Pháp luật cần đi vào những tình huống học sinh gặp hằng ngày
Giáo dục pháp luật trong trường học là quá trình giúp học sinh hiểu quy định, nhận biết rủi ro và biết cách hành động có trách nhiệm trước những tình huống trong lớp, ngoài xã hội và trên mạng. Cách tiếp cận này thiết thực hơn việc chỉ đọc điều luật, bởi kiến thức chỉ có giá trị khi các em vận dụng được lúc cần.
Một vụ việc trong năm học 2025–2026 cho thấy lý do không thể xem nhẹ nhiệm vụ ấy: ba học sinh Trường THPT Phan Chu Trinh - Cư Jút bị một nhóm người lạ tấn công khi đi chơi; trong năm người tham gia, ba người bị xử lý trách nhiệm hình sự. Sự việc được ghi hình rồi lan truyền trên mạng xã hội, khiến học sinh và phụ huynh lo lắng. Nhà trường hỗ trợ các em bị hại về quyền lợi và tâm lý, nhưng bài học rộng hơn là phải trang bị kỹ năng phòng ngừa trước khi khủng hoảng xảy ra.
Từ những tình huống thực tế, các trường ở Lâm Đồng đang gắn quy định với những nguy cơ quen thuộc như mâu thuẫn, đánh nhau, tai nạn giao thông, xâm hại và mất an toàn trên mạng. Hướng đi này đúng: học sinh cần được tập nhận diện dấu hiệu và lựa chọn cách ứng xử, chứ không chỉ ghi nhớ điều cấm.
Đưa kiến thức đến gần học sinh bằng trao đổi và câu hỏi tình huống
Trong tháng 10/2026, Sở Giáo dục và Đào tạo Lâm Đồng phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức nhiều hoạt động tuyên truyền tại trường học. Ngày 27/10, gần 1.500 cán bộ, giáo viên và học sinh Trường THPT Phan Chu Trinh - Cư Jút cùng một số trường lân cận tham gia chương trình phổ biến pháp luật. Quy mô ấy cho thấy hoạt động không chỉ dành cho một lớp hay một nhóm nhỏ.
Nội dung gồm quy định về tư pháp người chưa thành niên, trật tự và an toàn giao thông, cùng hướng dẫn nhận diện bạo lực học đường, xâm hại trẻ em, bảo vệ thông tin cá nhân và tìm kiếm hỗ trợ khi gặp nguy hiểm. Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn cũng được đặt trong tình huống ở trường, gia đình, cộng đồng. Học sinh trả lời câu hỏi và trao đổi cách xử lý, nhờ đó bài học chuyển từ nghe phổ biến sang luyện phản ứng.
Cách làm phù hợp với Trường THPT Phan Chu Trinh - Cư Jút, nơi có hơn 1.400 học sinh, trên 30% là học sinh dân tộc thiểu số; nhà trường chú trọng chọn hình thức và nội dung phù hợp với từng nhóm. Tuy vậy, một buổi tuyên truyền không thể thay cho việc lặp lại kiến thức và duy trì kênh hỗ trợ rõ ràng. Học sinh cần biết tìm ai khi có mâu thuẫn, bị đe dọa hoặc gặp nguy cơ trên mạng.
“Lớp học an toàn” đặt trọng tâm vào phát hiện sớm
Tại xã Quyết Thắng, Công an xã đang triển khai các giải pháp nâng cao hiệu quả mô hình “Lớp học an toàn”, hướng đến phòng ngừa vi phạm pháp luật và bạo lực học đường. Trọng tâm là phối hợp với ban giám hiệu để nắm tình hình học tập, sinh hoạt, tâm lý và các mối quan hệ của học sinh, bởi nguy cơ có thể xuất hiện cả ngoài giờ học và trên không gian mạng.
Mô hình còn chú trọng kiểm tra, giám sát nguy cơ mất an toàn, kể cả vật dụng có thể bị dùng để gây thương tích. Khi phát hiện dấu hiệu bất thường hoặc mâu thuẫn, công an, nhà trường và gia đình phối hợp giáo dục, định hướng, xử lý từ cơ sở. Điểm đáng chú ý là cách tiếp cận không chỉ dựa vào chấn chỉnh: học sinh cần được lắng nghe, được nhắc nhở phù hợp với tâm lý lứa tuổi và có cơ hội sửa sai.
Để lớp học an toàn không biến thành môi trường gây nghi ngờ hay kỳ thị, việc giám sát phải đi cùng giải thích, tôn trọng và bảo vệ học sinh. Phòng ngừa bạo lực sẽ bền vững hơn nếu các em tin rằng người lớn sẵn sàng lắng nghe, thay vì chỉ can thiệp sau khi sự việc đã xảy ra.
An toàn trường học là trách nhiệm cùng chia sẻ
Hai cách làm ở Lâm Đồng và Quyết Thắng gặp nhau ở một điểm: an toàn trường học không thể chỉ trông vào nội quy hay một buổi tuyên truyền. Bài học tình huống giúp học sinh biết cách nhận diện và ứng phó; mô hình phối hợp giúp người lớn phát hiện sớm nguy cơ và hỗ trợ kịp thời. Kết hợp cả hai mới tạo được môi trường học tập an toàn, lành mạnh, nơi phòng ngừa đi trước xử lý.
Nhà trường cần duy trì chuyên đề và tạo kênh để học sinh chủ động báo tin; gia đình cần đồng hành với việc giáo dục và quản lý; lực lượng chức năng cần phối hợp chặt chẽ nhưng tôn trọng tâm lý các em. Phía học sinh cũng có trách nhiệm kiểm soát cảm xúc, giải quyết mâu thuẫn văn minh, xây dựng tình bạn lành mạnh và nói không với bạo lực.
Mô hình tại Quyết Thắng cần sự quan tâm tiếp tục của chính quyền địa phương, nhà trường, phụ huynh và cộng đồng để duy trì hiệu quả lâu dài. Kết luận cần rõ ràng: giáo dục pháp luật chỉ thật sự phát huy tác dụng khi kiến thức gắn với kỹ năng, người lớn phối hợp và học sinh được hỗ trợ trước khi nguy cơ thành vi phạm. Đó mới là nền tảng của một lớp học an toàn.
