Thuế quan Mỹ siết chặt nhưng xu hướng xuất khẩu Việt Nam sang Mỹ vẫn đi lên
Xuất khẩu Việt Nam Mỹ là quá trình doanh nghiệp Việt Nam bán hàng hóa sang thị trường Mỹ trong bối cảnh bị áp thuế, chịu ràng buộc phòng vệ thương mại và biến động giá dầu, nhưng vẫn tìm cách duy trì tăng trưởng bằng cách đa dạng khách hàng, cải thiện chất lượng và tối ưu chi phí trong chuỗi cung ứng. Dù Mỹ áp dụng các mức thuế mới theo Điều 301, đơn hàng xuất khẩu từ thị trường này chưa có dấu hiệu suy giảm, thậm chí hàng Việt đang thu hút ngày càng nhiều khách hàng nhỏ tại Mỹ. Đây là điểm nghịch lý thú vị: chính sách thuế quan Mỹ 2025 được thiết kế để kiềm chế xuất siêu, nhưng lại vô tình tạo sân chơi cho những doanh nghiệp Việt Nam linh hoạt hơn, biết chia nhỏ đơn hàng, điều chỉnh phương thức giao dịch và chấp nhận chia sẻ một phần chi phí thuế với đối tác nhập khẩu.
Làn sóng khách hàng nhỏ: bước chuyển chiến lược giúp doanh nghiệp Việt bù đắp rủi ro thuế
Điểm sáng nhất trong bức tranh xuất khẩu Việt Nam Mỹ hiện nay là sự xuất hiện của làn sóng khách hàng nhỏ từ Mỹ. Ngày càng có nhiều cá nhân, doanh nghiệp nhỏ và chủ các chuỗi cửa hàng tại Mỹ tìm đến hàng hóa Việt Nam với những đơn hàng chỉ ở quy mô một tấn cà phê, vài trăm đến vài nghìn chiếc áo hoặc vài nghìn bao bì. Trước đây, nhóm khách này có xu hướng nhập hàng từ Trung Quốc nhưng đang dịch chuyển sang Việt Nam. Sự dịch chuyển này không chỉ mở rộng tệp khách hàng B2C mà còn giảm phụ thuộc vào vài nhà nhập khẩu lớn – vốn dễ bị chấn động bởi thay đổi thuế quan. Về mặt chiến lược, doanh nghiệp Việt Nam nên coi đơn hàng nhỏ là “phòng tuyến mềm” trước các biện pháp phòng vệ thương mại, vì đơn hàng phân tán giúp giảm rủi ro tập trung và tạo dữ liệu phong phú để hiểu sâu thị hiếu người tiêu dùng Mỹ.
Áp lực phòng vệ thương mại: doanh nghiệp Việt phải chấp nhận chia sẻ chi phí và nâng chuẩn tuân thủ
Thực tế, thuế quan mới của Mỹ không đứng một mình. Thuế theo Điều 301 sẽ được cộng với thuế nhập khẩu thông thường, thuế chống bán phá giá và thuế chống trợ cấp (nếu có), làm gia tăng tổng chi phí nhập khẩu. Trong ngành thủy sản, doanh nghiệp Việt Nam chịu bất lợi cạnh tranh so với Ecuador, Ấn Độ và Indonesia – những nước chỉ chịu mức thuế thấp hơn. Điều này buộc các nhà nhập khẩu Mỹ phải cân nhắc kỹ từng doanh nghiệp và từng mã hàng khi lựa chọn nhà cung cấp, thay vì chỉ so sánh giữa các quốc gia. Trước mắt, doanh nghiệp Việt Nam khó tránh khỏi việc phải chia sẻ một phần chi phí thuế với nhà nhập khẩu, đồng thời chấp nhận đàm phán lại giá FOB và ký hợp đồng ngắn hạn để giảm rủi ro. Đó là cái giá cần trả để tiếp tục hiện diện trong thị trường Mỹ, nhưng cũng là chất xúc tác để doanh nghiệp nâng chuẩn minh bạch về nguồn nguyên liệu, lao động và tuân thủ phòng vệ thương mại.
Dệt may, da giày trước bộ đôi rủi ro: thuế quan Mỹ và biến động giá dầu
Ngành dệt may – một trong những trụ cột xuất khẩu – đang bước vào nửa cuối năm với bộ đôi rủi ro song song: biến động giá dầu và chính sách thương mại Mỹ. Theo một tổ chức phân tích, triển vọng ngành dệt may trong những tháng cuối năm phụ thuộc lớn vào hai yếu tố này, bởi giá năng lượng tác động trực tiếp lên lạm phát, chi tiêu tiêu dùng và chi phí vận tải. Nếu căng thẳng tại Trung Đông hạ nhiệt, giá năng lượng giảm sẽ giúp giảm áp lực lạm phát và hỗ trợ tiêu dùng. Ngược lại, nếu chính quyền Mỹ tiếp tục dùng thuế quan như một công cụ đàm phán, các mức thuế mới theo Điều 301 có thể chưa phải là lần cuối. Điều đó khiến doanh nghiệp dệt may, da giày không thể chỉ trông chờ vào giá rẻ mà phải dịch chuyển sang cung ứng ổn định, sử dụng nguyên phụ liệu có xuất xứ “sạch” – như bông Mỹ để tránh nghi vấn lao động cưỡng bức.
Tái cấu trúc chiến lược xuất khẩu: từ khách hàng đến sản phẩm và đối thoại chính sách
Đọc kỹ các diễn biến hiện tại, có thể thấy doanh nghiệp Việt Nam đang bước vào giai đoạn tái cấu trúc chiến lược xuất khẩu sang Mỹ. Về phía thị trường, làn sóng khách nhỏ mở ra cơ hội tạo mạng lưới khách hàng rộng và ít phụ thuộc vào hợp đồng “khủng” – vốn bị tác động mạnh bởi thuế và phòng vệ thương mại. Về sản phẩm, áp lực cạnh tranh buộc các ngành như dệt may, thủy sản phải nâng chất lượng, đa dạng mẫu mã, cải thiện dịch vụ hậu mãi để bù cho phần thuế tăng. Về chính sách, việc Mỹ hướng tới cân bằng cán cân thương mại cho thấy Việt Nam không thể chỉ xuất siêu mà không tham gia đối thoại và chứng minh nỗ lực tuân thủ. Một tổ chức phân tích khuyến nghị những doanh nghiệp có danh mục khách hàng chất lượng cao trong ngành may mặc, vì họ có khả năng thích ứng tốt hơn với thay đổi chính sách. Tương lai sẽ thuộc về những doanh nghiệp đủ linh hoạt để cùng lúc phát triển khách hàng nhỏ, nâng chuẩn tuân thủ và chủ động tham gia các cuộc đối thoại thương mại với Mỹ.
