Thời gian cấp cứu và phối hợp chuyên môn có thể đổi hướng điều trị
Đột quỵ là tình trạng tổn thương não cấp tính do mạch máu não bị vỡ hoặc tắc, cần được chẩn đoán và xử trí khẩn cấp để hạn chế tổn thương não và nguy cơ tử vong. Hai ca bệnh nặng ở người cao tuổi cho thấy cấp cứu kịp thời cùng phối hợp chuyên môn có thể tạo cơ hội điều trị, nhưng không phải mọi bệnh nhân đều có kết quả giống nhau. Ngày 23.10, ông T.V.T., 64 tuổi, nhập viện trong tình trạng hôn mê, liệt nửa người trái, Glasgow 9 điểm. Kết quả chụp CT cho thấy xuất huyết ở bao trong và não thất bên phải; bác sĩ chỉ định phẫu thuật cấp cứu. Khi gia đình muốn chuyển lên tuyến trên, Bệnh viện Đa khoa Bà Rịa đã hội chẩn từ xa với bác sĩ ngoại thần kinh của Bệnh viện Chợ Rẫy, đồng thời giải thích nguy cơ trì hoãn và di chuyển. Gia đình sau đó đồng ý phẫu thuật tại chỗ. Ê-kíp lấy khối máu tụ, giải áp não; bệnh nhân tỉnh lại và tiếp tục được chăm sóc hậu phẫu, dự kiến kiểm tra trước khi xuất viện.
Một ca khác cần tái thông mạch máu khẩn cấp
Ở trường hợp thứ hai, vấn đề không phải khối máu tụ cần phẫu thuật mà là mạch máu lớn bị tắc. Khoảng 12 giờ 30 ngày 29.10, một người đàn ông 76 tuổi đột ngột rối loạn ý thức, gọi hỏi không đáp; gia đình đưa ông đến cấp cứu. Bệnh nhân hôn mê sâu, Glasgow 6 điểm, phải đặt ống nội khí quản và liệt hoàn toàn tứ chi, sức cơ 0/5. Chụp mạch cho thấy tắc động mạch thân nền và hai động mạch não sau. Ê-kíp tại Bệnh viện Bãi Cháy khẩn trương can thiệp nội mạch, lấy huyết khối cơ học để khôi phục dòng máu lên não. Mạch thân nền được tái thông hoàn toàn; sau 24 giờ, bệnh nhân tỉnh, nói chuyện được và vận động trở lại, sức cơ tứ chi đạt 5/5. Ông được chuyển về hồi sức tích cực để tiếp tục điều trị và theo dõi.
Không thể áp một phương án cho mọi ca đột quỵ
Đặt cạnh nhau, hai ca làm rõ vì sao đột quỵ người cao tuổi cần được đánh giá theo đúng thể bệnh và diễn biến, thay vì mặc định một phương án điều trị. Trường hợp xuất huyết não được phẫu thuật lấy máu tụ, giải áp; ca nhồi máu não do tắc động mạch thân nền được can thiệp nội mạch để lấy huyết khối. Đây là những quyết định chuyên môn dựa trên chẩn đoán hình ảnh, tình trạng người bệnh và khả năng xử trí tại cơ sở y tế. Việc một bệnh nhân phục hồi tốt sau phẫu thuật xuất huyết não hay người khác hồi phục vận động nhanh sau can thiệp đột quỵ không phải lời hứa về kết quả cho mọi trường hợp. Tắc động mạch thân nền là thể bệnh nguy hiểm, có thể nhanh chóng gây hôn mê, suy hô hấp, liệt tứ chi và đe dọa tính mạng. Hai câu chuyện đáng chú ý không vì chúng bảo đảm một kết cục, mà vì chúng cho thấy chẩn đoán nhanh, lựa chọn đúng cách xử trí và phối hợp giữa các ê-kíp có ý nghĩa lớn.
Thấy dấu hiệu bất thường, hãy gọi cấp cứu
Với gia đình, điều thiết thực nhất không phải tự xác định bệnh nhân cần mổ hay can thiệp, mà là nhận ra dấu hiệu nguy hiểm và hành động ngay. Méo miệng, yếu hoặc liệt tay chân, nói khó, mất thăng bằng, rối loạn ý thức hay hôn mê đều cần được xem là tình huống khẩn cấp. Hãy gọi cấp cứu và đưa người bệnh đến cơ sở có khả năng điều trị đột quỵ; đừng chờ xem triệu chứng có tự hết hay không. Không tự ý cho người bệnh uống thuốc và không trì hoãn cấp cứu. Trong ca xuất huyết não, bác sĩ cảnh báo việc chuyển viện khi đã có chỉ định mổ có thể làm tăng nguy cơ tử vong trên đường đi và khiến điều trị chậm hơn. Điều này không có nghĩa mọi bệnh nhân đều phải điều trị tại bệnh viện đầu tiên; quyết định cần do ê-kíp y tế đưa ra sau đánh giá và trao đổi chuyên môn. Nhưng chờ đợi tại nhà không thay thế được cấp cứu đột quỵ. Khi xuất hiện dấu hiệu cảnh báo, gọi trợ giúp y tế ngay là lựa chọn an toàn hơn.
