Giải thể 122 cơ sở: tín hiệu quản lý không thể xem nhẹ
Trung tâm ngoại ngữ là cơ sở đào tạo, bồi dưỡng ngôn ngữ theo phạm vi được cơ quan có thẩm quyền cấp phép; giấy phép dạy ngoại ngữ không mặc nhiên cho phép tổ chức chương trình giáo dục phổ thông. Từ đầu năm 2026 đến ngày 30.10, Đà Nẵng kiểm tra 10 trung tâm ngoại ngữ và giải thể 122 cơ sở không đáp ứng yêu cầu tiếp tục hoạt động. Con số này cho thấy việc rà soát không chỉ nhắm vào một vụ việc gây chú ý, mà còn đặt ra câu hỏi rộng hơn về tình trạng đăng ký và điều kiện vận hành của các cơ sở. Sau vụ Thiên Lập Nhân, Sở Giáo dục và Đào tạo yêu cầu chính quyền cấp xã, phường phối hợp kiểm tra các trung tâm ngoại ngữ, tin học trên địa bàn, phát hiện vi phạm và báo cáo để xử lý. Đây là hướng đi cần thiết: quản lý giáo dục phải dựa trên giám sát thường xuyên, không chỉ phản ứng sau khi học sinh và gia đình đã chịu hệ quả.
Đợt rà soát nối tiếp các biện pháp xử lý trước đó. Năm 2024, ngành giáo dục kiểm tra 16 trung tâm ngoại ngữ, tạm đình chỉ hai cơ sở và đóng cửa 10 cơ sở không đạt yêu cầu; năm 2025, kiểm tra 18 trung tâm và giải thể 19 cơ sở. Các trung tâm còn phải báo cáo định kỳ sáu tháng một lần về tuyển sinh, hoạt động đào tạo, đội ngũ và chương trình giảng dạy. Yêu cầu này có ý nghĩa nếu thông tin được đối chiếu và xử lý kịp thời, thay vì trở thành thủ tục giấy tờ. Tuy nhiên, số cơ sở bị giải thể không tự nó chứng minh mọi nơi đều có hành vi dạy học trái phép; lý do được nêu là không đáp ứng yêu cầu tiếp tục hoạt động. Phân biệt rõ hai trường hợp là cần thiết để phụ huynh hiểu đúng mức độ rủi ro và để việc thực thi minh bạch.
Thiên Lập Nhân: giấy phép ngoại ngữ không thay thế giấy phép phổ thông
Ngày 29.10, Cơ quan An ninh điều tra Công an thành phố Đà Nẵng khởi tố bị can và bắt tạm giam Trương Văn Thiên Tư, Giám đốc Trung tâm Anh ngữ Thiên Lập Nhân, để điều tra về hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Theo thông tin điều tra, trung tâm được cấp phép đào tạo, bồi dưỡng tiếng Anh, kể cả chương trình cho thiếu nhi, nhưng không được phép dạy chương trình giáo dục phổ thông hoặc liên kết đào tạo với nước ngoài. Dù vậy, ông Tư bị cáo buộc tổ chức dạy toàn thời gian chương trình phổ thông mang tên Prinberk Academy cho học sinh từ 5 đến 16 tuổi. Vấn đề cốt lõi không nằm ở việc một trung tâm có dạy tiếng Anh hay không, mà ở khoảng cách giữa phạm vi được cấp phép và hoạt động thực tế. Một trung tâm không phép đối với chương trình phổ thông không thể biến hoạt động đó thành hợp pháp bằng cách giới thiệu dưới tên gọi học viện hay mô hình học tại nhà.
Theo thông tin công an công bố, từ năm 2019 ông Tư tự giới thiệu là hiệu trưởng Prinberk Academy, được cho là đặt tại Mỹ, để tuyển sinh và tổ chức học phổ thông toàn thời gian tại trung tâm. Phụ huynh được hứa học sinh sẽ nhận hồ sơ, bảng điểm và chứng nhận có thể dùng để tiếp tục học ở cấp cao hơn. Tuy nhiên, không có trường tư thục mang tên Prinberk Academy tồn tại trong giai đoạn 2019 đến hết năm 2024; chương trình cũng không được công nhận theo luật Mỹ và không có thẩm quyền cấp văn bằng. Cơ quan điều tra cho biết nhiều gia đình đã cho con nghỉ học tại trường theo chương trình phổ thông để chuyển sang học tại trung tâm. Hệ quả có thể vượt xa việc chọn nhầm một lớp học: lộ trình học tập và khả năng được công nhận kết quả của trẻ bị đặt vào tình thế bấp bênh. Các cáo buộc đang được điều tra, nhưng những dữ kiện về giấy phép và chương trình đủ để cảnh báo phụ huynh.
Phụ huynh nên kiểm tra gì trước khi đăng ký?
Bài học thiết thực nhất là không xem lời quảng bá về trường quốc tế, chứng chỉ nước ngoài hay mô hình học thay thế như bằng chứng pháp lý. Phụ huynh nên yêu cầu xem quyết định cho phép hoạt động và xác minh phạm vi đào tạo: trung tâm được dạy ngoại ngữ, tin học hay có thẩm quyền tổ chức chương trình phổ thông? Nếu đơn vị tuyên bố liên kết với tổ chức nước ngoài, cần làm rõ đối tác, tư cách công nhận và cơ quan có thẩm quyền xác nhận. Cũng nên hỏi văn bản nào chứng minh kết quả học tập được công nhận khi chuyển cấp, thay vì chỉ dựa vào lời cam kết tuyển sinh. Vụ Thiên Lập Nhân cho thấy những lời giới thiệu về cơ sở nước ngoài và văn bằng tương lai có thể tạo niềm tin, trong khi tình trạng pháp lý thực tế lại khác. Kiểm tra trước khi rút con khỏi trường phổ thông là bước bảo vệ thiết yếu.
Cơ quan điều tra đề nghị phụ huynh có con từng học tại Trung tâm Anh ngữ Thiên Lập Nhân và Công ty TNHH Dịch vụ Bảo An Nhiên chủ động liên hệ để cung cấp thông tin phục vụ điều tra. Nếu không có người đến trình báo trong thời hạn điều tra, vụ án sẽ được giải quyết theo quy định pháp luật. Song song đó, yêu cầu các trung tâm báo cáo định kỳ sáu tháng và việc phối hợp rà soát ở cấp địa phương cần được thực hiện nhất quán. Đà Nẵng đã phát đi tín hiệu mạnh rằng hoạt động đào tạo phải nằm trong đúng phạm vi được cấp phép. Nhưng hiệu quả cuối cùng không chỉ đo bằng số cơ sở bị giải thể; điều quan trọng hơn là phụ huynh có thể kiểm tra thông tin rõ ràng trước khi gửi gắm việc học của con, còn cơ quan quản lý phát hiện sai phạm trước khi những lời hứa không có căn cứ làm gián đoạn con đường học tập.
