Ba cây cầu, một chiến lược: Lào Cai đang tái vẽ bản đồ kết nối
Ba dự án cầu biên giới Việt Trung tại Lào Cai – gồm cầu Bát Xát Bá Sái, cầu biên giới qua sông Hồng ở Bản Vược và dự án cầu Yên Bái – là chuỗi công trình hạ tầng giao thông Lào Cai có vai trò then chốt, đồng thời hình thành mạng lưới kết nối thương mại biên giới mới giữa hai bờ sông Hồng và vùng Tây Nam Trung Quốc.
Điểm đáng nói không phải chỉ là thêm vài cây cầu, mà là một chiến lược hạ tầng đồng bộ đang dần hiện rõ. Ở Bản Vược, công trường cầu biên giới qua sông Hồng đang thi công khẩn trương, các mũi thi công hoạt động liên tục để tận dụng thời tiết thuận lợi, với phần xây dựng phía Việt Nam có kinh phí 288 tỉ đồng. Cạnh đó trên tuyến kết nối nội tỉnh, dự án cầu Yên Bái vừa được phê duyệt chủ trương đầu tư với tổng mức gần 976,9 tỉ đồng. Trên trục đối ngoại, cầu Bát Xát Bá Sái – tổng mức đầu tư khoảng 1.500 tỉ đồng, trong đó phía Việt Nam khoảng 300 tỉ đồng – đang bước vào giai đoạn thi công dầm trên cao. Ba mắt xích này, nếu vận hành đồng thời, sẽ đẩy Lào Cai lên một nấc thang mới về kết nối khu vực.
Cầu Bát Xát Bá Sái và cầu biên giới Bản Vược: Xương sống mới của hành lang kinh tế
Trong ba dự án, cầu Bát Xát Bá Sái là hình mẫu tiêu biểu cho một cầu biên giới Việt Trung thế hệ mới: cầu dây văng tháp thấp, dài 420 m, mặt cầu rộng 35,3 m với 6 làn xe hai chiều, đạt tải trọng cấp I đường bộ. Đây không chỉ là công trình kỹ thuật phức tạp mà còn là hạ tầng cốt lõi trong định hướng xây dựng Khu hợp tác kinh tế qua biên giới, với áp lực tiến độ rất lớn đặt lên nhà thầu.
Theo chủ đầu tư, phía Việt Nam đã hoàn thành toàn bộ kết cấu phần dưới gồm mố M2, trụ T8, T9, cùng khối dầm đúc trên đà giáo 40 m và các khối K0–K3; giá trị khối lượng thực hiện đạt khoảng 54% hợp đồng. Câu chuyện ở đây là sự kiên trì với điều kiện địa chất bờ sông khắc nghiệt, trụ T8 nằm hoàn toàn dưới lòng sông, nhiều lần bị nước dâng nhấn chìm khu vực thi công. Song song đó, cầu biên giới qua sông Hồng tại khu vực cửa khẩu Bản Vược – Bá Sái cũng là công trình giao thông trọng điểm, phần phía Việt Nam dùng kết cấu dây văng tháp thấp, mặt cầu rộng 35,3 m, dầm BTCT dự ứng lực thi công bằng phương pháp đúc hẫng. Khi hoàn thành, cây cầu sẽ mở thêm một tuyến vận tải đường bộ chiến lược trên hành lang Côn Minh – Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng – Quảng Ninh, giúp giảm tải cho các cửa khẩu hiện hữu và kéo giảm chi phí logistics cho doanh nghiệp.
Dự án cầu Yên Bái: Mắt xích nội tỉnh không thể thiếu
Nếu hai cây cầu biên giới tạo cánh tay vươn sang Trung Quốc, thì dự án cầu Yên Bái là khớp nối quan trọng trong nội bộ Lào Cai, bảo đảm dòng lưu thông hàng hóa và người dân trước khi chạm cửa khẩu. Cầu Yên Bái cũ, khai thác từ năm 1992, đã bị tổn thương kết cấu do cơn bão số 3 (Yagi) và hoàn lưu gây mưa lớn kéo dài. Đó là lời cảnh báo rõ ràng rằng hạ tầng đã đến hạn nâng cấp, không thể “vá víu” thêm.
Quyết định phê duyệt chủ trương đầu tư dự án cầu Yên Bái với tổng mức 976,9 tỉ đồng từ ngân sách trung ương và tỉnh là một bước đi dứt khoát. Công trình mới sẽ là cầu vĩnh cửu bắc qua sông Hồng, rộng 20,5 m, mặt cầu thảm bê tông nhựa, nối với nút giao đường Nguyễn Thái Học một bên và tuyến đường hiện trạng bên còn lại. Dự án được kỳ vọng tăng cường kết nối giao thông giữa hai bờ sông Hồng, bảo đảm an toàn cho người và phương tiện, đồng thời tạo động lực phát triển đô thị, thúc đẩy kinh tế – xã hội và nâng cao đời sống người dân. Nói cách khác, đây là khoản đầu tư vào năng lực chịu đựng thiên tai và sức bật đô thị, chứ không chỉ là thay một cây cầu cũ.
Tác động kinh tế – thương mại: Lưới kết nối mới định nghĩa lại biên giới
Nhìn ở góc độ kết nối thương mại biên giới, mỗi dự án là một nút trong mạng lưới nhưng tổng thể là cú nhảy vọt của hạ tầng giao thông Lào Cai. Khi cầu biên giới qua sông Hồng ở Bản Vược hoàn thành, tuyến kết nối trực tiếp giữa Lào Cai và Vân Nam sẽ được bổ sung, góp phần hoàn thiện hạ tầng khu vực cửa khẩu, nâng cao năng lực vận tải và xuất nhập khẩu, đồng thời mở rộng không gian phát triển kinh tế – thương mại giữa hai địa phương. Cùng với đó, cầu Bát Xát Bá Sái được kỳ vọng “mở rộng không gian hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư và giao lưu văn hóa” giữa Lào Cai và Vân Nam.
Một câu nói đáng trích dẫn là: "Khi hoàn thành, cây cầu sẽ mở thêm một tuyến vận tải đường bộ chiến lược trên hành lang kinh tế Côn Minh - Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh, giúp giảm tải đáng kể cho các cửa khẩu hiện hữu và kéo giảm chi phí logistics cho doanh nghiệp". Xa hơn, công trình sẽ tăng cường kết nối giữa Việt Nam với thị trường Tây Nam Trung Quốc, qua đó thúc đẩy liên kết kinh tế khu vực Đông Nam Á và Nam Á. Cộng hưởng với cầu Yên Bái – bảo đảm dòng lưu thông an toàn, ổn định giữa hai bờ sông Hồng trong nội tỉnh – tổng thể ba dự án không chỉ phục vụ xe hàng mà còn tạo trục phát triển đô thị mới dọc sông Hồng, định nghĩa lại khái niệm “vùng biên” từ chỗ xa xôi thành cửa ngõ kinh tế.
Thách thức, lộ trình và thông điệp chính sách từ ba dự án cầu
Dù triển vọng rõ ràng, con đường hoàn thành ba dự án cầu biên giới Việt Trung ở Lào Cai không hề dễ. Cầu biên giới Bản Vược – Bá Sái từng nhiều lần bị mưa lũ làm nước sông Hồng dâng cao, nhấn chìm các hạng mục dưới lòng sông. Phần lớn khối lượng còn lại là thi công dầm trên cao, trụ tháp, mặt cầu và đường dẫn, đòi hỏi kỹ thuật và an toàn nghiêm ngặt. Với cầu Bát Xát Bá Sái, riêng trụ T8 trong lòng sông đã ba lần bị nước dâng nhấn chìm chỉ trong một tháng, trong khi nhiệt độ ngoài trời nhiều thời điểm vượt 40°C. Dẫu vậy, tiến độ vẫn được giữ, với mục tiêu hoàn thành các đốt dầm để bàn giao cho phía Trung Quốc hợp long nhịp giữa, và phía Việt Nam dự kiến bàn giao điều kiện kỹ thuật hợp long nhịp chính vào cuối tháng 11.2026.
Với dự án cầu Yên Bái, lộ trình triển khai giai đoạn 2026–2029 đã được giao cho Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng số 1 tỉnh Lào Cai, cùng yêu cầu bảo đảm tiến độ, chất lượng và tránh thất thoát, lãng phí. Điều đáng chú ý là thông điệp chính sách: tỉnh chủ động tái cấu trúc hạ tầng trước khi rủi ro thiên tai đẩy mọi thứ vào thế bị động. Ba dự án, xét cùng nhau, cho thấy một cách tiếp cận khác: biên giới không chỉ là đường kẻ trên bản đồ, mà là không gian hạ tầng và đô thị sống động, nơi cầu cống quyết định năng lực thương mại, an toàn dân sinh và sức cạnh tranh vùng. Lào Cai đang chọn đi trước một bước, và nếu giữ vững kỷ luật thi công lẫn tài chính, bộ ba cây cầu này có thể trở thành minh chứng rằng đầu tư hạ tầng đúng chỗ có thể thay đổi trật tự phát triển của cả một dải biên giới.
