Cà phê và sức khỏe tim mạch: tín hiệu đáng chú ý, chưa phải lời giải
Cà phê là thức uống chứa caffeine cùng các hợp chất sinh học như polyphenol và chất chống oxy hóa, đang được nghiên cứu về mối liên hệ với viêm, chuyển hóa và sức khỏe tim mạch. Với nhiều người Việt, đây là thói quen buổi sáng giúp tỉnh táo; câu hỏi mới là liệu lợi ích cà phê có vượt ra ngoài cảm giác tỉnh thức hay không. Các hợp chất này được quan tâm vì những quá trình viêm và chuyển hóa có vai trò trong sức khỏe mạch máu. Theo Tiến sĩ Melissa Mroz-Planells, cà phê còn chứa các chất dinh dưỡng thực vật và chất chống oxy hóa có thể góp phần giảm viêm mạn tính. Tuy nhiên, cơ chế tiềm năng không đồng nghĩa một tách cà phê có thể thay thế các biện pháp phòng bệnh. Khi bàn về cà phê và tim mạch, nên phân biệt rõ giả thuyết sinh học với kết quả lâm sàng đã được chứng minh.
Nghiên cứu đột quỵ cho thấy mối liên hệ, không chứng minh nguyên nhân
Một nghiên cứu của các nhà khoa học Nhật Bản theo dõi 83.269 người trưởng thành trong khoảng 13 năm và xem xét thói quen uống cà phê cùng nguy cơ đột quỵ. Kết quả ghi nhận người uống ít nhất một tách mỗi ngày có nguy cơ đột quỵ thấp hơn khoảng 20% so với nhóm không uống; nguy cơ xuất huyết não thấp hơn khoảng 32%. Những con số này giúp lý giải vì sao cụm từ cà phê giảm đột quỵ thường thu hút chú ý, nhưng cách diễn đạt ấy dễ khiến người đọc hiểu quá mức. Đây là nghiên cứu quan sát, không đủ để kết luận cà phê trực tiếp ngăn đột quỵ. Huyết áp, cholesterol, đường huyết, hút thuốc, chế độ ăn và vận động đều góp phần định hình nguy cơ. Cà phê có thể là một phần của thói quen sống, chứ không phải phương án phòng bệnh độc lập.
Tuổi thọ cao hơn trong dữ liệu không có nghĩa cà phê kéo dài đời người
Một phân tích tổng hợp đăng trên tạp chí Ageing Research Reviews xem xét 85 công trình, với dữ liệu từ hàng trăm nghìn người ở nhiều khu vực trên thế giới. Trong đó, người uống trung bình khoảng ba tách cà phê mỗi ngày có tuổi thọ cao hơn khoảng 1,8 năm so với người không uống; thói quen này cũng liên quan đến thời gian sống khỏe mạnh lâu hơn. Đây là phát hiện đáng quan tâm, nhưng không chứng minh cà phê trực tiếp kéo dài tuổi thọ. Những người uống cà phê có thể khác nhóm không uống ở nhiều khía cạnh khác, kể cả những yếu tố khó đo lường đầy đủ. Cà phê cũng được ghi nhận có liên hệ với nguy cơ thấp hơn đối với một số bệnh mạn tính, gồm bệnh tim mạch, tiểu đường type 2 và một số bệnh lý thần kinh. Cách đọc thận trọng nhất: dữ liệu gợi mở khả năng có lợi, không phải lời hứa về tuổi thọ.
Uống cà phê điều độ và đặt sức khỏe lên trước
Uống cà phê điều độ là lựa chọn hợp lý hơn việc tăng lượng tiêu thụ chỉ vì một nghiên cứu ghi nhận kết quả tích cực. Với phần lớn người trưởng thành khỏe mạnh, 400 mg caffeine mỗi ngày thường được xem là giới hạn tham khảo, nhưng hàm lượng mỗi tách khác nhau đáng kể và không có số tách phù hợp cho tất cả. Một mức tham khảo thường được nêu là một đến hai tách mỗi ngày; nếu thấy khó chịu, nên giảm lượng. Caffeine có thể gây mất ngủ, bồn chồn, tim đập nhanh hoặc khó chịu tiêu hóa ở người nhạy cảm; người dễ mất ngủ nên uống vào buổi sáng hoặc đầu giờ chiều, tránh gần giờ ngủ. Ưu tiên cà phê ít đường cũng giúp hạn chế lượng năng lượng từ đường, kem hay siro. Để giảm nguy cơ đột quỵ, những việc thiết thực hơn vẫn là kiểm soát huyết áp, đường huyết và cholesterol, vận động, ăn cân bằng và không hút thuốc.
