APEC 2027 Phú Quốc: Sự kiện đối ngoại hay bước ngoặt phát triển?
APEC 2027 Phú Quốc là tuần lễ Cấp cao của Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á – Thái Bình Dương được tổ chức tại đảo Ngọc, đi kèm một chương trình đầu tư hạ tầng quy mô lớn nhằm đón các nhà lãnh đạo hàng đầu thế giới và đồng thời đặt nền tảng để tái định vị Phú Quốc như một điểm đến du lịch – hội nghị tầm quốc tế, vượt ra khỏi khuôn khổ của một sự kiện ngoại giao đơn lẻ.
Chiều 2/8, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc chủ trì cuộc họp với UBND tỉnh An Giang và các bộ, ngành tại An Thới để rà soát tiến độ các dự án hạ tầng phục vụ APEC 2027 Phú Quốc. Trước đó, đoàn công tác kiểm tra thực địa Trung tâm Hội nghị APEC, Nhà biểu diễn đa năng, mở rộng Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc, các tuyến giao thông kết nối và hệ thống khách sạn. Đây không phải một cuộc “điểm danh công trình”, mà là lời nhắc thẳng thắn: đây là nhiệm vụ đối ngoại quan trọng nhất của đất nước từ nay đến năm 2030 và phải coi là trọng tâm của Phú Quốc trong giai đoạn 2026–2027.
Ngay sau chuyến khảo sát từ 1–2/8, PGS.TS Trần Đình Thiên đã chỉ ra bản chất cơ hội: APEC chỉ là điểm nổ, không phải đích đến. Một sự kiện quốc tế dù hoành tráng đến đâu cũng sẽ gây lãng phí nếu hạ tầng và hạ tầng du lịch khu vực chỉ “sáng đèn” trong vài ngày rồi tắt. APEC 2027 Phú Quốc phải được nhìn như bước ngoặt để định vị lại đảo Ngọc, qua đó góp phần định vị lại hình ảnh Việt Nam trong quan hệ quốc tế.
Cuộc chạy đua hạ tầng: tốc độ cao nhưng không được chạy theo ngắn hạn
Điều dễ nhận thấy nhất ở Phú Quốc hiện nay là nhịp độ xây dựng “chóng mặt”. Theo báo cáo tiến độ, Trung tâm Hội nghị APEC đã hoàn thành khoảng 97–98% kết cấu bê tông, phần lợp mái đạt hơn 70% vào tháng 8/2026. Một báo cáo khác cho thấy công trình này đạt khoảng 98% kết cấu bê tông cốt thép và 93% kết cấu thép, trong khi Nhà biểu diễn đa năng đạt khoảng 97% phần bê tông. Đây là những con số biết nói: đảo Ngọc đang biến thành đại công trường hạ tầng du lịch khu vực với tốc độ hiếm thấy.
Ở đầu mối hàng không, Nhà ga T2 Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc đã hoàn thành khoảng 95% kết cấu bê tông, đường cất hạ cánh số 2 đạt khoảng 85% và hướng tới hoàn thiện trong năm nay để kịp lắp đặt thiết bị, vận hành thử trước APEC. Cùng lúc, các dự án như tuyến ĐT975, Đại lộ APEC, tuyến đường sắt đô thị, khu tái định cư An Thới và nhiều khu lưu trú hội nghị cũng được đẩy trên nhiều mũi thi công.
Đằng sau tốc độ đó là lựa chọn khó của nhà đầu tư. Khi các doanh nghiệp, với Sun Group giữ vai trò chủ lực ở nhiều hạng mục, quyết định dồn nguồn lực cho Phú Quốc, họ chấp nhận giãn tiến độ nơi khác trong bối cảnh giá nhiên liệu, vật liệu tăng mạnh vì biến động địa chính trị, xung đột tại Iran và thị trường lao động căng thẳng. Theo đại diện Sun Group, toàn bộ các công trình kiểm tra trong ngày 2/8 đều triển khai bằng nguồn lực tài chính chủ động của doanh nghiệp và họ “không kêu khó” vì đã xác định đây là nhiệm vụ đặc biệt ngay từ đầu. Câu hỏi cần đặt ra lúc này không phải “có kịp APEC không”, mà là “hạ tầng đó sẽ phục vụ Phú Quốc thế nào trong 10–20 năm tới?”.
APEC phải là điểm khởi đầu cho cuộc chơi dài hơi
PGS.TS Trần Đình Thiên nhấn mạnh APEC 2027 phải được xem là điểm khởi đầu của một “cuộc chơi lớn hơn”, chứ không phải sự kiện hoàn thành rồi khép lại. Nghĩa là mọi đầu tư công trình hiện nay – từ trung tâm hội nghị, nhà hát, sân bay, đến mạng lưới khách sạn – phải được thiết kế như nền tảng dài hạn cho chiến lược điểm đến, thay vì chỉ là phông nền sang trọng cho một tuần lễ ngoại giao. Nếu tư duy dừng ở mục tiêu “tổ chức thành công hội nghị”, Phú Quốc sẽ tự thu nhỏ mình vào vai trò chủ nhà sự kiện, trong khi đảo Ngọc có thể trở thành đại diện cho một Việt Nam hiện đại, tự tin bước cùng những điểm đến hàng đầu thế giới.
Việc lựa chọn Phú Quốc đón lãnh đạo các nền kinh tế APEC mang ý nghĩa đưa thế giới đến với Việt Nam tại một tọa độ đặc biệt. So sánh với Bali hay Phuket có thể tạo động lực, nhưng nếu mục tiêu chỉ là “đuổi kịp” thì đã tự giới hạn tầm nhìn. Cách đặt vấn đề đúng phải là: làm sao để Phú Quốc sánh vai với những điểm đến hàng đầu thế giới bằng bản sắc và năng lực riêng. Điều đó đòi hỏi hạ tầng không chỉ lớn, đẹp, mà còn thông minh: đủ linh hoạt để phục vụ hội nghị quốc tế, sự kiện văn hóa, du lịch MICE, du lịch biển cao cấp và đời sống đô thị đảo quanh năm.
Ở góc độ chính sách, Phú Quốc cần một chương trình hành động rõ ràng để trở thành điểm đến quốc gia và điểm đến toàn cầu sau APEC 2027, tận dụng chính quá trình chuẩn bị và tổ chức hội nghị để quảng bá hình ảnh Việt Nam ra thế giới. Chiến lược không thể dừng lại ở khẩu hiệu; nó phải được chuyển hóa thành bộ tiêu chí, kế hoạch khai thác hạ tầng và khung thể chế hỗ trợ doanh nghiệp phát triển sản phẩm du lịch mới, chất lượng cao. Chỉ khi đó, như chính PGS.TS Trần Đình Thiên khẳng định, APEC 2027 mới thực sự trở thành điểm khởi đầu cho một chu kỳ phát triển mới cho Phú Quốc.
Biến hạ tầng APEC thành nền tảng phát triển bền vững
Phát triển bền vững ở Phú Quốc trong kỷ nguyên APEC không thể chỉ hiểu là bảo vệ môi trường; đó còn là bài toán dùng hạ tầng đúng cách sau sự kiện. Những công trình đang được đầu tư không chỉ để phục vụ một kỳ APEC, mà còn phải trở thành nền tảng lâu dài cho đô thị du lịch biển – đảo, tạo giá trị kinh tế sau khi hội nghị kết thúc. Nếu Trung tâm Hội nghị APEC, Nhà hát đa năng, Nhà ga T2 hay Đại lộ APEC chỉ đông khách trong vài mùa sự kiện, đó là thất bại về chiến lược, dù tiến độ xây dựng có ấn tượng thế nào.
Theo báo cáo, Trung tâm Hội nghị APEC và Nhà biểu diễn đa năng đặt mục tiêu hoàn thiện mặt ngoài vào cuối tháng 10/2026 và hoàn thiện nội thất vào cuối tháng 3/2027, trong khi Sun Group cam kết đưa Nhà ga T2 vào cuối tháng 3/2027 và Trung tâm Hội nghị APEC trước 30/4/2027. Đây là các mốc thời gian quan trọng, nhưng chúng chỉ là “vạch xuất phát” của một vòng đời tài sản dài hạn. Nếu được tích hợp vào mạng sản phẩm du lịch MICE, lễ hội, giải trí ban đêm, các công trình này có thể kéo dòng khách, dòng vốn và tri thức đến Phú Quốc liên tục, chứ không phải theo mùa APEC.
Muốn vậy, tư duy khai thác phải vượt khỏi cách làm theo từng sự kiện riêng lẻ. Phú Quốc cần chính sách thu hút hội nghị khu vực, liên hoan nghệ thuật, sự kiện thể thao biển, cùng với cơ chế cho doanh nghiệp vận hành linh hoạt các tổ hợp khách sạn, khu giải trí gắn với hạ tầng APEC 2027 Phú Quốc. Khi hạ tầng du lịch khu vực được kết nối đồng bộ với sân bay, đường ven biển và hệ thống dịch vụ, đảo Ngọc mới có thể tối đa hóa lợi ích kinh tế địa phương mà vẫn giữ được bản sắc và khả năng phát triển bền vững.
Kết luận: Nếu chỉ dừng ở một tuần lễ, Phú Quốc sẽ bỏ lỡ cơ hội thế kỷ
Nhìn vào khối lượng đầu tư công trình và tốc độ triển khai hiện nay, Phú Quốc đã đi qua giai đoạn “liệu có làm được không”. Câu hỏi giờ đây là: chúng ta sẽ làm gì với khối tài sản hạ tầng ấy sau APEC 2027 Phú Quốc? Nếu coi APEC là vạch đích, hạ tầng sẽ nhanh chóng bị khai thác manh mún, mục tiêu phát triển bền vững sẽ trôi vào khẩu hiệu. Nếu coi APEC là khởi đầu cho một cuộc chơi dài hơi, các nhà hoạch định chính sách và doanh nghiệp phải cùng thiết kế lộ trình khai thác ít nhất cho một, hai thập niên.
Phó Thủ tướng đã nhấn mạnh APEC 2027 là nhiệm vụ đối ngoại quan trọng nhất của đất nước đến năm 2030. PGS.TS Trần Đình Thiên thì nhắc rằng một sự kiện quốc tế lớn chỉ có ý nghĩa khi mở ra một chu kỳ phát triển mới. Hai thông điệp đó gặp nhau ở một điểm: APEC không thể là “show diễn một lần”. Phú Quốc đang có cơ hội hiếm có để bước từ vai “chủ nhà hội nghị” lên tầm “điểm đến quốc tế hàng đầu khu vực”. Cơ hội ấy không tự biến thành hiện thực; nó cần bản lĩnh lựa chọn con đường khó hơn: ưu tiên giá trị lâu dài thay vì thắng lợi trước mắt.
