Từ ký họa đường phố đến nhu cầu kể chuyện bằng ảnh
Nguyễn Anh Cường là một nhiếp ảnh gia Việt Nam sinh năm 1985 tại phường Hội An Tây, người đã rời khỏi ký họa đường phố để tìm đến nghệ thuật nhiếp ảnh như một phương tiện kể chuyện bằng ảnh trầm lặng nhưng sâu sắc, nơi mỗi khung hình không chỉ ghi lại khoảnh khắc mà còn lưu giữ cảm xúc, ký ức và chiều sâu văn hóa Hội An. Đây không phải câu chuyện đổi nghề đơn thuần; đó là hành trình tìm kiếm phương tiện biểu đạt tối ưu cho những điều anh muốn nói về đời sống. Từ những lần ngồi ký họa trên vỉa hè, anh nhận ra đường nét tĩnh lặng của tranh không đủ chứa hết nhịp chuyển động của phố Hội. Ống kính, với khả năng bắt lấy ánh sáng và màu sắc trong tích tắc, trở thành câu trả lời: nhiếp ảnh cảm xúc là cách anh tiếp tục ký họa, nhưng bằng ánh sáng thay vì bút chì.
Khung hình như lát cắt đời sống và trầm tích văn hóa
Điểm đáng nói trong nghệ thuật nhiếp ảnh của Nguyễn Anh Cường là cách anh biến mỗi bức ảnh thành một lát cắt đời sống chứ không chỉ là một bản ghi sự kiện. Những tác phẩm đầu tiên của anh tập trung vào đời sống thường nhật ở Hội An, với gam màu trầm ấm gợi cảm giác bình yên, hoài cổ của phố Hội. Đây chính là thứ kể chuyện bằng ảnh đúng nghĩa: nhìn vào khung hình, người xem cảm được nhịp sinh hoạt chậm rãi, mùi gió biển, tiếng bước chân trên những con hẻm nhỏ. Việc anh hiểu sâu không gian văn hóa Hội An giúp nội dung và cảm xúc hòa vào nhau, thay vì dựng nên những cảnh đẹp vô hồn. Nhiều tác phẩm vì thế dần được giới nhiếp ảnh chú ý tại các triển lãm trong và ngoài nước, cho thấy giá trị của một phong cách trầm mà rõ, ít lời nhưng dư âm dài.
“Ngôn ngữ nghề” và bước ngoặt của một nhiếp ảnh gia Việt Nam
Không phải ngẫu nhiên mà tác phẩm “Ngôn ngữ nghề” trở thành bước ngoặt quan trọng trong hành trình của Nguyễn Anh Cường. Bức ảnh ghi lại khoảnh khắc chuốt gốm của một nghệ nhân làng gốm Thanh Hà, được Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam chọn tham dự cuộc thi Sony World Photography Awards do World Photography Organisation tổ chức năm 2016. Năm đó, Việt Nam chỉ có bộ ảnh gồm 8 tác phẩm của 6 tác giả được chọn tham dự và tác phẩm của anh nằm trong số ấy, rồi đoạt giải Tư quốc tế, trở thành một trong những thành tích đáng nhớ nhất trên con đường sáng tác. Đây không chỉ là vinh dự cá nhân cho một nhiếp ảnh gia Việt Nam; nó chứng minh nhiếp ảnh cảm xúc – khi ánh sáng và màu sắc gắn với bàn tay lao động, nếp sống làng nghề – có thể chạm tới giám khảo ở những sàn đấu quốc tế vốn khó tính.
Phương pháp làm việc: ánh sáng, màu sắc và tâm trạng người xem
Điều làm nên giọng điệu riêng của Nguyễn Anh Cường là cách anh xem ánh sáng và màu sắc như ngôn ngữ để chạm tới tâm trạng người xem. Qua ánh sáng, màu sắc và cảm xúc, những câu chuyện của Hội An, và rộng hơn là mọi miền đất Việt, vẫn được anh kể lại trong từng khung hình. Khi tham gia các dự án nghệ thuật – từ nhiếp ảnh đến phim tài liệu và điện ảnh – anh luôn dành thời gian tìm hiểu con người, lịch sử địa điểm trước khi dàn dựng bối cảnh. Chính thái độ này khiến hình ảnh của anh mang lại cảm giác tự nhiên, gần gũi với đời sống, giữ được chiều sâu văn hóa từng vùng. Trong loạt phóng sự “Việt Nam quê hương tôi”, anh đảm nhận vai trò đạo diễn hình ảnh, còn với MV “Trường ca Phố cổ Hội An” hay các bối cảnh trong phim điện ảnh “Nhà mình đi thôi”, anh tiếp tục chứng minh rằng kể chuyện bằng ảnh là công việc dài hơi, đòi hỏi nghiên cứu, xây dựng chứ không phải bấm máy ngẫu hứng.
Một phong cách trầm lặng nhưng bền bỉ trong nghệ thuật nhiếp ảnh
Điều đáng trân trọng ở Nguyễn Anh Cường là anh không cố gắng ồn ào để được chú ý; anh chọn con đường trầm lặng nhưng bền bỉ. Từ những chuyến giao lưu với các hội nhiếp ảnh ở nhiều địa phương, anh mở rộng mối quan hệ, tích lũy kinh nghiệm nhưng vẫn giữ vững thế mạnh: sự am hiểu đời sống và văn hóa Hội An, nơi những mái nhà cổ, con hẻm nhỏ, nhịp sinh hoạt chậm rãi trở thành chất liệu quen thuộc trong nhiều khung hình. Đây là lựa chọn quan điểm: thay vì chạy theo xu hướng thị giác ồn ào, anh kiên trì với nhiếp ảnh cảm xúc – thứ ảnh mà người xem phải dừng lại vài giây để lắng nghe điều khung hình muốn nói. Qua ánh sáng và màu sắc được tính toán kỹ, anh dẫn người xem đi từ bình yên đến hoài niệm, từ một phố nhỏ Hội An đến cảm nhận rộng hơn về đời sống Việt. Kết luận cuối cùng khá rõ: trong thời đại hình ảnh tràn ngập, những người kể chuyện bằng ảnh biết chậm lại như Nguyễn Anh Cường sẽ là những người giúp chúng ta không quên mình đang sống ở đâu.
