Cơ sở 3 – không chỉ thêm phòng bệnh, mà là thêm cơ hội cho trẻ em
Bệnh viện Tâm thần TP.HCM cơ sở 3 là một cơ sở điều trị mới hình thành trên nền tảng Khoa Tâm lý – Tâm thần trẻ em, được mở ra nhằm mở rộng dung lượng khám chữa và tạo môi trường chăm sóc thân thiện, an toàn hơn cho bệnh nhi có vấn đề sức khỏe tâm thần và gia đình của các em. Câu chuyện ở đây không phải là thêm một tòa nhà nữa, mà là thay đổi cách chúng ta nhìn nhận chăm sóc bệnh nhi tâm thần: từ chỗ chật chội, quá tải đến một không gian khang trang, rộng rãi, ưu tiên trẻ em như trung tâm của mọi quyết định. Lễ khánh thành cơ sở 3 có sự tham dự của đồng chí Nguyễn Phước Lộc, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TP.HCM, cùng lãnh đạo ngành y tế và đội ngũ bác sĩ chuyên khoa. Trong hai ngày đầu, cơ sở mới đã tiếp đón gần 500 lượt khám bệnh – con số cho thấy nhu cầu chăm sóc bệnh nhi tâm thần đang lớn đến mức nào. Nếu trước đây, nhiều gia đình phải chấp nhận cảnh chờ đợi, chen chúc, thì cơ sở điều trị mới chính là lời đáp thực tế cho tình trạng quá tải đã kéo dài.
Từ cơ sở vật chất quá tải đến môi trường điều trị thân thiện cho bệnh nhi
Lý do TP.HCM phải khai trương cơ sở 3 của Bệnh viện Tâm thần TP.HCM bắt nguồn từ những năm tháng Khoa Tâm lý – Tâm thần trẻ em phải hoạt động trong điều kiện quá tải và chật chội, gây áp lực nặng nề cho bệnh nhi, gia đình và nhân viên y tế. Đó không còn là chuyện khó chịu nhỏ lẻ mà là nguy cơ làm giảm chất lượng chăm sóc bệnh nhi tâm thần, khiến nhiều trẻ khó có cơ hội phục hồi sức khỏe tâm thần đúng nghĩa. Trước thực tế đó, lãnh đạo thành phố đã rà soát hệ thống y tế, sắp xếp và cải tạo trụ sở Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TP.HCM để chuyển thành cơ sở điều trị mới rộng rãi, khang trang và an toàn hơn cho trẻ em. Quyết định này cho thấy một lựa chọn chính trị rõ ràng: ưu tiên dùng không gian tốt nhất cho nhóm yếu thế, thay vì để trẻ tiếp tục điều trị trong điều kiện tạm bợ. Quan điểm “lấy người bệnh làm trung tâm” ở đây không dừng ở khẩu hiệu, mà trở thành thay đổi cụ thể về thiết kế, công năng, và cách vận hành cơ sở.
Không gian mới, mô hình chăm sóc mới: phục hồi và hòa nhập là mục tiêu
Giám đốc Bệnh viện Tâm thần TP.HCM, BS-CK2 Nguyễn Đăng Khoa, khẳng định cơ sở 3 sẽ là bước tiến để xây dựng mô hình chăm sóc sức khỏe tâm thần cho trẻ em chuyên sâu, toàn diện và thân thiện hơn. Nghĩa là chăm sóc bệnh nhi tâm thần không chỉ là kê đơn và theo dõi triệu chứng, mà là tạo môi trường trị liệu để các em phục hồi, học cách hòa nhập trở lại với gia đình, trường học và cộng đồng. Điểm đáng chú ý là định hướng mô hình điều trị ban ngày: trẻ được tham gia các chương trình trị liệu, phục hồi chức năng trong ngày nhưng vẫn duy trì mối liên hệ với gia đình và cộng đồng. Đây là cách tiếp cận hiện đại, thay vì tách trẻ khỏi môi trường sống, cơ sở 3 giúp việc phục hồi sức khỏe tâm thần gắn liền với đời sống thực. Quan trọng hơn, trẻ có thêm điều kiện điều trị tốt hơn, thêm không gian sinh hoạt, thêm cơ hội phục hồi, hòa nhập và phát triển – đúng với mục tiêu không để ai bị bỏ lại phía sau.
Chăm sóc bệnh nhi tâm thần: từ điều trị nội trú đến phối hợp giáo dục
Việc mở cơ sở 3 sẽ vô nghĩa nếu cách vận hành không đổi, và lãnh đạo thành phố đã đặt ra yêu cầu khá rõ: bệnh viện phải khai thác tối đa công năng cơ sở mới, sắp xếp trang thiết bị, giường bệnh phù hợp với đặc thù điều trị, cải thiện không gian khám chữa bệnh và lấy an toàn người bệnh làm yêu cầu hàng đầu. Điều này đòi hỏi Bệnh viện Tâm thần TP.HCM phải chuyển từ tư duy “chống quá tải” sang chiến lược chăm sóc bệnh nhi tâm thần chủ động, bao gồm điều trị nội trú, điều trị ban ngày, tư vấn can thiệp tâm lý, vật lý trị liệu và phục hồi chức năng. Một điểm có tính thay đổi cuộc chơi là yêu cầu phối hợp chặt với ngành giáo dục và các cơ sở bảo trợ xã hội, giáo dục chuyên biệt, bảo đảm trẻ em có vấn đề về tâm lý, tâm thần vẫn được tiếp cận giáo dục công bằng và hòa nhập cộng đồng. Lãnh đạo thành phố còn gợi mở việc thí điểm lớp học cho bệnh nhi điều trị nội trú để các em không bị gián đoạn việc học vì bệnh tật. Nếu làm đến nơi đến chốn, cơ sở 3 có thể trở thành hình mẫu cho cách một bệnh viện tâm thần gắn chăm sóc y khoa với quyền học tập của trẻ.
Tầm nhìn dài hạn: xây dựng hệ thống chăm sóc sức khỏe tâm thần cho thành phố
Cơ sở 3 mới khai trương chỉ là bước đầu trong một tầm nhìn dài hơn cho hệ thống chăm sóc sức khỏe tâm thần ở TP.HCM. Lãnh đạo thành phố khẳng định sẽ tiếp tục giải quyết bài toán cơ sở vật chất của Bệnh viện Tâm thần TP.HCM, trong đó cơ sở 1 sẽ được rà soát, lựa chọn mặt bằng phù hợp để di dời sang không gian rộng và khang trang hơn. Định hướng đến năm 2028, thành phố muốn có một bệnh viện tâm thần với cơ sở hơn 3,6 ha và một trung tâm điều dưỡng tâm thần quy mô 3 ha, 1.000 giường – những con số cho thấy tham vọng xây dựng hẳn một hệ thống chuyên biệt. Song song đó, khu vui chơi cho trẻ em trong khuôn viên cơ sở 3 được đầu tư với tổng kinh phí 70 triệu đồng cho thấy sự coi trọng yếu tố sinh hoạt, vui chơi trong phục hồi tâm lý cho trẻ. Nếu những kế hoạch tiếp theo được thực hiện đúng cam kết, bệnh viện tâm thần TP.HCM sẽ không chỉ là nơi điều trị mà là mạng lưới hỗ trợ dài hạn cho trẻ, gia đình và cả hệ thống giáo dục, góp phần đưa sức khỏe tâm thần ra khỏi vùng "bị bỏ quên" trong chính sách công.
