Từ né thuế quan Mỹ đến xu hướng doanh nghiệp Việt Nam đầu tư Mỹ
Doanh nghiệp Việt Nam đầu tư Mỹ là xu hướng các công ty trong nước thành lập công ty con, pháp nhân phân phối hoặc cơ sở thương mại tại Mỹ để tiếp cận trực tiếp người mua, giảm phụ thuộc trung gian, đồng thời chủ động đối phó rào cản thuế quan, phòng vệ thương mại và biến động chính sách ở thị trường xuất khẩu lớn nhất của mình.
Trường hợp Phú Tài được xem như minh họa điển hình cho làn sóng này. HĐQT công ty đã thông qua chủ trương đầu tư ra nước ngoài để thành lập và góp vốn vào một tổ chức kinh tế tại Mỹ. Theo kế hoạch, pháp nhân mới mang tên dự kiến PHU TAI HOME USA, INC., hoạt động theo mô hình C-Corporation và đặt trụ sở tại Houston, bang Texas. Quy mô vốn điều lệ không lớn, nhưng thông điệp chiến lược rất rõ: thay vì chỉ “bán FOB tại cảng Việt Nam”, doanh nghiệp muốn đứng trực tiếp trên đất Mỹ để kinh doanh, phân phối và xuất nhập khẩu các sản phẩm đá thạch anh, đá granite, đồ gỗ nội thất – ngoại thất phù hợp định hướng kinh doanh hiện tại. Đây không phải động thái phòng thủ ngắn hạn, mà là bước xoay trục sang mô hình hiện diện địa phương ở thị trường trọng điểm.
Phú Tài lập công ty con Texas: chi tiết và thông điệp chiến lược
Theo nghị quyết đã thông qua, công ty mới PHU TAI HOME USA, INC. sẽ có tổng vốn dự kiến một triệu USD, trong đó Phú Tài sở hữu khoảng 95% cổ phần, phần còn lại do một nhà đầu tư khác nắm giữ. Việc xác định Houston, Texas làm nơi đặt trụ sở không ngẫu nhiên: đây là bang có cơ sở hạ tầng logistics phát triển, cộng đồng doanh nghiệp châu Á đông và môi trường thuế doanh nghiệp cạnh tranh, rất hợp với một công ty con Texas chuyên thương mại, phân phối hàng gỗ và đá trang trí.
Mục tiêu đầu tư được công ty nêu rõ là thành lập pháp nhân tại Mỹ để thực hiện hoạt động thương mại, kinh doanh, phân phối và xuất nhập khẩu các sản phẩm đá thạch anh, đá granite, đồ gỗ nội – ngoại thất cùng các sản phẩm phù hợp định hướng phát triển. Trích dẫn đáng chú ý là: “Việc lựa chọn Mỹ làm địa bàn thành lập pháp nhân mới có liên quan mật thiết đến hoạt động xuất khẩu của Phú Tài khi thị trường này nhiều năm đóng góp khoảng 60–70% doanh thu mảng gỗ của doanh nghiệp”. Nói cách khác, doanh nghiệp đang chuyển từ tâm thế “nhà thầu gia công” cho khách Mỹ sang xây kênh bán hàng, thương hiệu và chuỗi giá trị trên chính thị trường đó.
Thuế quan Mỹ 10–50%: cú hích buộc doanh nghiệp Việt phải đổi chiến lược
Động lực cấp bách đằng sau thương vụ này nằm ở chính sách thuế quan Mỹ. Trước đó, Mỹ đã ra thông báo áp thuế 10% đối với gỗ nguyên liệu và 25% với sản phẩm chế biến sâu, đồng thời dự kiến nâng lên lần lượt 30% và 50% từ đầu năm 2026. Dù cuối năm 2025, thời điểm tăng thuế với ghế bọc nệm, tủ bếp, tủ phòng tắm đã được lùi từ 1/1/2026 sang 1/1/2027, khoảng hoãn này chỉ là “khoảng thở” ngắn hạn để doanh nghiệp chuẩn bị.
Với Phú Tài, rủi ro lại càng rõ vì tủ bếp và nội thất phòng tắm là hai nhóm sản phẩm xuất khẩu chủ lực, từng nằm trong danh sách dự kiến chịu thuế tới 50%. Khi thuế quan Mỹ tăng mạnh, biên lợi nhuận của các nhà xuất khẩu thuần túy sẽ bị bào mòn; nhiều hợp đồng có thể không còn hiệu quả. Trong bối cảnh đó, chọn lập công ty con Texas là cách để chuyển một phần mô hình sang “kinh doanh tại Mỹ”, mở đường cho việc đa dạng hóa sản phẩm, dịch vụ và chuỗi cung ứng, thay vì chỉ phụ thuộc vào xuất khẩu trực tiếp từ Việt Nam sang với mức thuế cao.
Chiến lược kinh doanh Mỹ: từ gia công sang làm chủ chuỗi giá trị
Khi đã có pháp nhân tại Mỹ, chiến lược kinh doanh Mỹ của Phú Tài có thể thay đổi căn bản. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào nhà nhập khẩu và hệ thống phân phối bên thứ ba, công ty con tại Houston sẽ là “bàn đạp” để doanh nghiệp tiếp cận gần hơn người tiêu dùng, chủ động trưng bày, bảo hành, tối ưu tồn kho và thiết kế sản phẩm sát với thị hiếu địa phương. Mục tiêu đã được ghi rõ: tập trung vào hoạt động thương mại, phân phối, kinh doanh và xuất nhập khẩu các sản phẩm đá thạch anh, đá granite, đồ gỗ nội thất và ngoại thất.
Một câu nói có thể tóm lược hướng đi mới là: “Thị trường Mỹ đóng góp khoảng 60–70% doanh thu mảng gỗ của Phú Tài, trong khi gỗ hiện là mảng kinh doanh lớn nhất của PTB”. Nếu tiếp tục đứng ngoài thị trường, doanh nghiệp sẽ luôn ở thế bị động trước thuế quan và biện pháp phòng vệ thương mại. Ngược lại, hiện diện trực tiếp thông qua công ty con Texas giúp Phú Tài có cơ sở để thương lượng tốt hơn với khách hàng, mở rộng sang các nhóm sản phẩm khác, và lâu dài có thể xây dựng thương hiệu riêng thay vì làm gia công vô danh.
Bài học cho làn sóng doanh nghiệp Việt Nam đầu tư Mỹ
Kế hoạch thành lập PHU TAI HOME USA, INC. cho thấy doanh nghiệp Việt Nam đầu tư Mỹ không còn là câu chuyện “thử vận may”, mà là bước đi tính toán dựa trên rủi ro thuế quan và tầm quan trọng của thị trường này trong cơ cấu xuất khẩu. Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ từ Việt Nam sang Mỹ đạt 9,46 tỷ USD, chiếm 55% tổng giá trị xuất khẩu; bảy tháng đầu năm 2026 con số này khoảng 5,1 tỷ USD, tương đương 50% tổng kim ngạch. Nghĩa là bất kỳ thay đổi nào về thuế quan Mỹ cũng tác động trực tiếp đến “sức khỏe” của nhiều doanh nghiệp.
Về phía Phú Tài, HĐQT đã giao Tổng giám đốc đàm phán với nhà đầu tư đồng sáng lập, hoàn thiện hồ sơ xin giấy chứng nhận đăng ký đầu tư ra nước ngoài và thực hiện thủ tục thành lập doanh nghiệp tại Mỹ. Song song, công ty vẫn triển khai kế hoạch chi trả cổ tức tiền mặt theo nghị quyết ngày 3/8, với ngày đăng ký cuối cùng 20/8 và ngày thanh toán dự kiến 3/9. Điều này gửi đi thông điệp: dù dịch chuyển chiến lược sang thị trường Mỹ, doanh nghiệp không đánh đổi lợi ích ngắn hạn của cổ đông. Trong bối cảnh thuế quan có thể lên tới 50%, lựa chọn dám bước ra thị trường, chấp nhận chi phí hiện diện để đổi lại quyền chủ động, có thể sẽ là tiêu chuẩn mới cho các nhà xuất khẩu Việt Nam muốn đi đường dài.
