APEC 2027 Phú Quốc: Sự kiện một tuần, bài toán nhiều thập kỷ
APEC 2027 Phú Quốc là tuần lễ Cấp cao của Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á – Thái Bình Dương tổ chức trên đảo Ngọc, kéo theo một chương trình đầu tư hạ tầng quy mô lớn, từ trung tâm hội nghị, nhà hát, cảng hàng không đến giao thông và lưu trú, với mục tiêu không chỉ đón tiếp nguyên thủ mà còn định vị lại Phú Quốc như một điểm đến quốc tế trong dài hạn.
Điều đáng nói là APEC đang được định hình như điểm khởi đầu của một “cuộc chơi” mới, thay vì đích đến. PGS.TS Trần Đình Thiên nhấn mạnh APEC 2027 phải được xem là điểm khởi đầu của một cuộc chơi lớn hơn nhằm định vị lại Phú Quốc và hình ảnh Việt Nam trong quan hệ quốc tế. Quan điểm này được củng cố khi chiều 2/8, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc chủ trì cuộc họp với địa phương và các bộ, ngành tại An Thới để rà soát toàn bộ tiến độ hạ tầng phục vụ sự kiện đối ngoại được coi là quan trọng nhất của đất nước đến năm 2030. Nói cách khác, câu hỏi thật sự không phải “tổ chức APEC thế nào”, mà là “Phú Quốc sẽ làm gì với di sản hạ tầng sau APEC?”.
Hạ tầng Phú Quốc: Quy mô hoành tráng chưa đủ, phải chạy đua với thời gian
Nhìn vào tiến độ các công trình APEC ở Phú Quốc, có thể thấy đảo Ngọc đang trải qua một cuộc “đại phẫu” hạ tầng với tốc độ hiếm thấy. Các dự án trọng điểm như Trung tâm Hội nghị APEC, Nhà biểu diễn đa năng, mở rộng Cảng hàng không quốc tế, các tuyến giao thông kết nối và hệ thống khách sạn đều được triển khai đồng loạt, tạo nên khối lượng công việc rất lớn trên nhiều mặt trận cùng lúc. Ở tầm địa phương, đây là cuộc chạy đua thực sự với thời gian, thời tiết và cả biến động toàn cầu.
Theo báo cáo tiến độ đến tháng 8/2026, Trung tâm Hội nghị APEC đã hoàn thành 97-98% kết cấu bê tông, trong khi một báo cáo khác cho biết trung tâm này đã đạt khoảng 98% phần bê tông cốt thép và 93% kết cấu thép; Nhà biểu diễn đa năng đạt khoảng 97% phần bê tông cốt thép. Ở sân bay, nhà ga T2 đã hoàn thành khoảng 95% phần kết cấu bê tông, còn đường cất hạ cánh số 2 đạt khoảng 85% và hướng tới hoàn thành trong năm để kịp lắp đặt thiết bị, vận hành thử trước APEC. Tất cả đang diễn ra trong bối cảnh xung đột địa chính trị, biến động tại Iran đẩy giá nhiên liệu, vật liệu lên cao và khiến nguồn nhân lực căng thẳng. Nỗ lực “dồn toàn bộ nguồn lực” mà nhà đầu tư khẳng định không chỉ là câu chuyện tiến độ, mà là bài kiểm tra bản lĩnh phát triển của Phú Quốc.
Từ hạ tầng APEC đến điểm đến toàn cầu: Cần tư duy vượt khỏi hội nghị
Nếu chỉ dừng lại ở việc hoàn thành công trình đúng hạn, APEC 2027 Phú Quốc sẽ đánh mất phần lớn ý nghĩa chiến lược. Những trung tâm hội nghị, nhà hát, ga hàng không mới, đại lộ APEC hay tuyến giao thông kết nối chỉ tạo ra giá trị bền vững khi được hoạch định như nền tảng đưa Phú Quốc trở thành điểm đến quốc tế, thay vì “sân khấu một lần rồi bỏ ngỏ”. Đây là ranh giới giữa đầu tư sự kiện và đầu tư cho phát triển bền vững.
Theo phân tích của PGS.TS Trần Đình Thiên, những công trình APEC ngay từ đầu đã được tiếp cận với yêu cầu không chỉ phục vụ một kỳ hội nghị, mà phải tạo nền tảng phát triển lâu dài và góp phần giới thiệu hình ảnh Việt Nam mới với thế giới. Phú Quốc cần được nhìn như tài sản có giá trị với thế giới, nơi có thể liên tục tổ chức sự kiện và trải nghiệm đẳng cấp cao nhất. Đó là lý do ông đề xuất phải xây dựng ngay một chương trình hành động đưa Phú Quốc trở thành điểm đến quốc gia và điểm đến toàn cầu sau APEC 2027, tận dụng chính quá trình chuẩn bị và tổ chức hội nghị để quảng bá hình ảnh Việt Nam ra bên ngoài. Không có chiến lược này, các công trình hoành tráng dễ rơi vào vòng lặp “đầu tư lớn – khai thác nhỏ”.
Hạ tầng chỉ là khung, con người và cơ chế mới quyết định giá trị lâu dài
Một sai lầm thường thấy ở các “thành phố sự kiện” là tin rằng bê tông, thép và kiến trúc lạ mắt tự nó sẽ kéo du khách và nhà đầu tư. Thực tế, hạ tầng chỉ là khung; giá trị lâu dài nằm ở cách vận hành, chất lượng dịch vụ và khả năng lấp đầy bằng các hoạt động kinh tế – xã hội phong phú. Trong trường hợp Phú Quốc, đây là điểm yếu nếu không được chuẩn bị kịp thời. Trải nghiệm của đại biểu trên đường phố, bãi biển, tại các điểm dịch vụ hay trong đời sống ban đêm phải phản ánh một Việt Nam thân thiện, nhân văn và cởi mở. Nếu người dân, doanh nghiệp địa phương không được “nâng trình” cùng hạ tầng, đảo Ngọc dễ hóa “sân khấu đẹp nhưng vắng khán giả”.
Điều này đòi hỏi chương trình đào tạo bài bản về ngoại ngữ – trước hết là tiếng Anh và các ngôn ngữ quốc tế phổ biến – cùng kỹ năng giao tiếp, ứng xử, phục vụ cho lực lượng lao động dịch vụ tại Phú Quốc. Về phía nhà nước, việc vận hành các công trình APEC sau sự kiện không thể chỉ dựa vào phương án kinh doanh của doanh nghiệp, mà phải có sự phối hợp, trí tuệ và tầm nhìn ở cấp quốc gia. Ngoài ra, tư duy khai thác phải vượt khỏi cách làm “đếm sự kiện” đơn lẻ; cần một cơ chế linh hoạt để lấp đầy lịch hội nghị, triển lãm, lễ hội quốc tế, đồng thời bảo đảm cộng đồng địa phương cùng hưởng lợi, đúng nghĩa phát triển bền vững hạ tầng Phú Quốc.
Không để APEC khép lại trên giấy mời: Khung hành động cho Phú Quốc
Điểm đồng thuận hiếm thấy giữa giới hoạch định chính sách và giới chuyên gia là: APEC không được phép kết thúc khi đại biểu rời đảo. Phó Thủ tướng đã khẳng định APEC 2027 không chỉ nhằm tổ chức thành công một hội nghị quốc tế mà còn tạo động lực phát triển lâu dài cho Phú Quốc và Việt Nam. PGS.TS Trần Đình Thiên thì nhấn mạnh APEC 2027 phải được xem là điểm khởi đầu cho một giai đoạn mới, nơi Phú Quốc đóng vai trò “mặt tiền” của Việt Nam hiện đại trước thế giới.
Từ góc nhìn đó, một khung hành động sau APEC nên gồm ba tầng. Thứ nhất, hoàn thiện hạ tầng cứng theo đúng các cột mốc đã cam kết – như nhà ga T2, Trung tâm Hội nghị APEC hoàn thành trong quý I và trước ngày 30/4/2027 – nhưng đồng thời rà soát ngay phương án sử dụng đa mục đích sau hội nghị. Thứ hai, xây dựng chương trình xúc tiến để Phú Quốc trở thành “điểm đến quốc gia và điểm đến toàn cầu”, thay vì chỉ là một điểm Du lịch nghỉ dưỡng. Thứ ba, thiết kế cơ chế chia sẻ lợi ích và trách nhiệm giữa nhà nước, doanh nghiệp và cộng đồng, bảo đảm công trình APEC trở thành động lực phát triển bền vững chứ không biến thành gánh nặng bảo trì. Nếu làm được, APEC 2027 sẽ được nhớ tới không chỉ bởi các bài phát biểu, mà bởi một Phú Quốc đổi vai – từ đảo Ngọc du lịch lên trung tâm hội nghị, sự kiện và kinh tế biển tầm khu vực.
