Bệnh dại là án tử, vắc-xin là đường sống duy nhất
Tiêm phòng dại cho chó, mèo là việc sử dụng vắc-xin dại thú cưng theo lịch định kỳ để tạo miễn dịch bền vững, nhằm ngăn virus dại xâm nhập vào hệ thần kinh, bảo vệ thú cưng, chủ nuôi và cả cộng đồng khỏi một căn bệnh gần như luôn gây tử vong sau khi phát bệnh. Bệnh dại là bệnh truyền nhiễm đặc biệt nguy hiểm, một khi đã khởi phát thì tỷ lệ tử vong gần như 100%, không có thuốc chữa hay phép màu nào đảo ngược được hậu quả. Điều đó có nghĩa: nếu bạn để lỡ thời gian tiêm vắc-xin, bạn đã bỏ qua cơ hội duy nhất để phòng bệnh dại hiệu quả. Chúng ta không có lựa chọn thứ hai. Trong khi đó, tiêm vắc-xin dại thú cưng đầy đủ và đúng lịch là biện pháp thực tế, rõ ràng, dễ thực hiện hơn rất nhiều so với việc đối mặt với cái chết của người thân vì một vết cắn tưởng như nhỏ.
Bi kịch từ sự chậm trễ: Cái chết có thể tránh được
Sự thật đau lòng là chỉ một quyết định chậm trễ có thể đổi bằng mạng sống của một đứa trẻ. Hơn hai tháng sau khi bị chó cắn nhưng không tiêm vắc-xin, bé gái 9 tuổi ở Gia Lai đã tử vong vì bệnh dại. Trẻ bị cắn vào gót chân, bị cào vào mặt gây trầy xước, nhưng gia đình không đưa đi tiêm, nghĩ rằng vết thương nhỏ, rồi để thời gian trôi qua. Khi các triệu chứng toàn phát xuất hiện – sợ nước, sợ gió, kích thích, hoảng loạn – thì cơ hội cứu chữa gần như bằng không. Câu chuyện này không phải ngoại lệ cá biệt; chỉ tính trên cả nước đã ghi nhận khoảng 40 trường hợp tử vong do bệnh dại tại 18 tỉnh, thành phố. Câu hỏi khó nghe nhưng bắt buộc phải đặt ra: bao nhiêu cái chết trong số này là do chúng ta chậm tiêm, chậm đưa con đi bệnh viện? Mỗi lần trì hoãn vắc-xin dại thú cưng, bạn đang đánh cược với mạng người.
Thực trạng đáng báo động: Chó thả rông, tiêm phòng lơ là
Nhìn vào những con số cụ thể, chúng ta thấy rõ vì sao bệnh dại vẫn âm ỉ. Tại một tỉnh, tổng đàn chó, mèo lên đến hơn 550 nghìn con, trong đó khoảng 80% được nuôi ở khu vực nông thôn – nơi chó, mèo chủ yếu được thả rông, khó kiểm soát. Chỉ khoảng 30% số hộ nuôi thực hiện xích, nhốt chó; phần còn lại để thú cưng chạy rông, tăng nguy cơ cắn người và lây bệnh cho động vật khác. Từ đầu năm 2026 đến nay, riêng địa phương này đã ghi nhận 8 ổ bệnh dại với 10.410 trường hợp phải tiêm phòng phơi nhiễm trên người. Một bộ phận chủ nuôi vẫn coi thường mức độ nguy hiểm của bệnh dại, chưa chủ động tiêm phòng dại cho chó, mèo, dù đây là biện pháp phòng bệnh dại hiệu quả và đã có chương trình tiêm phòng 2 lần mỗi năm cho đàn vật nuôi. Khi thói quen thả rông và ngại tiêm vẫn phổ biến, bệnh dại sẽ không biến mất.
Tiêm phòng dại cho chó, mèo: Không chỉ là khuyến cáo, mà là trách nhiệm
Phòng bệnh dại không chỉ là trách nhiệm của cơ quan chuyên môn mà cần sự chủ động của mỗi người dân. Nếu bạn nuôi chó, mèo, tiêm phòng dại đầy đủ phải được xem là “luật nội bộ” trong gia đình. Nhiều nơi đã tổ chức tiêm vắc-xin dại cho đàn vật nuôi 2 lần/năm và dự trữ tới 50.000 liều để tiêm bổ sung khi phát sinh ổ bệnh; đó là sự đầu tư rất lớn để bảo vệ cộng đồng. Thế nhưng, vẫn có người viện cớ nuôi nhiều chó, mèo, chi phí công tiêm khoảng 50.000 đồng/mũi khiến họ ngại tiêm. Câu hỏi đặt ra: số tiền đó có thể so với giá phải trả khi một người thân phải tiêm nhiều mũi vắc-xin phơi nhiễm, hoặc tệ hơn là mất mạng? Tiêm phòng dại cho chó, mèo không phải “tùy thích”, mà là nghĩa vụ đạo đức tối thiểu của người nuôi thú cưng có ý thức.
Hành động ngay: Bảo vệ thú cưng, con bạn và cả cộng đồng
Muốn phòng bệnh dại hiệu quả, chúng ta phải tấn công cùng lúc vào hai đầu: nguồn lây trên động vật và xử trí kịp thời khi người bị phơi nhiễm. Về phía thú cưng, chủ nuôi cần khai báo vật nuôi với địa phương, tiêm phòng dại cho chó, mèo đầy đủ, nuôi chó phải xích, nhốt, khi đưa ra đường phải đeo rọ mõm. Về phía con người, bất cứ ai bị chó hoặc mèo cắn, cào đều phải rửa kỹ vết thương bằng xà phòng dưới vòi nước chảy liên tục ít nhất 15 phút, sau đó sát khuẩn và đến cơ sở y tế để được tư vấn, tiêm vắc-xin và huyết thanh phòng dại khi cần thiết. Khoảng 40% người bị cắn vẫn xử trí sai, tự nặn máu, bôi dầu gió hoặc đắp thuốc nam, vô tình tăng nguy cơ nhiễm virus dại. Mỗi chúng ta, từ chủ nuôi chó mèo đến nhân viên thú y, kiểm lâm, những người thường xuyên tiếp xúc với động vật, đều nằm trong vòng nguy cơ và phải nghiêm túc với việc tiêm vắc-xin trước và sau phơi nhiễm. Đừng chờ thêm một ca tử vong nữa để thay đổi thói quen; hãy tiêm phòng hôm nay.
