Từ Thông tư 88 đến hệ sinh thái giám sát mới của kỳ thi học sinh giỏi quốc gia
Hệ thống camera giám sát kỳ thi học sinh giỏi quốc gia là tập hợp các thiết bị ghi hình, lưu trữ và quản lý dữ liệu được lắp đặt khép kín tại phòng thi, hành lang và các khu vực bảo quản đề – bài thi, hoạt động liên tục và tách biệt Internet nhằm kiểm soát toàn bộ quy trình coi thi, chấm thi và xử lý vi phạm một cách minh bạch, có bằng chứng số hóa rõ ràng. Ngày 16/10/2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Thông tư 88/2026/TT-BGDĐT sửa đổi, bổ sung Quy chế thi chọn học sinh giỏi cấp quốc gia kèm theo Thông tư 17/2023/TT-BGDĐT. Trọng tâm của lần sửa đổi này là yêu cầu bắt buộc lắp đặt camera giám sát kỳ thi, sử dụng thiết bị dò kim loại và triển khai chấm thi số hóa. Nói cách khác, kỳ thi học sinh giỏi quốc gia bước sang một mô hình quản trị dựa trên dữ liệu, nơi mọi khâu quan trọng đều để lại “dấu vết” công nghệ.
Camera khép kín: Công bằng hơn hay áp lực hơn?
Điểm then chốt của Thông tư 88 là bổ sung Điều 26a về hệ thống camera giám sát trong toàn bộ quá trình tổ chức kỳ thi chọn học sinh giỏi cấp quốc gia. Camera phải được bố trí tại phòng thi, hành lang, phòng bảo quản đề thi, phòng bảo quản bài thi và phòng làm việc của Hội đồng coi thi. Hệ thống camera giám sát kỳ thi chỉ được kết nối hữu tuyến trong mạng cục bộ, tuyệt đối không kết nối Internet để bảo đảm an toàn, bảo mật dữ liệu. Dữ liệu được ghi hình liên tục từ khi Hội đồng bắt đầu làm việc đến khi hoàn thành coi thi, bao gồm cả vận chuyển và niêm phong bài thi. Sau khi kết thúc coi thi, thiết bị lưu trữ phải được niêm phong, bàn giao và bảo quản tối thiểu 9 tháng. Về nguyên tắc, đây là bước tiến lớn cho tính công bằng: mọi tranh cãi đều có thể đối chiếu lại hình ảnh. Nhưng mặt khác, thí sinh và giám thị sẽ phải làm quen với cảm giác “thi dưới ống kính”, đòi hỏi truyền thông rõ ràng để tránh biến giám sát thành áp lực tâm lý.
Thiết bị dò kim loại: Lọc sạch gian lận công nghệ cao
Nếu camera giám sát kỳ thi tạo ra “con mắt” toàn cảnh, thì thiết bị dò kim loại là “cửa lọc” đầu vào. Thông tư 88 yêu cầu cán bộ coi thi bắt buộc sử dụng thiết bị dò kim loại để kiểm tra vật dụng và thiết bị điện tử của thí sinh trước khi vào phòng thi. Điều này đánh thẳng vào các hình thức gian lận bằng tai nghe siêu nhỏ, đồng hồ thông minh hay thiết bị cài trong quần áo. Cùng với đó, thành viên Hội đồng coi thi bị cấm mang thiết bị thu phát thông tin, không được làm việc riêng, hút thuốc hay sử dụng đồ uống có cồn trong khi làm nhiệm vụ. Ở góc độ chính sách, đây là thông điệp rõ ràng: kỳ thi học sinh giỏi quốc gia không còn chỗ cho “vùng xám” trong phòng thi. Tuy nhiên, để tránh biến khâu kiểm tra thành trải nghiệm nặng nề, các trường cần tập huấn kỹ cho giám thị để quy trình rà soát bằng thiết bị dò kim loại diễn ra nhanh, chuẩn và tôn trọng thí sinh.
Chấm thi số hóa: Bước ngoặt cho niềm tin vào kết quả
Không chỉ coi thi, khâu chấm thi cũng được số hóa sâu. Thông tư bổ sung quy trình chấm bài thi và phúc khảo bài thi chấm trên máy tính dưới sự giám sát của camera. Hội đồng chấm thi sẽ quét bài thi để tạo bản số hóa rõ nét, hệ thống tự động sinh phách ngẫu nhiên thay cho làm phách thủ công. Các giám khảo được cấp tài khoản bảo mật, chấm trực tiếp trên phần mềm, và bài thi được phân công ngẫu nhiên cho nhiều giám khảo chấm độc lập mà không biết thông tin thí sinh. Khi có chênh lệch điểm, Thông tư quy định rõ các ngưỡng xử lý theo biên độ từ 5% đến trên 15% so với mức tối đa của thang điểm. Đây là “lá chắn” kỹ thuật chống can thiệp chủ quan, đồng thời tạo cơ sở minh bạch nếu có khiếu nại. Kết quả kỳ thi được cấp một lần dưới dạng bản điện tử, giúp giảm nguy cơ làm giả. Đây chính là cốt lõi của chấm thi số hóa: giảm tối đa “bàn tay con người” ở những khâu dễ phát sinh tiêu cực.
Tác động thực tế và lộ trình triển khai từ 01/12/2026
Thông tư 88/2026/TT-BGDĐT sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 01/12/2026. Từ thời điểm này, mọi kỳ thi học sinh giỏi quốc gia buộc phải có camera giám sát coi thi, thiết bị dò kim loại ở khâu kiểm tra thí sinh và quy trình chấm thi số hóa. Về phía thí sinh, điều quan trọng nhất không phải là lo lắng trước camera, mà là hiểu rằng mọi thí sinh trên cả nước đang thi trong cùng một “môi trường công nghệ” như nhau. Với các Sở và trường chuyên, thách thức nằm ở hạ tầng: lắp đặt hệ thống camera giám sát kỳ thi khép kín, bảo đảm kết nối có dây, phòng lưu trữ dữ liệu và nhân sự vận hành. Theo quy định mới, dữ liệu camera phải được bảo quản tối thiểu 9 tháng để phục vụ kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm. Về dài hạn, nếu được triển khai nghiêm túc, bộ ba công nghệ – camera, thiết bị dò kim loại, chấm thi số hóa – có thể không chỉ làm kỳ thi “sạch” hơn, mà còn khôi phục niềm tin xã hội vào giá trị thực của danh hiệu học sinh giỏi quốc gia.
