Đại dương không phải nhãn trên bản đồ muốn đổi là đổi
Địa danh trên bản đồ là tên gọi gắn với địa lý, lịch sử và cách các quốc gia nhận diện không gian chung, chứ không phải nhãn mà một nền tảng có thể tự do thay theo ý muốn. Chính giới hạn đó nằm ở trung tâm câu chuyện ông Donald Trump đề nghị đổi tên Đại Tây Dương trên Google Maps.
Tại cuộc vận động ở bang South Carolina ngày 21/10, ông Trump kể rằng mình đã gọi cho CEO Google Sundar Pichai, hỏi liệu công ty có thể xử lý đề xuất đổi tên đại dương hay không. Theo lời ông, Pichai từ chối vì đại dương trải rộng qua nhiều quốc gia và đề nghị ông không tiếp tục theo đuổi ý tưởng. Google chưa xác nhận độc lập cuộc trao đổi được thuật lại; vì vậy, đây là lời kể của ông Trump, không phải tuyên bố chính thức từ công ty.
Ông Trump nói có lẽ sẽ bỏ qua đề xuất và giữ nguyên tên Đại Tây Dương. Ông không nêu tên mới cụ thể, dù trước đó từng gợi ý những tên gọi như “Đại dương Trump” hoặc “Đại dương châu Mỹ”.
Những lần đổi tên trước tạo tiền lệ, không tạo quyền đặt tên toàn cầu
Đề nghị mới không xuất hiện riêng lẻ. Ông Trump viện dẫn việc Google Maps đã hiển thị “Vịnh Mỹ” và “Hồ Mỹ” cho người dùng tại Mỹ sau các động thái đổi tên của ông. Nhưng những cập nhật theo khu vực ấy không đồng nghĩa tên gọi mới được mọi quốc gia hoặc cơ quan quốc tế công nhận.
Trên Google Maps, người dùng tại Mỹ thấy tên mới cho vịnh Mexico và hồ Ontario; người dùng tại Canada vẫn thấy “Hồ Ontario”, còn người dùng ở ngoài Mỹ và Canada có thể thấy cả tên cũ lẫn tên mới. Với các địa danh ở Mexico và Canada, người dùng tại những nước này vẫn nhìn thấy tên ban đầu. Cách hiển thị khác nhau cho thấy bản đồ số thường phải phản ánh bối cảnh chính trị và nhu cầu địa phương, thay vì áp một quyết định đơn phương lên toàn thế giới.
Việc cập nhật tên trên ứng dụng có thể khiến thay đổi dễ nhận thấy với người dùng trong một phạm vi nhất định, nhưng không thể tự biến nó thành đồng thuận quốc tế. Bản đồ số hiển thị thông tin; nó không phải cơ quan có thẩm quyền giải quyết tranh chấp về tên gọi.
Google Maps có giới hạn khi xử lý địa danh quốc tế
Sự từ chối của Google là lời nhắc rằng quyền lực của một nền tảng bản đồ có giới hạn. Công ty có thể điều chỉnh cách hiển thị theo thị trường, nhưng một đại dương giáp nhiều quốc gia đặt ra câu hỏi lớn hơn: tên nào được dùng, theo thẩm quyền nào và có được các bên liên quan chấp nhận hay không?
Đổi tên một khu vực gắn với một quốc gia đã có thể gây tranh cãi; đổi tên một đại dương chung càng khó có thể xử lý như thao tác cập nhật thông thường. Nếu Google áp dụng một tên gọi đơn phương trên toàn cầu, nền tảng sẽ không còn chỉ cung cấp bản đồ mà có thể bị xem là đứng về một phía trong vấn đề địa chính trị.
Vì thế, câu trả lời của Sundar Pichai không chỉ là lời từ chối một đề nghị của ông Trump. Nó phản ánh ranh giới cần thiết giữa việc hiển thị địa danh theo từng khu vực và việc quyết định tên gọi quốc tế. Với thông tin hiện có, ông Trump nói sẽ có thể bỏ qua ý tưởng; Đại Tây Dương tiếp tục giữ tên quen thuộc trên bản đồ.
