Giấy phép dạy tiếng Anh không phải giấy phép mở trường
Rà soát trung tâm ngoại ngữ là việc cơ quan quản lý kiểm tra hoạt động thực tế, đối chiếu với phạm vi giấy phép và xử lý cơ sở không còn đáp ứng yêu cầu, đồng thời bảo vệ quyền học tập của học sinh bị ảnh hưởng. Vụ Trung tâm Thiên Lập Nhân cho thấy vì sao việc ấy không thể chỉ dừng ở hồ sơ đăng ký.
Ngày 29/10, Cơ quan An ninh điều tra Công an Đà Nẵng khởi tố và bắt tạm giam ông Trương Văn Thiên Tư, giám đốc và chủ đầu tư trung tâm, để điều tra hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo Điều 174 Bộ luật Hình sự. Theo kết quả điều tra ban đầu, trung tâm được cấp phép dạy tiếng Anh cho trẻ em và thiếu niên, nhưng không được giảng dạy chương trình giáo dục phổ thông hay liên kết đào tạo với nước ngoài.
Cơ quan điều tra cho rằng ông Tư tổ chức chương trình học toàn thời gian mang tên Prinberk Academy cho học sinh từ 5 đến 16 tuổi, tự giới thiệu là hiệu trưởng một học viện ở California và đưa ra thông tin sai lệch về chương trình, hồ sơ học tập, cơ hội chuyển tiếp. Những lời quảng bá ấy khiến một số gia đình cho con rời trường phổ thông chính quy. Đây là ranh giới quản lý cần được nhìn thẳng: trung tâm ngoại ngữ không thể lấy danh nghĩa đào tạo tiếng Anh để thay thế trường học khi chưa được phép.
Đã kiểm tra và xử phạt, nhưng vi phạm vẫn là lời cảnh báo
Trường hợp này không phải hoàn toàn nằm ngoài tầm theo dõi. Sở Giáo dục và Đào tạo Đà Nẵng cho biết trung tâm được cấp phép thành lập và hoạt động từ năm 2017, với chương trình tiếng Anh dành cho thiếu niên. Sau khi nhận phản ánh về hoạt động tại một địa điểm vào tháng 8/2024, Sở làm việc với ông Tư, nêu các vấn đề gồm dạy ở nơi chưa được cấp phép, sử dụng chương trình Prinberk Academy, dạy học sinh trung học và tổ chức nội trú.
Các đợt kiểm tra tại hai cơ sở vào tháng 10 và tháng 11/2024 phát hiện vi phạm. Sở yêu cầu ngừng giao lớp cho giáo viên chưa đủ tiêu chuẩn, công khai thông tin hoạt động, bảo đảm quyền lợi người lao động và học viên, chấm dứt nội trú; trung tâm cũng bị xử phạt hành chính và sau đó khắc phục theo yêu cầu. Đến ngày 7/1/2026, Sở ra quyết định giải thể theo đề xuất của đơn vị. Chuỗi mốc này đặt ra câu hỏi đáng kể: giám sát cần theo sát hoạt động thực tế, không chỉ ghi nhận việc cơ sở đã sửa sai sau kiểm tra.
Rà soát diện rộng phải đi cùng bảo vệ học sinh
Sau vụ việc, Sở cho biết sẽ tăng cường kiểm tra trung tâm ngoại ngữ và tin học, đồng thời đề nghị chính quyền phường, xã phối hợp rà soát cơ sở tại địa bàn. Sở cũng phối hợp với các cơ quan tài chính, bảo hiểm xã hội và thuế để đánh giá tình trạng hoạt động, xử lý hoặc giải thể đơn vị không còn đăng ký hoạt động. Các cơ sở phải báo cáo định kỳ sáu tháng về tuyển sinh, đào tạo, đội ngũ giảng dạy, chương trình và học phí.
Bảo vệ quyền học tập cần được đặt ngang hàng với xử lý vi phạm. Thành phố phối hợp địa phương để khoảng 200 học sinh từng theo học tại Trung tâm Thiên Lập Nhân có thể trở lại giáo dục phổ thông chính quy; phụ huynh được tư vấn và hướng dẫn làm thủ tục nhập học tại trường gần nơi cư trú, nhằm bảo đảm quyền học tập và yêu cầu giáo dục bắt buộc. Đây là việc cấp thiết: khi một cơ sở bị đóng cửa, học sinh không thể trở thành bên gánh chịu khoảng trống quản lý.
122 cơ sở bị giải thể cho thấy quy mô thách thức
Số liệu xử lý cho thấy hoạt động rà soát không chỉ tập trung vào một vụ việc. Năm 2024, ngành giáo dục kiểm tra 16 trung tâm ngoại ngữ, xử lý phản ánh liên quan đến bốn trung tâm ngoại ngữ và một trung tâm kỹ năng sống, tạm đình chỉ hai cơ sở và giải thể 10 đơn vị không đủ điều kiện tiếp tục hoạt động. Năm 2025, Sở kiểm tra 18 trung tâm và giải thể 19 cơ sở.
Tính đến ngày 30/10/2026, ngành giáo dục đã kiểm tra 10 cơ sở, xử lý bảy phản ánh và giải thể 122 trung tâm không đáp ứng điều kiện hoạt động. Con số lớn khiến việc giải thể không thể được xem như đích đến duy nhất: phụ huynh cần thông tin rõ để phân biệt giấy phép dạy ngoại ngữ với quyền tổ chức chương trình phổ thông; còn cơ quan quản lý phải phát hiện sớm sai phạm và hướng dẫn học sinh chuyển trường kịp thời. Kết luận cần rạch ròi: rà soát chỉ có ý nghĩa khi biến giấy phép thành giám sát thường xuyên và đặt quyền học tập của trẻ lên trước.
