An toàn học đường không còn là khẩu hiệu, mà là kỹ năng sống bắt buộc
Giáo dục an toàn học đường là quá trình trang bị cho học sinh hệ thống kiến thức pháp luật, kỹ năng nhận diện nguy cơ và ứng phó với các tình huống giao thông, đuối nước, cháy nổ cùng các rủi ro trong sinh hoạt hằng ngày, thông qua hoạt động học tập có tổ chức, gắn với môi trường nhà trường và đời sống cộng đồng. Vấn đề không nằm ở việc treo thêm vài khẩu hiệu trước cổng trường, mà ở cách biến khái niệm "an toàn" thành năng lực thực tế của từng em nhỏ. Ngày 14/9, Trường liên cấp Tiểu học và Trung học cơ sở Tân Khai phối hợp với lực lượng công an tổ chức lễ ký cam kết thực hiện an toàn giao thông, phòng cháy chữa cháy, phòng chống ma túy, tệ nạn xã hội, nội quy học đường và nếp sống văn minh cho năm học 2026-2027. Đây là lựa chọn mang tính tuyên bố: nhà trường coi giáo dục phòng chống nguy hiểm là trục chính của văn hóa học đường chứ không phải hoạt động bên lề.
Từ lý thuyết pháp luật đến bài học tình huống: 2.700 học sinh được luyện kỹ năng nhận diện nguy cơ
Điểm khác biệt lớn nhất của chương trình tại Tân Khai là chuyển trọng tâm từ truyền đạt kiến thức sang rèn luyện kỹ năng nhận diện và xử lý nguy cơ. Chương trình tập trung phổ biến kiến thức pháp luật, hướng dẫn cho 2.700 học sinh và 120 giáo viên nhận diện các rủi ro có thể gặp trong quá trình đi học, tham gia giao thông và sinh hoạt hằng ngày. Đây không phải con số mang tính phong trào; nó cho thấy toàn bộ cộng đồng nhà trường được coi là đối tượng của giáo dục phòng chống nguy hiểm, không chỉ trẻ em. Các nội dung về giao thông đường bộ, đường thủy, phòng chống đuối nước, phòng cháy chữa cháy và thoát nạn được chia theo từng lĩnh vực, gắn với tâm lý lứa tuổi tiểu học và trung học cơ sở. Khi các em được đặt vào tình huống cụ thể: qua đường đông xe, đi xe đạp điện, chơi gần sông suối, nghe tiếng báo cháy…, kiến thức không còn là những điều "phải thuộc" mà trở thành những lựa chọn hành vi có thể quyết định an toàn của bản thân.
Học bằng tình huống thực tế: cách biến luật giao thông, phòng cháy, phòng chống đuối nước thành phản xạ
Phương pháp học tập dựa trên tình huống thực tế đang chứng minh hiệu quả rõ rệt trong giáo dục an toàn học đường. Thay vì chỉ tiếp nhận nội dung mang tính lý thuyết, học sinh tiếp cận các vấn đề an toàn từ những tình huống có thể gặp trong đời sống, khiến các quy định pháp luật trở nên cụ thể, dễ hiểu và gần gũi hơn với từng lứa tuổi. Theo chương trình, học sinh được hướng dẫn chấp hành tín hiệu giao thông, đội mũ bảo hiểm đúng cách, đi đúng phần đường, làn đường và lựa chọn phương tiện phù hợp với độ tuổi. Trên sân trường, hình thức hỏi – đáp trực tiếp giúp nhiều tình huống thực tế được đưa ra để học sinh cùng suy nghĩ, trả lời, khiến quy định an toàn trở nên dễ nhớ và dễ áp dụng hơn trong cuộc sống hằng ngày. Tiểu phẩm “Camera AI - Đừng tưởng AI không thấy!” đưa những vi phạm giao thông quen thuộc vào câu chuyện gần với đời sống học sinh. Khi các em phải tự phân tích hậu quả của việc đi xe dàn hàng ngang, không đội mũ bảo hiểm hay tự ý dùng xe máy của cha mẹ, việc chấp hành pháp luật giao thông trở thành lựa chọn có ý thức chứ không phải sự ép buộc.
Kỹ năng phòng chống đuối nước, cháy nổ và sơ tán: trái tim của giáo dục phòng chống nguy hiểm
Nếu coi giao thông là rủi ro thường trực trên đường đến trường, thì phòng chống đuối nước và kỹ năng sơ tán khi cháy nổ lại là bài toán an toàn trong mọi môi trường sống. Tại chương trình, học sinh được tuyên truyền những quy định về an toàn giao thông đường thủy và kỹ năng phòng chống đuối nước. Từ các nguy cơ khi đi phương tiện thủy hoặc vui chơi gần ao, hồ, sông, suối, báo cáo viên giúp các em hiểu tầm quan trọng của việc mặc áo phao, sử dụng dụng cụ nổi và tuân thủ hướng dẫn của người lớn, không tự ý xuống nước hay nô đùa ở khu vực nguy hiểm. Nội dung về phòng cháy, chữa cháy và thoát nạn cũng được truyền đạt, giới thiệu những nguy cơ dẫn đến cháy nổ trong trường học và gia đình, nguyên tắc báo động, tìm kiếm hỗ trợ và di chuyển khỏi khu vực nguy hiểm. Việc hướng dẫn kỹ năng giúp hình thành phản xạ bình tĩnh, biết nghe theo chỉ dẫn của giáo viên, người lớn và lực lượng chức năng trong tình huống khẩn cấp. Nói cách khác, kỹ năng sơ tán học sinh không còn là diễn tập hình thức mà trở thành phần cốt lõi của giáo dục phòng chống nguy hiểm.
Cam kết của nhà trường và sự đồng hành của gia đình: điều kiện để an toàn trở thành thói quen
Lễ ký cam kết tại Tân Khai cho thấy một điều: an toàn học đường chỉ vững nếu được xây trên nền tảng pháp lý rõ ràng và sự đồng lòng của nhiều bên. Nhà trường cùng các đơn vị công an ký cam kết thực hiện các quy định về an toàn giao thông, phòng cháy chữa cháy, phòng chống ma túy, tệ nạn xã hội và nội quy học đường. Đây là hoạt động được tổ chức thường xuyên hằng năm nhằm nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, xây dựng môi trường học đường an toàn, lành mạnh và tăng cường phối hợp giữa nhà trường, gia đình và lực lượng chức năng trong bảo đảm an toàn cho học sinh. Nhà trường sẽ tiếp tục phối hợp với gia đình và lực lượng chức năng để duy trì tuyên truyền, nhắc nhở, giúp ý thức chấp hành pháp luật trở thành hành vi tự giác của mỗi học sinh. Năm học 2026-2027 là năm đầu tiên sau sáp nhập, với 1.700 học sinh đang theo học; lựa chọn đặt giáo dục an toàn ở vị trí trung tâm là thông điệp rõ ràng về mô hình trường học mà Tân Khai muốn xây dựng: nơi trẻ em không chỉ học tốt mà còn biết bảo vệ mình và tôn trọng luật lệ. An toàn giao thông và phòng chống đuối nước, xét cho cùng, là trách nhiệm chung của gia đình, nhà trường và toàn xã hội.
