Từ biên bản ghi nhớ đến năng lực công nghệ
Hợp tác AI và bán dẫn Việt Nam–Hàn Quốc là nỗ lực kết nối doanh nghiệp, cơ sở đào tạo và tổ chức nghiên cứu để phát triển công nghệ, nhân lực và chuỗi cung ứng trong hai lĩnh vực có quan hệ bổ trợ. Ngày 12/11, Hội nghị AI – Bán dẫn Việt Nam – Hàn Quốc lần thứ nhất (VKAISS 2026) diễn ra tại Hà Nội, quy tụ hơn 400 đại biểu, đại diện hơn 50 doanh nghiệp bán dẫn cùng các viện nghiên cứu, trường đại học và địa phương hai nước. Tại đây, các bên trao tám biên bản ghi nhớ về công nghệ, phát triển chuỗi cung ứng và đào tạo nhân lực. Đây là hướng đi đáng chú ý, nhưng số lượng biên bản chưa phải thước đo thành công. Giá trị sẽ nằm ở việc các cam kết có chuyển thành dự án nghiên cứu, sản phẩm và cơ hội tham gia thị trường hay không.
Lý do hợp tác cần được đẩy nhanh không chỉ nằm ở tốc độ tăng trưởng của AI và bán dẫn. Hai lĩnh vực này gắn với tự chủ công nghệ, an ninh kinh tế và vị thế quốc gia; Việt Nam cũng cần tiếp cận công nghệ, kinh nghiệm sản xuất và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Hàn Quốc có thế mạnh về công nghệ, sản xuất và mạng lưới doanh nghiệp bán dẫn quốc tế, còn Việt Nam đang xây dựng năng lực trong nước. Nếu quan hệ chỉ dừng ở thu hút đầu tư hoặc gia công, cơ hội nâng giá trị tại Việt Nam sẽ hạn chế. Vì vậy, định hướng chuyển sang cùng nghiên cứu, thiết kế và phát triển sản phẩm là phần đáng theo dõi nhất.
Kết nối doanh nghiệp để mở rộng chuỗi cung ứng
Các thỏa thuận cho thấy kết nối doanh nghiệp không phải phần phụ của hợp tác công nghệ, mà là con đường đưa công nghệ đến sản xuất và khách hàng. KAISA và Hiệp hội Bán dẫn Bắc Ninh hướng tới kết nối doanh nghiệp Hàn Quốc với các doanh nghiệp điện tử, bán dẫn và công nghiệp hỗ trợ tại địa phương, đồng thời thúc đẩy giao thương, trao đổi chuyên gia và hợp tác từ thiết kế đến đóng gói, kiểm thử chip. FPT cũng thiết lập hợp tác với HANA Micron, Supergate và EdgeAI trong lĩnh vực đóng gói, kiểm thử, góp phần mở rộng mạng lưới đối tác của chuỗi cung ứng bán dẫn. Đây là cách tiếp cận thực tế: liên kết nhiều công đoạn có thể giúp doanh nghiệp trong nước tìm vị trí cụ thể hơn trong mạng lưới sản xuất.
Quy mô kết nối tại hội nghị cũng đáng chú ý: gần 100 phiên gặp gỡ kinh doanh trực tiếp giữa doanh nghiệp Việt Nam và Hàn Quốc được tổ chức bên cạnh các phiên về nhân lực và chuỗi cung ứng. Tuy nhiên, các cuộc gặp chỉ tạo giá trị khi dẫn đến hợp đồng, chia sẻ chuyên môn hoặc kế hoạch phát triển nhà cung cấp. Với Việt Nam, thách thức không chỉ là thu hút đối tác mà còn giúp doanh nghiệp nội địa đáp ứng yêu cầu kỹ thuật và chất lượng để tham gia sâu hơn. Bởi vậy, hợp tác công nghệ cần đi cùng cơ chế theo dõi kết quả, thay vì chỉ đo bằng số biên bản hay số cuộc kết nối.
AI, ứng dụng thực tế và bài toán nhân lực
Một điểm có tiềm năng thương mại rõ là khuôn khổ hợp tác giữa FPT và SKAIChips trong các dự án bán dẫn và AI. Hai bên dự kiến nghiên cứu kết hợp chip, bo mạch và công nghệ tiêu thụ điện năng thấp của SKAIChips với các mô hình AI của FPT để phát triển giải pháp ứng dụng. Các hướng quan tâm gồm giám sát thực phẩm, nhãn kệ điện tử, theo dõi tài sản và y tế. Những ứng dụng gần với hoạt động sản xuất và dịch vụ có thể giúp hợp tác AI tạo ra sản phẩm hữu ích, thay vì dừng ở thử nghiệm công nghệ. Nhưng để tiến tới thương mại hóa, các bên cần xác định nhu cầu khách hàng, khả năng triển khai và trách nhiệm hỗ trợ sản phẩm sau khi đưa vào sử dụng.
Đào tạo nhân lực AI và bán dẫn là mắt xích quyết định liệu doanh nghiệp có thể duy trì năng lực sau khi dự án khởi động hay không. FPT Polytechnic hợp tác với Đại học Soongsil và EdgeAI; Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông hợp tác với Viện Kỹ sư Bán dẫn Hàn Quốc. Các nội dung gồm trao đổi giảng viên, chuyên gia và người học, xây dựng chương trình chuyên sâu, nghiên cứu ứng dụng và tổ chức hội thảo. Cách đào tạo gắn với nhu cầu doanh nghiệp có triển vọng hơn những chương trình tách rời công việc thực tế. Điều cần thiết tiếp theo là lộ trình đủ dài, để người học được tiếp cận dự án và kỹ năng mà các khâu thiết kế, đóng gói, kiểm thử cùng ứng dụng AI đang cần.
Điều kiện để tám cam kết tạo ra kết quả
Tám biên bản mở ra cơ hội, nhưng kết quả sẽ phụ thuộc vào cách triển khai. Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Trần Trung Tính đề nghị các cơ quan, viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp hai nước cụ thể hóa định hướng thành chương trình, dự án có mục tiêu và lộ trình rõ ràng, đồng thời phối hợp theo dõi việc thực hiện các thỏa thuận. Đây là yêu cầu cần thiết: mỗi dự án nên xác định đối tác chịu trách nhiệm, năng lực cần chuyển giao, đầu ra dự kiến và con đường tiếp cận thị trường. Nếu thiếu những điều kiện đó, hợp tác dễ dừng ở trao đổi và kết nối mà chưa giúp doanh nghiệp nâng năng lực.
Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2030 có ít nhất 100 doanh nghiệp thiết kế chip, một nhà máy chế tạo chip quy mô nhỏ, 10 nhà máy đóng gói, kiểm thử và đào tạo 50.000 nhân lực bán dẫn trình độ đại học trở lên. Trong bối cảnh ấy, hợp tác với Hàn Quốc có ý nghĩa khi kết hợp được chuyên môn, mạng lưới doanh nghiệp và năng lực đang hình thành trong nước. Tám thỏa thuận vì thế nên được xem là điểm khởi đầu để xây dựng chuỗi cung ứng bán dẫn và hệ sinh thái AI có chiều sâu, không phải đích đến. Thành công sẽ được đo bằng công nghệ được cùng phát triển, nhân lực được đào tạo phù hợp và doanh nghiệp Việt Nam tham gia nhiều hơn vào các khâu có giá trị.
