Vì sao nên chọn mâm cỗ chay Rằm tháng 7?
Món chay Rằm tháng 7 là những món ăn thanh đạm, không sử dụng thịt cá, được chế biến từ nguyên liệu thực vật quen thuộc như đậu phụ, nấm, rau củ, nhằm tạo nên mâm cỗ chay cúng vừa tỏ lòng thành kính gia tiên, thần Phật, vừa giữ sự nhẹ nhàng và tốt cho sức khỏe trong ngày lễ quan trọng này. Rằm tháng 7 hàng năm, các gia đình thường sửa soạn chu đáo các mâm cúng để dâng lên gia tiên, thần Phật. Ngày càng nhiều người chủ động lựa chọn mâm cỗ chay thay cho mâm mặn để hướng tới sự thanh tịnh, tiết chế sát sinh nhưng bữa ăn vẫn đủ đầy, ấm cúng. Quan trọng hơn, các món chay hiện nay không còn nhàm chán mà có thể biến tấu đa dạng, vừa đẹp mắt vừa bổ dưỡng từ những nguyên liệu chay thanh tịnh rất dễ mua ở chợ hay siêu thị.
Giò nấm và nấm trộn thính: cặp đôi “linh hồn” của mâm cỗ chay
Nếu mâm cỗ mặn có giò chả, thì mâm cỗ chay cúng Rằm tháng 7 gần như không thể thiếu giò nấm và nấm trộn thính. Giò nấm hạnh phúc được làm từ nấm bào ngư, nấm hương, mộc nhĩ và đậu phụ trắng; nấm xào thật khô rồi trộn với đậu theo tỷ lệ 1 phần nấm và 1,5–2 phần đậu phụ trước khi ép khuôn, hấp chín để có thớ giò chắc mịn, cắt lát vẫn đứng form đẹp. Đây là món giò chay vừa đậm vị vừa lành, xứng đáng đứng ở vị trí trung tâm trên mâm cỗ. Bên cạnh đó, nấm trộn thính hoan hỷ dùng nấm bào ngư xé sợi, luộc nhanh, ép thật ráo, rang khô rồi trộn với thính gạo, sả băm, lá chanh, nước mắm chay, muối và tiêu tạo cảm giác lạ miệng, thơm bùi mà vẫn rất thanh. Hai món này chứng minh chỉ với nguyên liệu chay thanh tịnh vẫn có thể tạo nên món ăn “có hồn” không thua đồ mặn.
Nem chay và chả nấm: món rán hấp dẫn nhưng vẫn nhẹ nhàng
Nhiều người lo món rán sẽ làm mâm cỗ chay mất đi sự thanh tịnh, nhưng điều đó không đúng nếu biết cách chọn nguyên liệu và tiết chế gia vị. Nem rán như ý được biến tấu từ các loại rau củ: đậu xanh hấp chín, nghiền mịn để tạo độ bùi và kết dính; khoai môn thái sợi chiên giòn; nấm hương, mộc nhĩ, cà rốt, miến đều được ngâm, băm và xào ráo trước khi trộn với đậu xanh rồi mới thêm khoai môn chiên vào. Nem cuốn vừa tay, không quá căng, rán đến khi vàng giòn là đã có món nem chay rực rỡ trên mâm cỗ. Song hành với đó, chả nấm từ bi dùng nấm hương, nấm bào ngư, mộc nhĩ băm nhỏ, xào khô rồi trộn cùng đậu phụ bóp nhuyễn, thêm chút bột năng tạo kết dính, nặn miếng vừa ăn đem hấp, sau đó áp chảo cho vàng nhẹ. Đây là minh chứng rõ nhất rằng giò nấm nem chay hoàn toàn có thể hấp dẫn mà không cần tới thịt.
Canh nấm, món xào và gỏi: cân bằng vị giác, làm mâm cỗ chay hài hòa
Một mâm cỗ chay cúng nếu chỉ toàn món rán, món nén sẽ dễ ngấy và mất đi sự thanh nhẹ vốn có. Canh nấm đậu hũ ngũ sắc là câu trả lời cân bằng: nước dùng được ninh từ củ cải trắng, cà rốt, ngô ngọt trong 30–40 phút, sau đó mới cho rau củ ngũ sắc, nấm, đậu hũ vào để giữ độ ngọt và không bị nát. Nêm vừa muối, hạt nêm chay, thêm hành boa-rô hoặc rau mùi là đã có bát canh thanh mà vẫn đủ vị. Để mâm cỗ thêm phong phú, có thể tham khảo các món xào, gỏi từ nguyên liệu quen thuộc: nấm xào sả ớt giữ lửa lớn để nấm không tiết nước, nêm xì dầu, dầu hào chay; miến xào rau rủ với giá đỗ, cà rốt, nấm hương tươi; gỏi xoài sườn non chay kết hợp xoài xanh, cà rốt, sườn non chay chiên giòn, rau răm và lạc rang. Những món chay dễ làm này phù hợp với hầu hết gia đình, lại tạo độ đa dạng về màu sắc và kết cấu cho mâm cỗ.
Cách bày mâm cỗ chay cúng đẹp mắt và kết luận
Mâm cỗ chay Rằm tháng 7 không chỉ là chuyện ăn uống, mà là cách gia đình gửi gắm lòng thành tới tổ tiên, người đã khuất và hướng tâm mình về sự an nhiên. Một mâm cỗ chay cúng hài hòa nên có đủ các nhóm: món nén (giò nấm, chả nấm), món cuốn/rán (nem chay), món nước (canh nấm ngũ sắc), món xào, gỏi và thêm xôi, bánh bao, thạch hoa sen, cơm cuộn hay phở cuốn chay để làm phong phú bàn thờ. Màu sắc sắp xếp xen kẽ: trắng của đậu phụ, xanh của rau răm lá chanh, vàng của ngô, cam đỏ của cà rốt, ớt chuông để tổng thể tươi sáng nhưng không lòe loẹt. Điều đáng nói là toàn bộ đều dùng nguyên liệu chay thanh tịnh như đậu xanh, đậu phụ, nấm, rau củ, thính gạo – những thứ rất quen thuộc, rẻ và dễ nấu. Vì vậy, không cần bí quyết cầu kỳ, bất kỳ gia đình nào cũng có thể chuẩn bị một mâm cỗ chay thơm ngon, đẹp mắt mà vẫn đúng tinh thần Rằm tháng 7.
