Thay đổi đột ngột không phải lúc nào cũng do Alzheimer
Đột quỵ ở người cao tuổi là tình trạng tổn thương não cấp tính do dòng máu nuôi não bị gián đoạn, cần được nhận diện và đánh giá y tế khẩn cấp để tránh mất cơ hội điều trị. Câu chuyện của bà D. cho thấy vì sao không nên quy mọi biến đổi mới ở người bệnh sa sút trí tuệ cho bệnh nền. Bà 87 tuổi, mắc Alzheimer giai đoạn nặng suốt 4 năm và phụ thuộc người thân trong sinh hoạt. Gần đây, bà rối loạn hành vi, kích động, đi lang thang không kiểm soát và bỏ ăn uống. Gia đình nghĩ Alzheimer trở nặng nên tiếp tục theo dõi tại nhà, nhưng nguyên nhân là nhồi máu não cấp. Thông tin ca bệnh được BSCKII Nguyễn Hồ Khánh Duy, Trưởng khoa Nội Thần kinh, Bệnh viện Đa khoa Xuyên Á Đức Hòa, chia sẻ chiều 4/11.
Alzheimer có thể che khuất dấu hiệu đột quỵ
Alzheimer là bệnh thoái hóa thần kinh tiến triển, làm suy giảm trí nhớ, nhận thức và khả năng sinh hoạt hằng ngày. Ở giai đoạn nặng, người bệnh có thể khó nói rõ mình đang đau, yếu hay có điều gì khác thường. Vì vậy, lú lẫn hoặc kích động mới xuất hiện rất dễ bị người thân xem là diễn tiến quen thuộc của bệnh. Nhưng nhồi máu não cấp xảy ra khi mạch máu não bị tắc, khiến tế bào não thiếu oxy; các biểu hiện có thể thay đổi theo vùng tổn thương. Ở bà D., MRI ghi nhận các ổ nhồi máu cấp tại vùng nhân bèo, đầu nhân đuôi và thân nhân đuôi bên trái; động mạch não giữa bên trái hẹp rất nặng. Đây là lý do người chăm sóc cần so sánh tình trạng hiện tại với trạng thái thường ngày, thay vì chỉ dựa vào chẩn đoán Alzheimer người già.
Những thay đổi nào cần gọi cấp cứu?
Hãy coi thay đổi xuất hiện đột ngột là cảnh báo, nhất là khi người thân vốn đã suy giảm khả năng giao tiếp. Các dấu hiệu đột quỵ cần được chú ý gồm yếu tay hoặc chân, méo miệng, nói khó, khó nuốt, lú lẫn tăng rõ rệt hoặc giảm ý thức; không nên mặc định đó là Alzheimer nặng hơn. Nếu người bệnh đột nhiên lơ mơ, khó nuốt, méo miệng hay yếu liệt, đừng chờ xem có tự hết không và cũng đừng trì hoãn để theo dõi tại nhà: hãy gọi cấp cứu hoặc đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay. Với đột quỵ người cao tuổi, người bệnh có thể không tự mô tả được triệu chứng, nên người thân thường là người đầu tiên nhận ra sự khác biệt. Ghi nhớ thời điểm bắt đầu thay đổi để cung cấp cho nhân viên y tế.
Trì hoãn có thể làm mất thời gian điều trị
Bà D. được người đi đường phát hiện khi tiếp tục lang thang vào buổi tối và đưa đến cơ sở y tế gần nhất. Sau khi nghi ngờ nhồi máu não cấp, bác sĩ tuyến trước chuyển bà đến Bệnh viện Đa khoa Xuyên Á Đức Hòa. Bệnh viện triển khai điều trị nhồi máu não cấp song song với phác đồ sa sút trí tuệ; sau 5 ngày điều trị tích cực, sức khỏe ổn định, kích động giảm, ý thức cải thiện và bà có thể tự ăn uống, đi vệ sinh. Kết quả này không có nghĩa mọi trường hợp đều diễn tiến giống nhau. Ngược lại, câu chuyện nhắc rằng nhầm dấu hiệu mới với bệnh nền có thể khiến người bệnh đến viện muộn, bỏ lỡ cơ hội điều trị sớm. Bác sĩ nhấn mạnh: “Thời gian là não”. Gia đình chăm sóc người mắc Alzheimer, nhất là người cao tuổi có bệnh nền, nên chủ động tầm soát nguy cơ đột quỵ và theo dõi sát mọi thay đổi so với thường ngày.
