GDP sức mua tương đương: Thước đo đang kéo Việt Nam lên bản đồ kinh tế
GDP theo sức mua tương đương (GDP sức mua tương đương, hay GDP PPP) là chỉ tiêu đo quy mô nền kinh tế sau khi điều chỉnh khác biệt mặt bằng giá giữa các quốc gia, qua đó phản ánh lượng hàng hóa và dịch vụ thực tế mà một nền kinh tế tạo ra và có thể tiêu dùng, thay vì chỉ dựa trên tỷ giá thị trường danh nghĩa của đồng tiền.
Điểm đáng nói là Việt Nam đang “leo hạng” nhanh trên bảng xếp hạng GDP sức mua tương đương, và đó không chỉ là câu chuyện của vài con số khô khan mà là một thay đổi về vị thế. Theo số liệu của Quỹ Tiền tệ Quốc tế, GDP PPP Việt Nam năm 2025 đạt khoảng 1.838 tỷ USD, đưa nước ta lên vị trí thứ ba Đông Nam Á và thứ 25 thế giới. Điều này đồng nghĩa Việt Nam đã đứng trên nhiều nền kinh tế phát triển về tổng quy mô khi tính theo sức mua tương đương. Sự dịch chuyển này cho thấy bức tranh dài hạn: Việt Nam không còn ở “vùng biên” của kinh tế Đông Nam Á, mà đang bước vào nhóm trung tâm của khu vực.
Cán cân Đông Nam Á: Cuộc đua song mã Việt Nam – Thái Lan sau lưng Indonesia
Nhìn vào kinh tế Đông Nam Á, cục diện đang hình thành ba “tầng”: Indonesia dẫn đầu với quy mô GDP PPP vượt trội, Việt Nam – Thái Lan cạnh tranh sát nút ở tầng thứ hai, còn Malaysia – Philippines và các nước còn lại tạo nên tầng phía sau. Trong bức tranh đó, Việt Nam đã chuyển từ vị trí bám đuổi sang thế đối đầu trực diện với Thái Lan.
Năm 2025, Thái Lan có GDP PPP khoảng 1.880 tỷ USD, chỉ hơn Việt Nam khoảng 42 tỷ USD, tương đương hơn 2%. Khoảng cách này mỏng đến mức bất kỳ cú tăng tốc nào cũng có thể đảo chiều thứ hạng. Dự báo của Quỹ Tiền tệ Quốc tế cho thấy điều đó hoàn toàn có khả năng xảy ra: GDP PPP Việt Nam được dự báo tăng lên khoảng 2.025 tỷ USD năm 2026, lần đầu vượt mốc 2.000 tỷ, vươn lên vị trí thứ hai Đông Nam Á, trong khi Thái Lan đạt khoảng 1.963 tỷ USD. Đây là một câu chuyện “đổi vai” mang tính biểu tượng: Việt Nam không chỉ đuổi kịp mà còn bắt đầu tạo khoảng cách trong một chỉ tiêu quan trọng của kinh tế khu vực.
Việt Nam top 25 thế giới: Vượt Hà Lan, Thụy Sỹ và áp sát Australia
Ở tầm toàn cầu, việc Việt Nam lọt vào nhóm Việt Nam top 25 thế giới về GDP sức mua tương đương là bước ngoặt về nhận diện vị thế. Năm 2025, với quy mô ước đạt 1.838 tỷ USD, Việt Nam đứng thứ 25 thế giới, cao hơn Hà Lan với khoảng 1.529 tỷ USD và Thụy Sỹ với khoảng 921 tỷ USD. Câu nói “Việt Nam vượt Hà Lan và Thụy Sỹ về GDP PPP tổng” vừa là một sự thật thống kê, vừa là lời nhắc rằng thang đo này đang kể một câu chuyện mới về sức nặng kinh tế của các quốc gia đông dân, giá cả còn thấp.
Điểm đáng chú ý hơn là khoảng cách với nhóm top 20-21 không còn xa. Ba Lan ở vị trí thứ 20 với khoảng 2.036 tỷ USD, Australia đứng thứ 21 với khoảng 2.000 tỷ USD, trong khi chênh lệch giữa Việt Nam và Australia năm 2025 chỉ khoảng 162 tỷ USD. Dự báo đến năm 2027, GDP PPP Việt Nam có thể đạt khoảng 2.208 tỷ USD và vươn lên thứ 22 thế giới, thậm chí vượt Australia khi nước này được dự báo đạt khoảng 2.181 tỷ USD. Nếu kịch bản này thành hiện thực, Việt Nam sẽ chính thức bước vào “vành đai” top 20–22 nền kinh tế lớn nhất thế giới tính theo sức mua tương đương.
Vì sao PPP nâng hạng Việt Nam và chúng ta nên hiểu con số này thế nào?
Nhiều người đặt câu hỏi: tại sao Việt Nam có thứ hạng PPP cao hơn một số nền kinh tế phát triển, trong khi thu nhập và mức sống vẫn thấp hơn? Câu trả lời nằm ở chính cách đo GDP PPP. Do mặt bằng giá tại Việt Nam thấp hơn nhiều nền kinh tế phát triển, quy mô nền kinh tế khi tính theo PPP lớn hơn đáng kể so với khi quy đổi đơn thuần theo tỷ giá thị trường. Nói cách khác, cùng một lượng tiền, người Việt mua được nhiều hàng hóa và dịch vụ hơn so với ở các nước có giá cả cao.
Bên cạnh đó, quy mô dân số cũng đóng vai trò quan trọng, vì GDP PPP ở đây là tổng quy mô nền kinh tế, không phải GDP bình quân đầu người. Một nền kinh tế đông dân, giá thấp như Việt Nam dễ có tổng GDP PPP cao, dù thu nhập bình quân vẫn còn cách xa các nước giàu. Vì vậy, việc Việt Nam vượt Hà Lan, Thụy Sỹ hay dự báo vượt Australia không có nghĩa mức sống người Việt đã cao hơn. Ý nghĩa thực tế nằm ở xu hướng: Việt Nam đang tiến lên trong nhóm những nền kinh tế có tổng quy mô PPP lớn, đồng thời tạo khoảng cách với phần lớn các nền kinh tế Đông Nam Á. Đó là bước dịch chuyển quyền lực kinh tế dài hạn, nhưng vẫn chỉ là một nửa bức tranh phát triển.
Từ top 25 đến top 20–22: Cơ hội và giới hạn của câu chuyện hạng GDP PPP
Nếu các dự báo trở thành hiện thực, trong vòng hai năm Việt Nam có thể đi từ vị trí thứ 25 lên thứ 22 thế giới, đồng thời vượt Thái Lan trong ASEAN và Australia trên bảng xếp hạng toàn cầu về GDP PPP. Đây là quỹ đạo hiếm thấy trong nhóm các nền kinh tế đang phát triển: vừa leo hạng khu vực, vừa thu hẹp khoảng cách với những nước đã ở nhóm thu nhập cao. Điều này cho thấy Việt Nam đang hội tụ đầy đủ các yếu tố để trở thành “người chơi lớn” về quy mô trong kinh tế Đông Nam Á.
Tuy vậy, một thứ hạng đẹp về GDP sức mua tương đương không tự động chuyển hóa thành chất lượng phát triển. Nguồn dữ liệu đã nhấn mạnh rằng để đánh giá bước tiến này, cần nhìn thêm vào GDP bình quân đầu người, năng suất, thu nhập và năng lực công nghệ của nền kinh tế. Điều đó có nghĩa: GDP PPP là vé vào cánh cửa “nền kinh tế lớn”, nhưng để ở lại trong nhóm top 20–22 với một vị thế bền vững, Việt Nam phải trả lời được câu hỏi về chất lượng tăng trưởng, chứ không chỉ dừng ở con số quy mô.
