Hai dự án song hành: chiến lược nối biên và xuyên núi
Cầu biên giới Lào Cai qua sông Hồng và hầm Hoàng Liên Ô Quy Hồ là hai dự án hạ tầng chiến lược được triển khai đồng thời nhằm tăng tốc kết nối thương mại Việt Trung, giảm chi phí logistics, rút ngắn thời gian di chuyển và mở rộng không gian phát triển kinh tế vùng trung du – miền núi phía Bắc. Đây không chỉ là hai công trình giao thông đơn lẻ mà là cặp dự án bổ trợ lẫn nhau: một tuyến xuyên núi mở lối từ Tây Bắc xuống các trung tâm kinh tế, một tuyến vượt sông nối thẳng sang Vân Nam. Những mũi khoan đầu tiên vào dãy Hoàng Liên và không khí thi công 3 ca, 4 kíp trên công trường cầu biên giới cho thấy một lựa chọn rõ ràng: Việt Nam chấp nhận đầu tư lớn để chuyển lợi thế địa lý biên giới thành lợi ích thương mại cụ thể.
Hầm Hoàng Liên Ô Quy Hồ: phá thế "cổ chai" trên trục Sa Pa – Lai Châu
Hầm Hoàng Liên Ô Quy Hồ là câu trả lời dứt khoát cho nút thắt hiểm trở bậc nhất trên Quốc lộ 4D. Dự án hầm đường bộ qua đèo Hoàng Liên kết nối phường Sa Pa (Lào Cai) với xã Bình Lư (Lai Châu), với chiều dài 8,8 km gồm hầm chính khoảng 2,63 km, hầm phụ khoảng 2,65 km và hệ thống đường kết nối hai đầu dài 8,8 km trong đó 4,6 km thuộc Lai Châu và 4,2 km thuộc Lào Cai. Hầm được thiết kế theo tiêu chuẩn Nhật Bản kết hợp với tiêu chuẩn Việt Nam, gồm hai ống hầm song song cách nhau 30m. Theo mô tả, "hầm Hoàng Liên có tổng vốn đầu tư 3.300 tỷ đồng". Đèo Ô Quy Hồ được đánh giá là quanh co, hiểm trở, dài nhất Tây Bắc, và việc hạ những mũi khoan đầu tiên tại cửa hầm đã được coi là một cột mốc lịch sử nhằm xóa bỏ "điểm đen" nguy hiểm này. Khi hoàn thành, hầm sẽ thay thế khoảng 22 km đường đèo, rút thời gian đi Sa Pa – Lai Châu từ 50–120 phút xuống khoảng 11 phút.
Cầu biên giới Lào Cai qua sông Hồng: tuyến nối trực tiếp sang Vân Nam
Nếu hầm Hoàng Liên giải phóng năng lực vận tải từ nội vùng, thì cầu biên giới Lào Cai qua sông Hồng chính là mắt xích đưa hàng hóa thẳng sang Trung Quốc. Dự án cầu biên giới khởi công ngày 31.3.2025, là công trình giao thông quan trọng kết nối khu vực cửa khẩu Bản Vược (Việt Nam) với Bá Sái (Trung Quốc), nhằm tăng cường năng lực thông quan và thúc đẩy giao thương ở vùng biên. Phần cầu phía Việt Nam có kinh phí 288 tỷ đồng từ ngân sách Trung ương và tỉnh, với cầu chính dài 115 m, mặt cắt rộng 35,3 m, kết cấu dây văng tháp thấp kiểu Extradosed và trụ tháp cao 20 m tính từ mặt cầu. Hiện phần kết cấu phía dưới đã hoàn thành, các kỹ sư, công nhân đang làm việc liên tục 3 ca, 4 kíp để đẩy nhanh các đốt dầm và hạng mục trên cao. Khi hoàn thành, cầu sẽ tạo thêm tuyến kết nối trực tiếp giữa Lào Cai và tỉnh Vân Nam, nâng năng lực vận tải, xuất nhập khẩu và mở rộng không gian kinh tế biên giới.
Tham vọng kết nối thương mại Việt – Trung: hạ tầng trước, thương mại theo sau
Nhìn ở góc độ chiến lược, hầm Hoàng Liên và cầu biên giới Lào Cai là hai bước đi nhất quán trong lộ trình kết nối thương mại Việt Trung. Hầm Hoàng Liên không chỉ xóa một đèo hiểm trở mà còn mở hành lang giao thương thông suốt, an toàn giữa Sa Pa và Lai Châu, tạo động lực cho logistics, du lịch và giao thương với các địa phương như Lào Cai, Phú Thọ, Hà Nội, Hải Phòng, cũng như giao thương biên mậu qua cửa khẩu Ma Lù Thàng – Kim Thủy Hà giữa Việt Nam và Trung Quốc. Trong khi đó, cầu biên giới qua sông Hồng góp phần hoàn thiện hạ tầng khu vực cửa khẩu Bản Vược, tạo thêm lựa chọn tuyến đường cho doanh nghiệp, giảm phụ thuộc vào một vài cửa khẩu truyền thống. Đường hầm đẩy hàng hóa từ sâu trong nội địa lên biên; cây cầu mở cổng sang Vân Nam – đó là cách Việt Nam biến trục Lào Cai – Lai Châu thành một hành lang thương mại liền mạch.
Tiến độ, rủi ro và thông điệp chính sách
Dự án hầm Hoàng Liên được khởi công ngày 19/12/2025 và dự kiến hoàn thành vào năm 2027. Trong khi đó, phía Việt Nam ở cầu biên giới đặt mục tiêu hoàn thành các hạng mục trong phạm vi đầu tư, bàn giao mặt bằng và bảo đảm điều kiện kỹ thuật vào cuối tháng 11.2026 để phía Trung Quốc hợp long nhịp chính, với mục tiêu hoàn thiện toàn bộ cầu vào cuối năm 2026. Tiến độ này không hề dễ trong bối cảnh địa chất phức tạp, nhiều hạng mục nằm dưới lòng sông, thường xuyên chịu ảnh hưởng của mưa lũ. Nhưng chính việc duy trì thi công 3 ca, 4 kíp cho thấy quyết tâm ưu tiên hạ tầng biên giới như một trụ cột chính sách. Thông điệp gửi tới doanh nghiệp là rõ ràng: nhà nước sẵn sàng đi trước một bước về hạ tầng để giảm rủi ro vận tải, mở thêm cửa khẩu, từ đó tạo nền cho các chiến lược xuất nhập khẩu tham vọng hơn với Trung Quốc.
