Chu Lai: sân bay lâu đời trong một quy hoạch mới
Cảng hàng không Chu Lai là sân bay dùng chung dân dụng và quốc phòng tại xã Núi Thành, TP. Đà Nẵng, đang được đề xuất phát triển thành cảng hàng không quốc tế cấp 4F với công suất hành khách tăng lên 30 triệu lượt mỗi năm vào năm 2050. Đây là một đề xuất quy hoạch dài hạn, chưa phải công trình đã hoàn tất hay mục tiêu có thể xem là chắc chắn đạt được. Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh vừa ký quyết định thành lập Hội đồng thẩm định quy hoạch chi tiết Chu Lai giai đoạn 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050; trước đó, Cục Hàng không Việt Nam đã trình phương án để xem xét. Vì vậy, bước hiện tại là thẩm định định hướng và hạ tầng, không đồng nghĩa toàn bộ dự án đã được phê duyệt đầu tư. Điểm đáng chú ý là quy hoạch đang đặt Chu Lai vào vai trò cửa ngõ hàng không mới phía nam Đà Nẵng.
Từ sân bay quân sự đến mục tiêu 30 triệu khách
Chu Lai hình thành từ sân bay quân sự do Mỹ xây dựng khoảng năm 1965, tại khu vực thuộc tỉnh Quảng Nam trước đây. Quá khứ ấy giúp giải thích quy mô quỹ đất và định hướng dùng chung, nhưng tuổi đời tự nó không bảo đảm sân bay có thể trở thành trung tâm hàng không lớn. Quy hoạch đề xuất công suất khoảng 5 triệu hành khách mỗi năm và 25 vị trí đỗ vào năm 2030; đến năm 2050, các chỉ tiêu tăng lên 30 triệu khách và khoảng 68 vị trí đỗ, đủ khả năng tiếp nhận máy bay thân rộng code E và F. Mức tăng gấp sáu lần là tham vọng lớn, khiến tiến độ đầu tư, kết nối mặt đất và khả năng thu hút hãng bay quan trọng không kém những con số trên giấy. Nếu các điều kiện đó không đi cùng nhau, công suất thiết kế cao chưa chắc chuyển thành lượng khách thực tế.
Đường băng, nhà ga và logistics được tính theo từng chặng
Lộ trình nâng cấp sân bay chia thành các giai đoạn thay vì mở rộng đồng loạt. Đến năm 2030, phương án tiếp tục khai thác đường băng hiện hữu, đồng thời xây đường cất hạ cánh mới dài 4.000 m, rộng 45 m ở phía đông; nhà ga T2 tại khu vực phía bắc được đề xuất đạt công suất 5 triệu khách mỗi năm. Tầm nhìn đến năm 2050 bổ sung thêm một đường băng dài 3.800 m ở phía tây, mở rộng T2 lên công suất 30 triệu khách và phá dỡ T1 hiện hữu để dành diện tích cho sân đỗ. Quy hoạch còn tính nhà ga hàng hóa công suất đến 1,5 triệu tấn mỗi năm, khu bảo dưỡng máy bay, hệ thống nhiên liệu và mở rộng tuyến đường trục Võ Chí Công vào sân bay. Đây là cấu phần cần thiết nếu Chu Lai muốn phát triển logistics, chứ không chỉ phục vụ thêm chuyến bay chở khách.
Đối chiếu Tuy Hòa: cùng là sân bay lâu đời, khác quy mô
Không nên nhầm Chu Lai với Cảng hàng không Tuy Hòa. Tuy Hòa cũng có lịch sử hình thành từ những năm 1960, nhưng nằm ở địa bàn khác và theo quy hoạch hướng tới 3 triệu hành khách mỗi năm vào năm 2030, rồi 5 triệu vào năm 2050. Với Tuy Hòa, UBND tỉnh Đắk Lắk kiến nghị ACV nghiên cứu đầu tư nhà ga T2 công suất khoảng 3 triệu khách mỗi năm cùng đường lăn, khu thiết bị mặt đất, kho nhiên liệu và trạm cứu hỏa; dự án mở rộng sân đỗ được chấp thuận chủ trương, bổ sung bốn vị trí để nâng tổng số lên 11. Hai trường hợp cho thấy “nâng cấp sân bay” không phải một khuôn mẫu: Tuy Hòa tăng năng lực theo nhu cầu khu vực, còn Chu Lai được đề xuất bước lên quy mô đầu mối lớn. Với hành khách, lợi ích chỉ thành hiện thực khi hạ tầng mới kéo theo thêm kết nối, lựa chọn chuyến bay và dịch vụ thuận tiện.
Quy hoạch Chu Lai được kỳ vọng tăng kết nối cho Khu kinh tế mở Chu Lai và cụm Chu Lai – Tam Kỳ – Núi Thành, đồng thời chia sẻ áp lực khai thác với sân bay quốc tế Đà Nẵng. Tuy nhiên, mục tiêu 30 triệu khách mỗi năm cần được đọc như đích đến quy hoạch, không phải lời hứa về sản lượng. Kết luận hợp lý lúc này là Chu Lai có tiềm năng trở thành một mắt xích hàng không quan trọng của miền Trung, nhưng độ tin cậy của tham vọng sẽ phụ thuộc vào thẩm định, nguồn lực đầu tư và khả năng kết nối đồng bộ.
