An toàn bắt đầu từ cách ứng xử mỗi ngày
Phòng ngừa bạo lực học đường là quá trình chủ động giúp học sinh nhận biết nguy cơ, giải quyết bất đồng không bằng bạo lực và tìm được người hỗ trợ trước khi tổn hại xảy ra. Đây không thể là nhiệm vụ giao riêng cho giáo viên chủ nhiệm hay một buổi tuyên truyền đơn lẻ.
Tại cuộc họp báo thường kỳ của Chính phủ sáng 4/11/2026, Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Đoàn Trung Kiên cho biết Bộ đang phối hợp với các bộ, ngành, địa phương và cơ sở giáo dục triển khai bốn nhóm giải pháp phòng ngừa bạo lực học đường. Hướng đi đúng là kết hợp giáo dục đạo đức, rèn nhân cách, tôn trọng thầy cô và ứng xử phù hợp với kỹ năng giải quyết xung đột, tự bảo vệ, nhận diện bắt nạt trực tuyến. Những nội dung ấy cần hiện diện trong sinh hoạt và quan hệ hằng ngày, để tôn trọng không chỉ là khẩu hiệu mà thành chuẩn mực chung.
Nhà trường, gia đình và học sinh phải cùng hành động
Một môi trường học đường an toàn đòi hỏi người lớn nhận ra sớm thay đổi tâm lý, khó khăn và dấu hiệu xung đột của học sinh. Giáo viên cần được bồi dưỡng cách xử lý tình huống sư phạm; nhà trường cần phát huy tư vấn tâm lý và phối hợp với phụ huynh để theo dõi, hỗ trợ kịp thời. Chờ đến khi có thương tích hoặc sự việc lan truyền trên mạng mới phản ứng là quá muộn.
Phụ huynh nên duy trì trao đổi với con và nhà trường, lắng nghe mà không vội quy kết. Học sinh cũng có phần trách nhiệm: không cổ vũ, quay phát tán hay làm ngơ trước hành vi bắt nạt; cần biết tìm người lớn đáng tin cậy khi thấy bạn gặp nguy hiểm. Kế hoạch phối hợp số 113, ban hành ngày 30/7/2026, được triển khai tại cả 34 tỉnh, thành phố; 95,66% cơ sở giáo dục đã ký quy chế phối hợp với công an địa phương. Con số này cho thấy mạng lưới phối hợp đã được mở rộng, nhưng hiệu quả cuối cùng phụ thuộc vào việc thông tin có được tiếp nhận và xử lý thực chất hay không.
Can thiệp ngay, bảo vệ người bị hại, không xử lý trong im lặng
Khi bạo lực xảy ra, ưu tiên đầu tiên là chấm dứt hành vi, bảo đảm an toàn, sơ cứu và hỗ trợ người bị ảnh hưởng. Nhà trường cần thông báo, phối hợp với gia đình và cơ quan liên quan, đồng thời lưu giữ thông tin cần thiết. Xử lý bạo lực học đường không đồng nghĩa với phạt cho xong: người bị hại cần được bảo vệ quyền riêng tư, danh dự và hỗ trợ phục hồi; học sinh gây bạo lực cần chịu kỷ luật đi cùng tư vấn, giáo dục và theo dõi để ngăn tái diễn.
Nguyên tắc không bao che phải được thực hiện minh bạch: vụ việc có dấu hiệu tội phạm phải chuyển cơ quan có thẩm quyền, tuyệt đối không che giấu hay tự giải quyết nội bộ. Công khai trách nhiệm không có nghĩa là công bố danh tính trẻ em hoặc làm tổn thương thêm người liên quan. Nhà trường cần giải trình về quy trình và biện pháp bảo vệ, đồng thời giữ kín thông tin cá nhân; lãnh đạo và cá nhân liên quan phải được xem xét trách nhiệm nếu vụ việc bị xử lý chậm.
Theo dõi sau sự việc và sửa quy định từ thực tiễn
Một vụ việc không kết thúc khi học sinh được đưa khỏi nơi nguy hiểm. Nhà trường cần phối hợp với gia đình, chuyên gia và cơ sở y tế để hỗ trợ tâm lý cho học sinh, giáo viên bị ảnh hưởng, theo dõi quá trình hồi phục và bảo đảm điều kiện học tập an toàn. Song song đó, trường cần rà soát nguy cơ ở cổng, trong khuôn viên và trên mạng; việc kiểm tra an ninh phải gắn với trách nhiệm quản lý rõ ràng.
Bộ cho biết sẽ tiếp nhận ý kiến của giáo viên, cơ sở giáo dục, phụ huynh và chuyên gia để xem xét sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế quy định về khen thưởng, kỷ luật học sinh khi cần thiết. Bộ cũng đang rà soát quy định hiện hành, nghiên cứu đề xuất Chính phủ sửa đổi, bổ sung Nghị định 80/2017/NĐ-CP và chuẩn hóa dữ liệu báo cáo để theo dõi, đánh giá, cải thiện chính sách. Đây là bước cần thiết, nhưng thước đo quan trọng vẫn là học sinh có được lắng nghe, bảo vệ và hỗ trợ đúng lúc hay không.
Kết luận rất rõ: trường học an toàn không thể được dựng lên bằng khẩu hiệu hay những vụ việc bị ém nhẹm. Chỉ khi nhà trường chủ động phòng ngừa, phụ huynh đồng hành, học sinh biết tôn trọng và mọi sự cố được xử lý công bằng, minh bạch, niềm tin mới có cơ sở để hình thành.
