Bệnh dại chó cắn: Căn bệnh luôn gây tử vong nếu chủ quan
Bệnh dại từ chó cắn là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus dại gây viêm não, lây sang người qua nước bọt động vật bị bệnh, với đặc điểm khởi đầu thường mệt mỏi, lừ đừ, sau đó nhanh chóng tiến triển sang co giật, tăng tiết dịch bọt, nhầy ở miệng và hầu như luôn gây tử vong nếu không được tiêm phòng bệnh dại kịp thời sau khi bị cắn hoặc phơi nhiễm. Bài viết này đứng về phía an toàn tuyệt đối cho trẻ em và thú cưng: với bệnh dại, không có chỗ cho suy đoán hay chờ đợi. Trường hợp bé trai K.S. (6 tuổi, ở Gia Lai) bị chó cắn hai lần nhưng gia đình không đưa đi tiêm phòng, vài tháng sau em co giật, miệng tăng tiết dịch bọt, nhầy rồi tử vong. Đây không phải câu chuyện hy hữu, mà là lời cảnh báo trực diện cho mọi nhà đang nuôi chó mèo hoặc sống gần chó thả rông.
Bài học từ bé trai 6 tuổi tử vong vì bệnh dại
Nếu độc tính của nọc rắn khiến người ta sợ hãi thì virus dại còn đáng sợ hơn vì diễn biến âm thầm rồi bùng phát không thể cứu chữa. Bé trai K.S., 6 tuổi, ở làng Đoàn Kết Ó-Kly, xã Ia Tôr, Gia Lai, là minh chứng đau lòng cho hậu quả của việc coi nhẹ bệnh dại chó cắn. Khoảng 4 tháng trước, bé bị chó của một hộ dân gần nhà cắn vào cẳng chân, con chó sau đó mất tích. 2–3 tháng sau, bé lại bị một con chó thả rông màu trắng, có mang xích, cắn vào tai. Cả hai lần, gia đình đều không đưa trẻ đến cơ sở y tế để tư vấn, xử trí vết thương và tiêm vắc xin phòng bệnh dại. Đến ngày 6/9, bé bắt đầu mệt mỏi, lừ đừ; 5h sáng 7/9, xuất hiện co giật, miệng tăng tiết dịch bọt, nhầy, được chẩn đoán mắc bệnh dại và tử vong vì bệnh đã quá nặng. Từ đầu năm đến nay, tỉnh này đã ghi nhận 4 ca tử vong do bệnh dại – con số đủ để chúng ta dừng mọi lý lẽ chủ quan.
Triệu chứng bệnh dại ở người: Đừng nhầm với cảm cúm
Điều nguy hiểm nhất của phòng ngừa bệnh dại là việc nhiều gia đình nhầm các triệu chứng sớm với bệnh cảm thông thường. Bé K.S. ngày 6/9 chỉ biểu hiện mệt mỏi, lừ đừ, gia đình mua thuốc cảm cúm về uống và chờ đợi. Chỉ sau chưa đầy một ngày, tình trạng chuyển sang co giật, miệng tăng tiết dịch bọt, nhầy – những triệu chứng bệnh dại điển hình khi virus đã tấn công hệ thần kinh trung ương. Được đưa đến tuyến huyện rồi tuyến tỉnh, bệnh nhi được chẩn đoán mắc bệnh dại nhưng đã diễn biến quá nặng, gia đình xin đưa về và bé tử vong sau đó. Quan điểm thẳng thắn cần nói rõ: đã có tiền sử bị chó cắn, mọi dấu hiệu bất thường như sợ nước, sợ gió, kích động, co giật hoặc tăng tiết nước bọt ở miệng phải được xem là cấp cứu khẩn. Chữa cảm ở tiệm thuốc là lựa chọn nguy hiểm, đánh đổi bằng mạng sống.
Tiêm phòng bệnh dại: Hàng rào sinh tử cho cả người và thú cưng
Nếu trong câu chuyện rắn cắn, nạn nhân 52 tuổi ở Phú Dương, Hàng Châu đã được tiêm huyết thanh kháng nọc độc phù hợp ngay sau khi vào viện và hồi phục ổn định sau vài ngày điều trị, thì với bệnh dại, thanh chắn sinh tử chính là tiêm phòng bệnh dại càng sớm càng tốt. Cả hai lần bé K.S. bị chó cắn, gia đình không đưa đi tiêm vắc xin phòng bệnh dại, bỏ qua cơ hội duy nhất để chặn virus trước khi nó tấn công não. Đó là quyết định sai lầm không thể sửa. Tiêm phòng bệnh dại cho thú cưng định kỳ và cho người sau phơi nhiễm phải được xem là nghĩa vụ, không phải lựa chọn. Virus dại không chừa ai, và nó không "tự khỏi" theo thời gian. Nuôi chó nhưng không tiêm phòng, hoặc bị chó cắn mà chỉ rửa qua loa rồi chờ xem, là hành vi vô trách nhiệm với cả sức khỏe gia đình lẫn cộng đồng.
Xử trí sau khi bị động vật cắn: Bình tĩnh, không quay lại tấn công
Câu chuyện ông A-Qiang, 52 tuổi, làm nghề nông ở Phú Dương, Hàng Châu, bị rắn độc cắn rồi vì tức giận vác cuốc đuổi đánh, để rồi bị cắn thêm lần nữa, là một bài học xử trí rất đáng để các chủ nuôi chó mèo ghi nhớ. Với mọi vết cắn – rắn hay chó – phản xạ quay lại tấn công con vật là sai lầm, khiến nó kích động và tiếp tục tấn công, làm tăng nguy cơ chấn thương. Điều cần làm là cố gắng giữ bình tĩnh, nếu an toàn có thể chụp ảnh hoặc ghi nhớ đặc điểm nhận dạng của con vật để bác sĩ dễ chọn loại huyết thanh hoặc vắc xin phù hợp. Đặc biệt, không nên chạy nhảy, không bóp nặn vết cắn và không tự ý rạch da lấy máu vì những hành vi này không loại bỏ độc tố mà còn khiến chúng lan nhanh hơn, đồng thời làm tổn thương mô và làm mất thời gian cấp cứu quý giá. Trong mọi trường hợp bị động vật cắn, hãy xem việc đến cơ sở y tế ngay là bước bắt buộc.
