Mâm cỗ chay cúng Rằm tháng 7: 5 món đơn giản mà ý nghĩa

Mâm cỗ chay Rằm tháng 7 là gì và vì sao nên chuẩn bị?

Mâm cỗ chay Rằm tháng 7 là mâm lễ gồm các món ăn thanh đạm, không dùng thịt cá, được bày biện dâng lên gia tiên và thần Phật trong dịp lễ Vu Lan để gửi gắm lời cầu nguyện bình an, sức khỏe và phúc lành cho gia đình, đồng thời nhắc con cháu nhớ về cội nguồn và sống nhân ái với mọi người xung quanh.

Nếu bạn là người bận rộn, nấu ăn ở mức cơ bản nhưng vẫn muốn có mâm cỗ chay rằm chỉn chu, bài viết này dành cho bạn. Cách làm giò nấm, nem chay, xôi, rau, canh… đều là những món "đơn giản, dễ làm, nhưng không kém phần đẹp mắt". Điều quan trọng không phải cao lương mỹ vị, mà là tấm lòng và cách bạn sắp đặt mâm cỗ ý nghĩa để cả nhà cùng hướng về Rằm tháng 7, nghĩ tới cha mẹ, tổ tiên và những người đã khuất.

Chuẩn bị nguyên liệu: 5 món chay tiêu biểu cho mâm cỗ ý nghĩa

Trước khi vào các bước nấu nướng, bạn cần lên danh sách nguyên liệu rõ ràng để tránh thiếu sót giữa chừng. Một mâm cỗ chay rằm gọn nhưng vẫn đủ sắc hương có thể xoay quanh 5 món: xôi lá dứa hạt sen dừa, cải chíp sốt nấm, giò nấm hạnh phúc, chả nấm chay và một món nem chay rán hoặc gỏi cuốn. Các mẹ đảm ở Hà Nội thường bày thêm chè, bánh xu xê, trầu cau và hoa quả để mâm cúng tháng 7 chay thêm trọn vẹn.

Các bước nấu nướng: từ bếp đến mâm cúng tháng 7 chay

1. Nấu xôi lá dứa hạt sen dừa: Rửa lá dứa, chừa lại 2 lá để hấp cùng, phần còn lại xắt khúc, xay với nước rồi vắt lấy nước cốt. Ngâm gạo nếp với nước lá dứa xâm xấp mặt khoảng 6–7 giờ, sau đó vo sạch, để ráo, xóc với chút muối. Hấp xôi cùng 2 lá dứa, thỉnh thoảng đảo đều để xôi chín đều, không nát đáy. Luộc hạt sen với xíu muối, nạo dừa. Khi xôi chín, bỏ lá dứa, trộn hạt sen với nước cốt dừa và đường, cho ra đĩa rồi rắc dừa nạo lên trên.
2. Làm cải chíp sốt nấm: Tách lá cải chíp, rửa sạch; ngâm mềm nấm hương rồi rửa lại; gọt vỏ củ cải, cắt miếng hoặc tỉa hoa. Luộc cải chíp và củ cải trong nước sôi có chút muối, vớt ra xếp lên đĩa. Phi hành khô với dầu ăn, cho 1 thìa dầu hào chay và 2 thìa nước, nêm muối, đun sôi rồi thả nấm vào nấu nhỏ lửa cho chín. Xếp nấm lên đĩa rau, khi gần ăn rưới nước sốt lên.
3. Làm giò nấm hạnh phúc: Ngâm nấm bào ngư, nấm hương, mộc nhĩ cho nở, rửa sạch rồi băm nhỏ vừa, không xay nhuyễn. Bóp đậu phụ thật mịn. Xào riêng phần nấm trên chảo đến khi thật khô – nếu nấm còn nước giò sẽ bị nhão và không chắc. Trộn nấm với đậu phụ theo tỷ lệ 1 phần nấm và 1,5–2 phần đậu phụ, nêm muối, hạt nêm chay, chút tiêu. Cho hỗn hợp vào khuôn, nén chặt, hấp khoảng 30 phút, để nguội hoàn toàn rồi mới lấy ra.
4. Làm chả nấm chay: Băm nhỏ nấm hương, nấm bào ngư, mộc nhĩ, không xay mịn để khi ăn vẫn cảm nhận được thớ nấm. Xào hỗn hợp đến khi thật khô, để nguội, trộn với đậu phụ bóp nhuyễn, nêm muối, tiêu, hạt nêm chay. Thêm một lượng nhỏ bột năng tạo kết dính – cho nhiều chả sẽ dai cứng. Nặn từng miếng vừa ăn, ép nhẹ cho chắc, hấp 15–20 phút, để nguội hẳn rồi cắt hoặc áp chảo vàng hai mặt.
5. Chuẩn bị nem/gỏi cuốn chay: Gọt vỏ, rửa sạch và bào sợi cà rốt; gọt mắt thơm, thái miếng dài; thái chả chay, đậu hũ chiên thành miếng dài; để ráo bún tươi. Làm mềm bánh tráng với chút nước, lần lượt xếp rau củ, chả chay, đậu hũ, bún lên, gấp hai mép rồi cuộn chặt tay. Pha nước chấm với nước tương, nước cốt chanh và đường, khuấy đều, gia giảm tùy khẩu vị.

Trong quá trình nấu, hai lỗi nhiều người hay gặp là: nấm còn nhiều nước khiến giò và chả bị nhão, khó cắt lát đẹp, và dùng quá nhiều bột năng làm miếng chả dai cứng, mất độ mềm tự nhiên. Theo kinh nghiệm của các mẹ đảm, "nấm, mộc nhĩ và cà rốt nên xào cho thật ráo trước khi trộn" để món giò nấm nem chay giữ được cấu trúc chắc mà vẫn mềm, thơm. Khi làm xôi, đừng quên ngâm gạo đủ thời gian trong nước lá dứa để màu xanh lên đều và mùi thơm rõ ràng, tạo cảm giác mâm cỗ chay rằm tươi tắn, ấm cúng.

Bày biện mâm cỗ chay rằm đẹp mắt và đúng tinh thần Vu Lan

Khi các món đã hoàn thành, bước bày biện sẽ quyết định mâm cỗ có "đủ sắc đủ hương" và truyền tải được tâm ý của gia chủ hay không. Bạn có thể đặt đĩa xôi lá dứa hạt sen dừa ở trung tâm – đây là món chắc bụng, màu xanh của lá dứa kết hợp trắng vàng của hạt sen và dừa tạo điểm nhấn. Hai bên là đĩa giò nấm hạnh phúc và chả nấm chay, cắt lát đều nhau để nhìn gọn gàng, thể hiện sự chỉn chu. Phía trước gần mép bàn là nem hoặc gỏi cuốn chay, phía sau là bát cải sốt nấm và canh nấm chay hoặc canh nấm đậu hũ ngũ sắc cho mâm cỗ cân bằng âm – dương về màu sắc và chất liệu.

Sau lớp món chính, bạn bày thêm chè cốm dừa hạt sen, bánh xu xuê, trầu cau cùng hoa quả tươi để hoàn thiện mâm cỗ ý nghĩa. Hoa tươi nên chọn màu nhẹ nhàng, tối đa 2–3 màu để không lấn át sự thanh tịnh của mâm cúng tháng 7 chay. Trầu cau nên tuyển chọn quả tươi, xanh, đều như các mẹ đảm thường làm. Khi sắp xếp, ưu tiên sự hài hòa: món khô xen món nước, màu nóng xen màu lạnh, tránh chất đầy đĩa quá cao khiến nhìn nặng nề. Quan trọng nhất là thái độ khi chuẩn bị: bình tĩnh, thành tâm, nhớ rằng Rằm Vu Lan "là khoảng lặng để nhớ về cội nguồn, tri ân người đã khuất".

Kết lại: có đáng bỏ công chuẩn bị mâm cỗ chay Rằm tháng 7?

Nếu đọc tới đây bạn sẽ thấy, để có một mâm cỗ chay rằm chỉn chu không cần kỹ năng bếp núc quá phức tạp. Các món giò nấm, nem chay, chả nấm, xôi sen dừa, rau cải sốt nấm đều là những công thức dễ làm, nguyên liệu quen thuộc, điều cần nhất chỉ là chú ý xào nấm cho thật ráo, canh lửa khi hấp và chịu khó sắp xếp mâm sao cho hài hòa. Khi hoàn thành, bạn sẽ có mâm cỗ chay cúng tháng 7 chay "tuy đơn giản nhưng đẹp mắt, ngon miệng" để cả nhà cùng thắp hương, cùng nghĩ tới bố mẹ, ông bà.

Phần thưởng là không khí gia đình ấm áp trong ngày Rằm, cảm giác nhẹ lòng khi đã gửi gắm lời cầu mong an yên, sức khỏe cho những người mình thương yêu. Chỉ cần nhớ vài "gót chân Achilles" như nấm phải khô, bột năng dùng ít, gạo ngâm đủ thời gian, còn lại hãy linh hoạt theo khẩu vị nhà bạn. Mâm cỗ ý nghĩa không nằm ở việc nhiều món hay cầu kỳ, mà ở sự hiện diện của cả nhà quanh bàn thờ, trong một buổi tối tháng 7 tràn mùi hương xôi lá dứa, nấm chín và hoa tươi.