Luật pháp cần hiện diện trong những tình huống học sinh gặp hằng ngày
Giáo dục pháp luật trong trường học là quá trình giúp học sinh hiểu quyền, nghĩa vụ và cách ứng xử đúng trước những tình huống có thể dẫn đến nguy hiểm hoặc vi phạm. Giá trị của việc học này không nằm ở việc ghi nhớ điều khoản, mà ở khả năng nhận ra rủi ro và biết tìm sự trợ giúp đúng lúc. Một vụ việc trong năm học 2025–2026 cho thấy vì sao cách tiếp cận ấy cần được coi trọng: ba học sinh Trường THPT Phan Chu Trinh - Cư Jút bị một nhóm người lạ tấn công khi đang đi chơi; trong năm người tham gia, ba người bị xử lý trách nhiệm hình sự. Sự việc không chỉ gây lo lắng cho học sinh, phụ huynh mà còn là lời nhắc rằng nguy cơ không dừng lại ở cổng trường. Nhà trường đã hỗ trợ các em bị hành hung về quyền lợi và tư vấn tâm lý, nhưng phòng ngừa từ trước vẫn là cách tốt hơn để tránh tổn hại.
Biến quy định thành kỹ năng có thể sử dụng
Trong tháng 10/2026, các hoạt động tuyên truyền pháp luật được triển khai tại nhiều cơ sở giáo dục trên địa bàn Lâm Đồng. Ngày 27/10, gần 1.500 cán bộ, giáo viên và học sinh Trường THPT Phan Chu Trinh - Cư Jút cùng một số trường lân cận tham gia chương trình do ngành giáo dục tỉnh tổ chức. Quy mô ấy đáng chú ý, nhưng hiệu quả phụ thuộc vào việc nội dung có gần với đời sống học sinh hay không. Báo cáo viên giới thiệu những quy định liên quan đến tư pháp người chưa thành niên, an toàn giao thông đường bộ và các vấn đề thiết thân khác. Học sinh cũng được hướng dẫn nhận diện bạo lực, xâm hại trẻ em, xử lý mâu thuẫn, bảo vệ thông tin cá nhân trên mạng và tìm trợ giúp khi gặp nguy hiểm. Các tình huống về cháy nổ giúp các em tập báo cháy, thoát nạn và sử dụng phương tiện chữa cháy ban đầu. Đó là bước chuyển cần thiết từ “biết luật” sang biết hành động.
Mô hình “Lớp học an toàn” phải bắt đầu bằng phát hiện sớm
Tại xã Quyết Thắng, Công an xã phối hợp với các trường triển khai mô hình “Lớp học an toàn”, hướng tới phát hiện sớm và ngăn chặn nguy cơ vi phạm pháp luật, bạo lực học đường. Cách làm này nhìn nhận đúng thực tế: mâu thuẫn có thể nảy sinh trong lớp, ngoài giờ học, trên mạng xã hội hoặc trong các mối quan hệ bên ngoài trường. Việc phối hợp nắm bắt tình hình học tập, tâm lý và quan hệ của học sinh có thể giúp người lớn nhận ra dấu hiệu bất thường trước khi sự việc leo thang. Kiểm tra nguy cơ mất an toàn và xử lý mâu thuẫn cùng gia đình cũng có ý nghĩa phòng ngừa, miễn là được thực hiện có chừng mực. Điểm đáng giữ vững là cách tiếp cận gần gũi, lắng nghe, tôn trọng tâm lý lứa tuổi; nhắc nhở và định hướng không nên biến thành kỳ thị hay gây áp lực. Một lớp học an toàn không chỉ là nơi không có vật nguy hiểm, mà còn là nơi học sinh dám lên tiếng khi cần giúp đỡ.
An toàn bền vững cần trách nhiệm chung
Hiểu biết pháp luật giúp học sinh bảo vệ bản thân, nhưng hiệu quả sẽ hạn chế nếu trách nhiệm chỉ được giao cho các em. Nhà trường cần duy trì các buổi trao đổi bằng tình huống cụ thể; lực lượng chức năng hỗ trợ nhận diện và xử lý nguy cơ; gia đình lắng nghe, cùng định hướng thay vì chỉ chờ đến khi xảy ra sự việc. Mô hình tại Quyết Thắng cũng đặt trọng tâm vào mối liên hệ giữa công an, nhà trường và phụ huynh, đồng thời cần sự ủng hộ của chính quyền và cộng đồng để duy trì lâu dài. Với hơn 1.400 học sinh, trong đó trên 30% là học sinh dân tộc thiểu số, Trường THPT Phan Chu Trinh - Cư Jút chú trọng chọn nội dung và cách truyền đạt phù hợp với từng nhóm. Đây là nguyên tắc quan trọng: thông tin chỉ bảo vệ được học sinh khi các em hiểu và có thể áp dụng. Giáo dục pháp luật vì thế không phải hoạt động theo đợt, mà là một phần của văn hóa trường học. Phòng ngừa bạo lực học đường và xây dựng trường học an toàn bắt đầu từ kiến thức, nhưng phải được củng cố bằng sự tin cậy, đối thoại và phản ứng kịp thời.
