Vì sao Zalo, Messenger đang trở thành mồi ngon của kẻ lừa đảo?
Cảnh báo lừa đảo di động trên Zalo, Messenger là việc cơ quan công an nhấn mạnh nguy cơ tội phạm công nghệ cao lợi dụng ứng dụng nhắn tin để chiếm đoạt tài khoản, thu thập dữ liệu cá nhân và trộm cắp tài sản, thông qua tin nhắn giả mạo, đường link độc hại, cuộc gọi video và hình ảnh giấy tờ tùy thân bị chia sẻ bừa bãi trên không gian mạng. Quan điểm cần nhìn rõ là: Zalo, Messenger không còn chỉ là công cụ trò chuyện vô hại mà đã thành “đường dây nóng” của kẻ lừa đảo. Bất kỳ ai mua hàng online, tham gia hội nhóm, hay nhận tin nhắn về phạt nguội, hỗ trợ thuế đều có thể trở thành nạn nhân. Công an tỉnh Ninh Bình nhấn mạnh mỗi người dân phải nâng cao ý thức bảo vệ thông tin cá nhân, sử dụng mạng xã hội an toàn và cảnh giác để bảo vệ tài sản và quyền lợi của bản thân, gia đình.
Lừa đảo qua Zalo, đặt hàng trực tuyến và chiếm đoạt tài khoản
Một trong những thủ đoạn nguy hiểm nhất hiện nay là lừa đảo qua Zalo gắn với mua bán, đặt hàng trực tuyến. Kẻ gian giả danh nhân viên giao hàng, người bán hoặc bộ phận chăm sóc khách hàng liên hệ để chốt đơn, báo sự cố đơn hàng, yêu cầu xác nhận thông tin hoặc thanh toán phí vận chuyển qua link lạ. Sau khi tạo được lòng tin, chúng gửi đường dẫn giả mạo, buộc người dùng đăng nhập, cung cấp mật khẩu, mã xác thực (OTP) và cả thông tin cá nhân. Nguy hiểm hơn, chúng chủ động gọi video để thu thập hình ảnh khuôn mặt hiện tại, rồi hướng dẫn cài ứng dụng không rõ nguồn gốc nhằm chiếm quyền kiểm soát số điện thoại và tài khoản mạng xã hội. Khi chiếm được Facebook, Zalo, TikTok, chúng dùng chính tài khoản nạn nhân để nhắn tin vay tiền người thân, bạn bè hoặc thực hiện hành vi phạm pháp khác. Đây không còn là rủi ro lý thuyết mà là thực tế diễn biến ngày càng phức tạp với nhiều chiêu trò tinh vi.
Người dùng nếu vẫn vô tư bấm vào mọi đường link, nhận mọi cuộc gọi video từ số lạ thì đang tự mở cửa nhà cho tội phạm. Giải pháp thực tế là: tuyệt đối không cung cấp mật khẩu, mã OTP, thông tin cá nhân cho bất kỳ cá nhân, tổ chức nào; không nhận cuộc gọi video từ số điện thoại và trang cá nhân lạ; không truy cập đường link lạ gửi qua tin nhắn, email hoặc mạng xã hội. Đồng thời, chỉ cài ứng dụng từ kho chính thức, kích hoạt xác thực hai lớp và thường xuyên thay đổi mật khẩu để bảo vệ tài khoản nhắn tin. Đây là những bước đơn giản nhưng quyết định mức độ an toàn ứng dụng nhắn tin của mỗi người.
Hình ảnh giấy tờ tùy thân: ý tốt có thể biến thành dữ liệu cho kẻ gian
Nhiều người nghĩ rằng đăng ảnh “nhặt được căn cước công dân, giấy phép lái xe, thẻ ngân hàng” lên các hội nhóm Facebook, Zalo để tìm chủ là hành động tốt. Nhưng cơ quan công an cảnh báo đây chính là nguồn vàng cho tội phạm công nghệ cao: chỉ một bức ảnh rõ nét cũng đủ để chúng thu thập, đối chiếu với thông tin trên các nền tảng trực tuyến, rồi xây dựng kịch bản giả danh cơ quan chức năng, ngân hàng, công ty tài chính để lừa đảo hoặc dùng vào mục đích trái pháp luật. Quan trọng hơn, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân có hiệu lực từ 1/1/2026 quy định dữ liệu cá nhân của công dân phải được tôn trọng và bảo vệ, mọi hoạt động thu thập, sử dụng, công khai hoặc chia sẻ đều phải có căn cứ pháp luật và đúng mục đích. Nghị định 356/2025/NĐ-CP cũng yêu cầu áp dụng biện pháp bảo đảm an toàn thông tin, tránh lộ lọt dữ liệu.
Nhìn thẳng vào vấn đề: thói quen chụp và gửi mọi loại giấy tờ qua Zalo, Messenger mà không kiểm tra danh tính người nhận là hành vi tự đặt mình vào rủi ro. Cổng thông tin điện tử công an các địa phương đều lưu ý không tùy tiện gửi hình ảnh CCCD, giấy phép lái xe, thẻ ngân hàng hoặc giấy tờ chứa thông tin cá nhân qua ứng dụng nhắn tin khi chưa xác minh rõ mục đích sử dụng. Thay vì đăng tải, nếu nhặt được giấy tờ, hãy bàn giao cho công an phường, xã hoặc lực lượng bảo vệ an ninh trật tự gần nhất để xác minh và trao trả theo quy định. Đây không chỉ là cách bảo vệ người khác mà cũng là cách ngăn dữ liệu cá nhân trở thành công cụ cho tội phạm.
Tin nhắn giả mạo Messenger, phạt nguội và chiêu trò giả danh cán bộ
Một lớp nguy cơ khác là các tin nhắn giả mạo Messenger, Zalo về “phạt nguội” giao thông hoặc hỗ trợ thủ tục thuế. Công an Hà Nội cho biết thời gian gần đây, đối tượng liên tục phát tán tin nhắn SMS và thông báo qua Zalo, Facebook với nội dung phương tiện vi phạm giao thông, kèm đường link dẫn đến website giả mạo Cổng Dịch vụ công quốc gia, giao diện giống hệt trang chính thống. Sau khi truy cập, nạn nhân bị yêu cầu nhập số căn cước, tài khoản ngân hàng, mật khẩu, mã OTP, thậm chí chuyển tiền “nộp phạt”. Với những chiêu trò giả danh cán bộ thuế, chúng gửi quyết định, văn bản giả mạo qua Zalo, Viber, yêu cầu truy cập tên miền có giao diện như cơ quan chức năng, quét mã QR và đặt thẻ CCCD lên màn hình điện thoại. Thực chất, hành động này che khuất thông báo trừ tiền, mã OTP ngân hàng, giúp chúng chuyển tiền đi mà nạn nhân không hề biết. Một nạn nhân đã bị chiếm đoạt tổng cộng 585 triệu đồng theo thủ đoạn này.
Điểm chung của các kịch bản là lợi dụng tâm lý sợ phạt, sợ “vướng pháp lý” để thúc ép người dân hành động vội vàng. Cơ quan công an khẳng định các cơ quan nhà nước không yêu cầu chuyển tiền nộp phạt vi phạm giao thông qua tin nhắn cá nhân, cuộc gọi hay đường link không chính thống. Người dân phải tuyệt đối không truy cập đường link từ số điện thoại, tài khoản mạng xã hội không rõ nguồn gốc; không cung cấp số căn cước, thông tin tài khoản ngân hàng, mật khẩu, mã OTP cho người lạ qua điện thoại hoặc môi trường mạng. Đồng thời, không gửi ảnh CCCD, không chuyển tiền, không quét mã QR do người tự xưng cán bộ gửi. Nếu phát hiện dấu hiệu lừa đảo, cần ngay lập tức dừng chuyển tiền, lưu lại toàn bộ tin nhắn, số điện thoại, mã QR, lịch sử giao dịch, và đến cơ quan công an gần nhất để trình báo, được hỗ trợ kịp thời.
Chủ động bảo vệ tài khoản nhắn tin: trách nhiệm cá nhân, không phải việc của riêng công an
Điểm chung trong mọi cảnh báo là: công an chỉ có thể thông tin và xử lý sau vụ việc, còn tầng bảo vệ đầu tiên luôn nằm ở ý thức của mỗi người dùng. Công an tỉnh Ninh Bình nhấn mạnh người dân phải nâng cao ý thức bảo vệ thông tin cá nhân, sử dụng mạng xã hội an toàn và cảnh giác trước thủ đoạn lừa đảo để bảo vệ tài sản và quyền lợi chính đáng. Công an Hà Nội cũng đề nghị người dân, chủ doanh nghiệp đặc biệt lưu ý trước tội phạm công nghệ cao, chủ động chia sẻ thông tin cảnh báo cho người thân, bạn bè để không ai trở thành nạn nhân tiếp theo. Bảo vệ tài khoản nhắn tin không còn là việc cài một ứng dụng diệt virus mà là thiết lập thói quen: nghi ngờ mọi yêu cầu cung cấp dữ liệu, xác thực đường link, ứng dụng trước khi bấm, và coi dữ liệu cá nhân như tiền mặt – không đưa cho ai nếu không hiểu rõ họ là ai và dùng vào việc gì.
Đã đến lúc người dùng Zalo, Messenger cần coi an toàn ứng dụng nhắn tin là một phần của an toàn tài chính và an ninh gia đình. Việc kích hoạt xác thực hai lớp, đổi mật khẩu định kỳ, không chia sẻ hình ảnh giấy tờ tùy thân, không nhấn vào đường link lạ nghe có vẻ “phiền phức”, nhưng so với nguy cơ mất trắng tài khoản, dữ liệu và tiền trong ngân hàng, đó là cái giá quá rẻ. Không ai bảo vệ bạn tốt hơn chính bạn, và trên không gian mạng, sự cảnh giác nhất quán mới là “lá chắn” đáng tin cậy nhất.
