Logistics phải trở thành lợi thế cạnh tranh
Logistics là hệ thống tổ chức vận chuyển, lưu kho và phân phối hàng hóa, kết nối các khâu sản xuất với thị trường để giảm chi phí và nâng sức cạnh tranh. Với miền Trung – Tây Nguyên, bài toán không chỉ là chở hàng nhanh hơn mà còn là đưa nông sản, nguyên liệu và sản phẩm công nghiệp ra cảng, thị trường trong nước và chuỗi cung ứng toàn cầu bằng một mạng lưới hiệu quả hơn. Năm 2026, khi Việt Nam triển khai Nghị quyết Đại hội XIV và Chiến lược phát triển dịch vụ logistics giai đoạn 2025–2035, tầm nhìn đến năm 2050, áp lực đổi mới càng rõ. Biến động địa chính trị, xu hướng bảo hộ thương mại và sự dịch chuyển chuỗi cung ứng làm tăng yêu cầu về thời gian, độ tin cậy và khả năng thích ứng. Một mặt hàng có chất lượng tốt vẫn mất lợi thế nếu giao chậm, tốn kém hoặc phải trung chuyển qua nhiều mắt xích thiếu liên kết. Vì vậy, logistics Tây Nguyên cần được xem là hạ tầng cạnh tranh, không phải dịch vụ phụ trợ.
Đường bộ đang gánh quá nhiều
Miền Trung – Tây Nguyên có cảng biển dọc duyên hải, hành lang kinh tế Đông – Tây, vùng nguyên liệu và khu công nghiệp. Nhưng hàng xuất khẩu vẫn chủ yếu đi bằng đường bộ; kết nối theo trục ngang, điểm gom hàng, kho lạnh và vận tải đa phương thức chưa đồng bộ. Đây là nghịch lý cần giải quyết: có các lợi thế riêng lẻ nhưng chưa vận hành như một mạng lưới thống nhất. Khi thiếu lựa chọn vận tải và điểm tập kết phù hợp, doanh nghiệp khó tối ưu hành trình, còn hàng hóa phải chịu thêm thời gian chờ và rủi ro trong bảo quản. Chi phí vận tải vì thế không chỉ nằm ở chuyến xe mà còn ở lưu kho, giao nhận kéo dài và khả năng tiếp cận cảng. Hệ quả cuối cùng chạm đến người dân qua giá thành hàng hóa, thu nhập của nhà sản xuất và sức cạnh tranh của sản phẩm địa phương. Thêm đường đơn lẻ sẽ không đủ nếu các tuyến, kho và dịch vụ vẫn đứt đoạn.
Kết nối vùng phải bắt đầu từ chuỗi hàng hóa
Muốn tháo nút thắt, cần quy hoạch hạ tầng logistics theo luồng hàng thực tế: vùng sản xuất đến điểm gom, kho bảo quản, đầu mối vận tải rồi ra cảng biển hoặc thị trường. Đường bộ vẫn thiết yếu, nhưng cần được kết nối với đường sắt, đường biển, cảng cạn và trung tâm logistics để doanh nghiệp chọn phương thức phù hợp với từng loại hàng. Với nông sản, kho lạnh và lịch vận chuyển đáng tin cậy có thể quan trọng không kém một tuyến đường mới. Kết nối miền Trung không nên dừng ở việc nối các địa phương trên bản đồ. Cần phối hợp quy hoạch, chia sẻ dữ liệu và tổ chức dịch vụ xuyên địa giới, đồng thời gắn đầu tư với nhu cầu của doanh nghiệp sản xuất và xuất nhập khẩu. Công nghệ điều phối kho bãi, theo dõi hành trình và xử lý dữ liệu cũng giúp giảm thời gian chờ. Cách làm này mới có thể biến vị trí địa lý, vùng nguyên liệu và cảng biển thành năng lực cạnh tranh thực chất.
Diễn đàn cần thúc đẩy cam kết thực thi
Diễn đàn Logistics Việt Nam 2026 do Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan tổ chức trong hai ngày 6–7/11 tại phường Quy Nhơn, tỉnh Gia Lai. Với chủ đề “Kết nối logistics cao nguyên, vươn ra chuỗi giá trị toàn cầu”, sự kiện dự kiến quy tụ khoảng 600 đại biểu, bàn về hoàn thiện chính sách, thể chế và cơ hội bứt phá cho logistics miền Trung. Đây là dịp thích hợp để chuyển từ nhận diện điểm nghẽn sang thống nhất việc cần làm. Giá trị của diễn đàn sẽ được đo bằng những bước tiếp theo: xác định hành lang ưu tiên, phối hợp đầu tư kho và điểm gom hàng, cải thiện kết nối đa phương thức, cùng cơ chế để địa phương và doanh nghiệp triển khai. Phát triển logistics hiện đại còn đòi hỏi chuyển đổi số và xanh, nhưng trước hết phải có mạng lưới cơ bản vận hành liền mạch. Nếu thảo luận chỉ dừng ở định hướng, chi phí vận tải vẫn là gánh nặng. Nếu tạo được đầu mối và lộ trình thực thi, Tây Nguyên có thể mở rộng cửa ra biển và thị trường.
