Cầu vượt sông TP.HCM mới: Không chỉ để qua sông mà để đổi cách sống đô thị
Dự án cầu Thủ Thiêm 4 – một cầu vượt sông TP.HCM với tuyến đi bộ riêng biệt và tổng vốn đầu tư hơn 5.000 tỷ đồng – là công trình giao thông mới bắc qua sông Sài Gòn, kết nối khu Nam với khu Đông, đồng thời tạo không gian công cộng ven sông gắn với công viên, cảnh quan và đường dành riêng cho người đi bộ, xe đạp. Điểm đáng nói ở đây không phải chỉ là một cây cầu thêm vào mạng lưới hạ tầng, mà là lựa chọn mang tính định hướng: TP.HCM muốn giao thông lớn hơn, nhanh hơn, nhưng cũng muốn người dân có chỗ đi bộ, ngắm sông, nhìn thành phố từ trên cao. Khi một cầu 5.000 tỷ đồng được thiết kế với tuyến đi bộ độc lập chạy dọc hệ vòm chính và ban công ngắm cảnh, đó là tuyên bố rõ ràng rằng đô thị giàu nhất nước không chấp nhận kiểu hạ tầng chỉ phục vụ xe cộ.
Quy mô cầu 5.000 tỷ đồng và lý do TP.HCM phải đi xa hơn một cây cầu
Trong quý IV/2026, TP.HCM dự kiến khởi công 5 dự án hạ tầng giao thông với tổng vốn khoảng 46.500 tỷ đồng, trong đó cầu Thủ Thiêm 4 nổi bật với quy mô đầu tư khoảng 5.063 tỷ đồng từ ngân sách thành phố. Cầu có tổng chiều dài khoảng 2,16 km, phần cầu dài hơn 1,6 km, được thiết kế 8 làn xe với vận tốc 60 km/h, trở thành một trong những trục kết nối trực tiếp hiếm hoi giữa khu Nam và khu Đông, bổ sung thêm năng lực lưu thông qua sông Sài Gòn. Chọn xây một cầu 5000 tỷ đồng ở thời điểm này là lựa chọn mang tính bắt buộc hơn là xa xỉ. Áp lực giao thông ở các tuyến Tôn Đức Thắng, Nguyễn Tất Thành, cầu Khánh Hội và khu vực Tân Thuận đã đến mức không thể giải quyết bằng vài giải pháp tổ chức lại làn xe. Khi kinh tế TP.HCM dẫn đầu cả nước, mở rộng không gian đô thị về phía Đông và Nam đòi hỏi những trục kết nối mới đủ tầm, thay vì những nâng cấp nhỏ lẻ và chắp vá.
Tuyến đi bộ riêng biệt: Cách TP.HCM chuyển cầu giao thông thành không gian công cộng
Khác với đa số cầu vượt sông TP.HCM hiện nay, cầu Thủ Thiêm 4 sẽ có tuyến đi bộ riêng biệt dành cho người đi bộ và xe đạp, được bố trí độc lập, chạy dọc theo hệ vòm chính. Tuyến này nối liền các công viên ven sông ở hai đầu cầu, nâng dần cao độ và đạt điểm cao nhất tại khu vực trung tâm vòm – nơi sẽ xuất hiện một ban công ngắm cảnh để người dân và du khách quan sát khu vực trung tâm từ trên cao. Đây không phải điểm trang trí, mà là thay đổi triết lý thiết kế. Hạ tầng giao thông được coi như không gian sống, nơi con người có thể đi chậm, dừng lại, ngắm cảnh, chứ không chỉ là nơi xe cộ lướt qua. Hai bên cầu dự kiến bố trí công viên cây xanh và tiện ích cộng đồng, kết hợp hệ thống chiếu sáng mỹ thuật, biến công trình từ "cầu cho xe" thành biểu tượng cảnh quan gắn với nhịp bán nhật triều đặc trưng của sông Sài Gòn với cấu trúc 3 nhịp vòm liên tục dài tổng cộng khoảng 350 m.
Cầu Tân Thuận 1 hơn 100 năm tuổi: Cái giá của an toàn và lưu thông khi phải chia tay di sản
Trong khi TP.HCM xây mới cầu vượt sông hiện đại, ở phía Nam, cầu Tân Thuận 1 – công trình hơn 120 năm tuổi bắc qua kênh Tẻ, nối phường Xóm Chiếu với phường Tân Thuận – sẽ được xây mới để thay thế cây cầu đã xuống cấp nghiêm trọng. Cầu được người Pháp xây từ năm 1905, dài 241 m, rộng 8 m, sau hơn một thế kỷ sử dụng và nhiều lần sửa chữa, các hạng mục thép đã rỉ sét, ảnh hưởng khả năng chịu tải và an toàn giao thông. Từ năm 2023, cầu liên tục bị hạn chế tải trọng, hiện chỉ cho phép phương tiện dưới 10 tấn lưu thông một chiều từ phía Nam vào trung tâm, khiến áp lực dồn lên cầu Tân Thuận 2, trong bối cảnh mỗi ngày có hàng chục nghìn lượt phương tiện qua lại. Thành phố chọn xây cầu Tân Thuận 1 mới 6 làn, mở rộng cầu Tân Thuận 2 lên 8 làn, đồng thời tháo dỡ hoàn toàn cầu cũ sau khi công trình mới đưa vào sử dụng. Đây là quyết định gây tiếc nuối, nhưng nếu tiếp tục giữ một cây cầu di sản trong tình trạng xuống cấp, cái giá phải trả sẽ là an toàn và khả năng kết nối của toàn trục Nguyễn Tất Thành.
Tiến độ 2026–2028 và thông điệp phát triển hạ tầng của TP.HCM
Theo kế hoạch, cầu Thủ Thiêm 4 sẽ được khởi công trong quý IV/2026 và hoàn thành, đưa vào khai thác trong quý IV/2028. Trong cùng quý IV/2026, nhóm 5 dự án hạ tầng giao thông lớn khởi công cho thấy TP.HCM chủ động hình thành thêm các trục kết nối mới, từng bước giảm áp lực lên mạng lưới đường hiện hữu và hỗ trợ quá trình mở rộng không gian đô thị về phía Đông và Nam. Song song đó, các hạng mục nâng cấp trên đường Nguyễn Tất Thành, xây mới cầu Tân Thuận 1 và mở rộng cầu Tân Thuận 2 được triển khai đồng bộ với dự án công viên văn hóa Bến Nhà Rồng – Khánh Hội, cây xanh Bến Bạch Đằng để tiết kiệm chi phí và rút ngắn thời gian thi công. Điểm chung của những lựa chọn này là ưu tiên an toàn, khả năng lưu thông lớn và gắn hạ tầng giao thông với không gian công cộng ven sông. Khi cầu Tân Thuận 1 cũ khép lại hành trình lịch sử và cầu vượt sông mới với tuyến đi bộ riêng biệt xuất hiện, TP.HCM đang gửi đi thông điệp rõ ràng: phát triển nhanh không đồng nghĩa bỏ quên người đi bộ, cảnh quan và ký ức đô thị – nhưng ký ức chỉ có thể ở lại khi an toàn được bảo đảm và thành phố tiếp tục sống, tiếp tục di chuyển.
