triển. Những cây cầu mới không chỉ phục vụ nhu cầu đi lại; chúng dần trở thành dấu mốc kiến trúc, định hình “bộ sưu tập” nhận diện của thành phố.
Cầu Hoàng Văn Thụ với tạo hình “cánh chim hải âu” hay cầu Rào với hoa phượng đỏ khổng lồ, cầu Tân Vũ – Lạch Huyện từng giữ kỷ lục cầu vượt biển dài nhất Việt Nam, tất cả cho thấy một chiến lược rõ ràng: mỗi cây cầu là một câu chuyện. Trong logic đó, cầu Nguyễn Trãi với trụ tháp 111m hình cánh buồm đứng trước sông Cấm không chỉ là dự án cầu 6.300 tỷ trên giấy tờ, mà là biểu tượng của tham vọng vươn ra biển lớn. Khi hoàn thành, câu hỏi không còn là “cầu có đẹp không”, mà là “Hải Phòng sẽ dùng cây cầu này để đi xa đến đâu” trong hành trình phát triển đô thị và kinh tế của mình.
