Quốc lộ 22 mở rộng: một đại công trường đổi đời cửa ngõ Tây Bắc
Mở rộng quốc lộ 22 là dự án cải tạo và nâng cấp tuyến huyết mạch nối cửa ngõ Tây Bắc TP.HCM với cửa khẩu quốc tế Mộc Bài, nhằm nâng quy mô lên 10 làn xe, xây thêm cầu vượt tại nhiều nút giao trọng điểm, đồng thời giải phóng hàng chục hecta đất hai bên đường để hình thành mạng lưới giao thông liên vùng, thúc đẩy giao thương và tái cấu trúc không gian đô thị khu vực Hóc Môn – Bà Điểm – Xuân Thới Sơn.
Ngay lúc này, những căn nhà mặt tiền dọc quốc lộ 22 ở xã Bà Điểm và Xuân Thới Sơn đang lần lượt được tháo dỡ, biến cả tuyến thành đại công trường giải phóng mặt bằng TP.HCM. Đây không còn là câu chuyện kỹ thuật đơn thuần, mà là bước ngoặt về cách thành phố chấp nhận đánh đổi cảnh quan, sinh kế và ký ức của hàng nghìn người dân để mở ra một cửa ngõ giao thông mới. Việc mở rộng quốc lộ 22 từ 6 lên 10 làn không chỉ giải bài toán kẹt xe lâu năm, mà còn đặt ra câu hỏi: chúng ta đang xây một tuyến đường hiện đại cho ai, và bằng cái giá xã hội nào?
Hàng trăm căn nhà tháo dỡ: cái giá hữu hình của giải phóng mặt bằng
Trên thực địa, câu chuyện mở rộng quốc lộ 22 được nhìn thấy rõ nhất qua những căn nhà bị đập bỏ. Tại xã Bà Điểm, có 264 trường hợp bị ảnh hưởng bởi dự án, với khoảng 89,1% diện tích đã được giải phóng mặt bằng. Toàn tuyến qua ba xã Bà Điểm, Xuân Thới Sơn và Hóc Môn dài hơn 8 km, thu hồi khoảng 16,6 ha đất, tác động đến 1.362 hộ dân, trong đó 392 trường hợp phải giải tỏa toàn bộ.
Những ngày đầu tháng 8, dọc tuyến đường Lê Quang Đạo, nhiều căn nhà mặt tiền được người dân và lực lượng thi công khẩn trương tháo dỡ, tường bị đập, kết cấu bê tông bị phá, sắt thép được thu gom dọc tuyến. Đáng chú ý, không ít hộ chủ động tháo dỡ nhà ven đường để chính quyền kịp thu hồi mặt bằng, như gia đình ông Nguyễn Văn Thanh tự nguyện phá một phần căn nhà để sớm bàn giao hơn 1.500 m² đất cho dự án. Cái giá hữu hình của giải phóng mặt bằng TP.HCM là những ngôi nhà mất đi; cái giá vô hình là sự xáo trộn cuộc sống mà chúng ta thường chỉ nhắc qua.
Dự án 10 làn xe: tham vọng hạ tầng và hy vọng của người dân
Theo quy hoạch, tuyến quốc lộ 22 từ nút giao An Sương đến đường Vành đai 3 dài 8,7 km sẽ được mở rộng lên 60 m với quy mô 10 làn xe, kèm theo 7 cầu vượt tại các nút giao như Nguyễn Ảnh Thủ, Nguyễn Thị Sóc – Nhà Vuông, Lê Thị Hà, Trần Văn Mười – Bà Triệu, Lý Thường Kiệt – Nguyễn Văn Bứa, Nguyễn Thị Nuôi và Dương Công Khi – Lê Lợi. Dự án cải tạo được TP.HCM phê duyệt từ tháng 10/2025 với tổng mức đầu tư hơn 6.000 tỷ đồng theo phương thức BOT. Đây rõ ràng là một bước nhảy hạ tầng lớn cho cửa ngõ Tây Bắc.
Điều đáng nói là dù chịu ảnh hưởng trực tiếp, nhiều người dân vẫn đặt kỳ vọng vào dự án. Bà Hạnh ở xã Bà Điểm cho biết gia đình đã bàn giao gần 140 m² đất và mong tuyến đường sớm hoàn thành để "người dân đi lại thuận tiện hơn, việc buôn bán cũng phát triển". Ông Tâm tại Xuân Thới Sơn khẳng định quốc lộ 22 nhiều năm thường xuyên ùn tắc, đặc biệt giờ cao điểm, nên việc mở rộng là mong mỏi chung. Nếu làm đúng tiến độ và chất lượng, mở rộng quốc lộ 22 không chỉ giúp giao thông Tây Ninh thông suốt hơn mà còn có thể trở thành cú hích cho kinh tế vùng Đông Nam Bộ.
Tiến độ giải phóng mặt bằng và bài toán an cư cho người nhường đất
Tiến độ giải phóng mặt bằng đang là điểm nhạy cảm nhưng cũng là thước đo năng lực quản lý của địa phương. Các xã có dự án đi qua đang chạy nước rút những ngày cuối để hoàn thành nhiệm vụ theo tiến độ thành phố. Tại Bà Điểm, 220 trên 264 trường hợp đã đồng ý bàn giao, còn 44 trường hợp chưa thực hiện. Ban Quản lý đầu tư xây dựng xã liên tục thông báo, đề nghị các hộ dân di dời tài sản, hoàn trả mặt bằng trước các mốc thời gian được đặt ra, trong đó có hạn chót 10/8/2026 để bảo đảm tiến độ công trình.
Theo kế hoạch, công tác giải phóng mặt bằng sẽ hoàn thành trong thời gian tới để bàn giao quỹ đất sạch, tạo điều kiện khởi công các hạng mục xây lắp trong quý 3/2026. Song song tháo dỡ nhà ven đường, chính quyền rút ngắn thời gian cấp phép sửa chữa nhà xuống còn 24 giờ, đẩy nhanh chi trả bồi thường và bố trí tái định cư để giúp người dân ổn định cuộc sống sau khi bàn giao đất. Đó là những nỗ lực đáng ghi nhận, nhưng cũng đặt ra yêu cầu giám sát chặt chẽ, đảm bảo hỗ trợ đi vào thực chất, tránh tình trạng người dân hy sinh sớm mà lợi ích nhận lại đến trễ.
Chiến lược hạ tầng và bài học từ Quốc lộ 22
Quốc lộ 22 dài khoảng 60 km, là tuyến huyết mạch kết nối TP.HCM với cửa khẩu quốc tế Mộc Bài, đóng vai trò then chốt trong giao thương giữa Việt Nam và các nước ASEAN bằng đường bộ. Sau khi được mở rộng đồng bộ với Vành đai 3, Vành đai 4 và cao tốc TP.HCM – Mộc Bài, tuyến này sẽ góp phần hình thành mạng lưới giao thông liên vùng, tăng cường kết nối Đông Nam Bộ và khu vực biên giới Tây Ninh, mở ra không gian phát triển mới cho khu vực. Về mặt chiến lược, đây là bước đi đúng, thể hiện lựa chọn ưu tiên hạ tầng giao thông để mở khóa tiềm năng kinh tế.
Tuy vậy, dự án mở rộng quốc lộ 22 cũng là lời nhắc nhở về trách nhiệm xã hội trong quy hoạch: không thể chỉ tính toán số làn xe và dung lượng lưu thông mà bỏ qua đời sống người dân bị ảnh hưởng. Khi hàng trăm căn nhà ở Bà Điểm và Xuân Thới Sơn lần lượt bị tháo dỡ, câu hỏi còn lại là: thành phố có biến sự hy sinh ấy thành cơ hội an cư mới tốt hơn, hay chỉ là nhường đất cho xe cộ chạy nhanh hơn? Cửa ngõ Tây Bắc sẽ hiện đại hơn, nhưng thành công thật sự chỉ đến khi cả tuyến đường và cộng đồng hai bên cùng được nâng cấp.
