Lập công ty con Texas: bước ngoặt chiến lược của doanh nghiệp xuất khẩu đá gỗ
Chiến lược doanh nghiệp Việt mở công ty Mỹ là xu hướng các nhà xuất khẩu đá và gỗ nội, ngoại thất chủ động lập pháp nhân tại bang Texas để duy trì thị trường, giảm rủi ro thuế quan và tái cấu trúc chuỗi giá trị trước sức ép bảo hộ thương mại từ phía Mỹ. Khi Hội đồng quản trị CTCP Phú Tài thông qua chủ trương đầu tư ra nước ngoài, mục tiêu không chỉ là có thêm một địa chỉ kinh doanh mà là thay đổi cách hiện diện tại thị trường chủ lực. Phú Tài dự kiến thành lập PHU TAI HOME USA, INC. theo mô hình C-Corporation, đặt trụ sở tại Houston, Texas, với tổng vốn 1 triệu USD và tỷ lệ sở hữu dự kiến 95% tại pháp nhân mới. Việc lựa chọn Houston – một trung tâm logistics và thương mại của Mỹ – cho thấy doanh nghiệp không chấp nhận bị động trước nguy cơ thuế quan Mỹ 50%, mà tìm cách đứng vào “sân nhà” để chơi theo luật mới của thị trường. Theo thông tin công bố, công ty tại Mỹ sẽ tập trung hoạt động thương mại, phân phối, kinh doanh và xuất nhập khẩu đá thạch anh, đá granite, đồ gỗ nội thất trong nhà và ngoài trời cùng các sản phẩm phù hợp định hướng của Phú Tài. Đây là bước đi mang tính phòng thủ nhưng cũng mở ra cơ hội tái định vị từ nhà xuất khẩu thuần túy thành nhà cung ứng có hiện diện địa phương tại Mỹ.
Sức ép thuế quan Mỹ 50% và lý do doanh nghiệp Việt phải "nhập tịch"
Điểm mấu chốt khiến doanh nghiệp Việt phải tính chuyện lập công ty con Texas là lộ trình tăng thuế quan Mỹ 50% với hàng gỗ chế biến sâu, bao gồm những mặt hàng mà Việt Nam xuất khẩu hàng tỷ USD mỗi năm. Mỹ đã thông báo áp thuế 10% đối với gỗ nguyên liệu và 25% đối với sản phẩm chế biến sâu, đồng thời dự kiến nâng lên lần lượt 30% và 50% từ đầu năm 2026. Theo dữ liệu được công bố, thị trường Mỹ đóng góp khoảng 60-70% doanh thu mảng gỗ của Phú Tài – mảng kinh doanh lớn nhất của doanh nghiệp. Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ sang Mỹ đạt 9,46 tỷ USD, chiếm 55% tổng giá trị xuất khẩu gỗ của Việt Nam. Một cú nhảy thuế lên 50% đối với các sản phẩm như tủ bếp, tủ phòng tắm hay ghế bọc nệm sẽ là cú sốc trực tiếp vào biên lợi nhuận. Quyết định của Chính phủ Mỹ lùi thời điểm tăng thuế đối với một số sản phẩm gỗ thành phẩm từ ngày 1/1/2026 sang 1/1/2027 chỉ tạo thêm một năm “mua thời gian” cho doanh nghiệp Việt. Phú Tài tranh thủ khoảng thời gian này để tái cấu trúc mô hình xuất khẩu, thay vì chờ đợi may rủi từ các vòng đàm phán thương mại.
Từ doanh nghiệp xuất khẩu sang nhà phân phối nội địa tại Mỹ: lợi thế và rủi ro
Nhìn dưới góc độ chiến lược, việc doanh nghiệp Việt mở công ty Mỹ giúp chuyển trọng tâm từ xuất khẩu thuần túy sang mô hình hiện diện nội địa, tham gia chuỗi phân phối ngay trên đất Mỹ. Pháp nhân mới của Phú Tài được thiết kế để thực hiện các hoạt động thương mại, phân phối, kinh doanh và xuất nhập khẩu đá thạch anh, đá granite và đồ gỗ nội ngoại thất – tức tiếp cận thẳng các nhà bán lẻ, nhà thầu và người tiêu dùng Mỹ. Cách tiếp cận này có thể giảm bớt nguy cơ bị xem là bán phá giá, hỗ trợ tránh thuế chống bán phá giá trong dài hạn khi doanh nghiệp chứng minh được giá bán được hình thành bởi chi phí ở thị trường Mỹ chứ không đơn thuần là hàng rẻ từ nước ngoài. Tuy nhiên, lập công ty con Texas không tự động xóa bỏ thuế quan Mỹ 50%; nó chủ yếu mở ra khả năng điều chỉnh cấu trúc giao dịch, chuyển đổi một phần giá trị gia tăng sang pháp nhân Mỹ và đàm phán lại với khách hàng dựa trên vị thế nhà cung cấp tại chỗ. Rủi ro nằm ở chỗ doanh nghiệp phải chấp nhận chi phí vận hành, tuân thủ pháp lý tại Mỹ, cùng áp lực quản trị xuyên biên giới. Nếu không xây dựng được năng lực thị trường nội địa, công ty Mỹ có thể trở thành gánh nặng thay vì công cụ chiến lược.
Phú Tài đang làm gì và các bước tiếp theo trong cuộc chạy đua thuế quan
Về mặt triển khai, Hội đồng quản trị Phú Tài đã giao Tổng Giám đốc thực hiện đàm phán, ký kết thỏa thuận góp vốn với nhà đầu tư đồng sáng lập tại Mỹ nếu có, hoàn thiện hồ sơ dự án đầu tư ra nước ngoài để xin giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, đồng thời thực hiện thủ tục đăng ký thành lập doanh nghiệp theo quy định của Mỹ. Tổng Giám đốc cũng được trao quyền điều chỉnh hồ sơ, tài liệu theo yêu cầu của cơ quan quản lý tại Việt Nam và Mỹ, cho thấy mức độ ưu tiên của kế hoạch. Ở trong nước, doanh nghiệp vẫn duy trì chính sách chia lợi nhuận cho cổ đông: theo nghị quyết ngày 3/8/2026, Phú Tài sẽ tạm ứng cổ tức bằng tiền mặt đợt 1/2026 với tỷ lệ 10%, tương ứng 1.000 đồng/cổ phiếu, từ nguồn lợi nhuận sau thuế chưa phân phối. Việc vừa đầu tư ra nước ngoài, vừa đảm bảo cổ tức cho thấy ban lãnh đạo muốn thuyết phục cổ đông rằng chiến lược lập công ty con Texas không phải là phiêu lưu mà là bước đi bảo vệ dòng tiền dài hạn. Một câu phát biểu đáng chú ý từ phía dữ liệu là: "Thị trường Mỹ đóng góp khoảng 60-70% doanh thu mảng gỗ của Phú Tài" – con số cho thấy nếu không thích ứng, doanh nghiệp sẽ đối diện rủi ro hệ thống chứ không chỉ mất đi một thị trường phụ.
Kết luận: Lập công ty tại Mỹ – tấm khiên hay con dao hai lưỡi?
Việc doanh nghiệp Việt mở công ty Mỹ, cụ thể là lập công ty con Texas, là phản ứng chủ động trước làn sóng bảo hộ thương mại và nguy cơ thuế quan Mỹ 50% đối với xuất khẩu đá gỗ ngoại thất. Với Phú Tài, đây là nỗ lực giữ vững thị trường mang lại 60-70% doanh thu mảng gỗ, đồng thời thử chuyển mình thành nhà cung ứng có hiện diện nội địa, giảm nguy cơ bị gắn nhãn bán phá giá. Tuy nhiên, đây vẫn là con dao hai lưỡi: doanh nghiệp được tiếp cận sâu hơn vào chuỗi giá trị tại Mỹ nhưng phải chấp nhận chi phí và rủi ro pháp lý mới. Nếu chỉ coi công ty Mỹ là “bình phong” để né thuế, chiến lược sẽ khó bền vững. Ngược lại, nếu tận dụng pháp nhân tại Mỹ để nâng chuẩn sản phẩm, dịch vụ và xây dựng thương hiệu dài hạn, đây có thể trở thành tấm khiên giúp doanh nghiệp Việt đứng vững trong một kỷ nguyên thương mại ngày càng nhiều rào cản. Cuộc chạy đua lập pháp nhân tại Mỹ vì thế sẽ phân hóa rõ: doanh nghiệp nào biến sức ép thuế quan thành cơ hội tái cấu trúc sẽ giữ được chỗ đứng, còn ai coi đó là biện pháp đối phó tạm thời có thể bị loại khỏi cuộc chơi khi luật chơi tiếp tục thay đổi.
