Ba cảng biển Việt Nam giữ chỗ trong top 100: tín hiệu chiến lược cho logistics khu vực
Ba cảng biển Việt Nam trong top 100 cảng container thế giới là việc cảng TP.HCM, Hải Phòng và cụm cảng Cái Mép cùng duy trì thứ hạng cao về lưu lượng hàng hóa thông qua và tốc độ tăng trưởng, qua đó củng cố vai trò của hệ thống cảng biển Việt Nam như một mắt xích logistics ngày càng quan trọng trong mạng lưới thương mại toàn cầu. Cốt lõi của câu chuyện không chỉ là “giữ chỗ” trong bảng xếp hạng, mà là việc cảng biển Việt Nam đang bước vào giai đoạn cạnh tranh trực tiếp với những trung tâm container hàng đầu châu Á. Bảng xếp hạng top 100 cảng thế giới mới được công bố dựa trên lưu lượng container và tăng trưởng cho thấy ba cảng biển Việt Nam đều tăng sản lượng, trong đó Hải Phòng thăng hạng, TP.HCM và Cái Mép giữ nhịp tăng ổn định. Quan điểm đáng chú ý ở đây: nếu Việt Nam coi cảng biển là trụ cột của chiến lược logistics, thì việc duy trì – và nâng hạng – trên những bảng xếp hạng này phải được xem như một chỉ số sức khỏe của nền kinh tế xuất nhập khẩu, chứ không phải thành tích mang tính hình thức.
Hải Phòng thăng hạng: từ cảng cửa ngõ tới điểm tựa tăng trưởng mới
Điểm nhấn lớn nhất năm nay nằm ở Hải Phòng thăng hạng, vươn lên vị trí thứ 26 trong top 100 cảng container thế giới, tăng 3 bậc so với năm trước. Việc leo hạng không phải ngẫu nhiên; đó là kết quả trực tiếp của chiến lược phát triển cảng nước sâu Lạch Huyện, với việc đưa vào khai thác thêm 4 bến, nâng tổng số bến nước sâu vận hành đồng thời lên 6. Nhờ năng lực mới, lưu lượng container qua cảng Hải Phòng cán mốc hơn 8,2 triệu TEU trong năm 2025, tăng hơn 16% so với 2024, một tốc độ cho thấy sức bật của cảng cửa ngõ miền Bắc. Không ngạc nhiên khi cảng biển này được đánh giá là một trong những cảng cửa ngõ container phát triển nhanh nhất châu Á. Câu nói đáng trích dẫn là: "Hải Phòng seaport is currently considered one of the fastest-growing container gateway ports in Asia". Về mặt chiến lược, Hải Phòng đang trở thành đối trọng ở phía Bắc với vai trò kết nối khu công nghiệp, chuỗi cung ứng đa dạng hóa và thương mại nội Á đang tăng mạnh. Nếu được hỗ trợ bởi hạ tầng sau cảng tốt hơn, cảng biển này có dư địa tiếp tục bứt phá sâu hơn trong top 30.
Cảng TP.HCM và Cái Mép: duy trì nhịp tăng, giữ cửa ngõ phía Nam
Nếu Hải Phòng là câu chuyện thăng hạng, thì cảng TP.HCM và cụm cảng Cái Mép lại là câu chuyện ổn định tăng trưởng. Cảng TP.HCM giữ vị trí thứ 22 trong top 100, với sản lượng hơn 8,9 triệu TEU trong năm 2025, tăng 14,5% so với 2024. Theo đánh giá của nguồn xếp hạng, đà tăng này được thúc đẩy bởi tăng trưởng xuất nhập khẩu và sự đa dạng hóa chuỗi cung ứng liên tục. Với cụm cảng nước sâu Cái Mép, hơn 7,6 triệu TEU được xử lý trong năm 2025, tăng 7,4% so với cùng kỳ, giúp cảng giữ vững vị trí thứ 31. Điểm đáng bàn là Cái Mép đang đẩy mạnh kế hoạch mở rộng, tiếp tục phát huy lợi thế cảng nước sâu – điều kiện tiên quyết để thu hút các tuyến tàu mẹ dài hơn, lớn hơn. Nhìn chung, bộ đôi cảng TP.HCM Cái Mép tạo thành “hệ trục” phía Nam: TP.HCM xử lý khối lượng lớn gắn với hoạt động sản xuất truyền thống, trong khi Cái Mép đóng vai trò cửa ngõ nước sâu cho các tuyến xa. Sự phối hợp này giải thích vì sao cảng biển Việt Nam ở phía Nam vẫn giữ được sức cạnh tranh dù áp lực từ các trung tâm khu vực ngày càng tăng.
Top 30 bận rộn nhất và vị thế logistics mới của Việt Nam
Không chỉ hiện diện trong top 100, ba cảng biển Việt Nam còn góp mặt trong danh sách top 30 cảng container bận rộn nhất thế giới nửa đầu năm, theo một nền tảng phân tích dữ liệu hàng hải toàn cầu. Cảng TP.HCM đứng thứ 19, Hải Phòng thứ 25 và Cái Mép thứ 29. Riêng cụm cảng Cái Mép đạt khoảng 3,9 triệu TEU trong nửa đầu năm, tăng 9,2% so với cùng kỳ. Trong bối cảnh tổng sản lượng 100 cảng lớn đạt 792,2 triệu TEU, tăng 6,3% so với năm trước, châu Á chiếm gần 68% lượng hàng hóa thông qua. Điều này cho thấy sự dịch chuyển rõ rệt của cấu trúc thương mại toàn cầu về phía Đông Nam Á, với sự nổi lên của cảng biển Việt Nam bên cạnh Malaysia, Thái Lan, Indonesia. Về mặt nhận định, việc cảng biển Việt Nam liên tục xuất hiện trong các bảng xếp hạng uy tín không chỉ là “điểm sáng ngành”, mà là bằng chứng cho thấy Việt Nam đang trở thành mắt xích quan trọng trong mạng lưới logistics nội Á và toàn cầu. Nhà đầu tư và doanh nghiệp xuất nhập khẩu sẽ nhìn những thứ hạng đó như chỉ báo tin cậy về năng lực xử lý và độ ổn định của hệ thống cảng.
Thách thức hạ tầng và yêu cầu xanh hóa: bước tiếp theo cho cảng biển Việt Nam
Đằng sau những con số ấn tượng về lưu lượng container là các thách thức không thể bỏ qua. Hạ tầng giao thông kết nối sau cảng – từ đường bộ, đường sắt đến thủy nội địa – ở nhiều khu vực vẫn chưa theo kịp tốc độ phát triển của hệ thống cảng biển và nhu cầu kinh tế. Nói thẳng: nếu không giải bài toán “cổ chai” sau cảng, Việt Nam sẽ khó chuyển thứ hạng cao trên bảng xếp hạng thành lợi thế cạnh tranh dài hạn. Song song là áp lực xanh hóa ngành cảng biển. Các tiêu chuẩn giảm phát thải carbon ngày càng khắt khe buộc doanh nghiệp khai thác cảng phải đầu tư mạnh cho công nghệ, chuyển đổi số và năng lượng sạch. Đây không phải lựa chọn, mà là điều kiện để tiếp tục nằm trong nhóm cảng có khả năng thu hút tuyến tàu lớn, hãng tàu hàng đầu. Kết luận hợp lý là: ba cảng biển Việt Nam đã chứng minh năng lực bằng thứ hạng và lưu lượng, nhưng giai đoạn tiếp theo phải là đầu tư hạ tầng kết nối, nguồn nhân lực và các giải pháp cảng xanh. Khi những mảnh ghép này được hoàn thiện, vị thế top 100 sẽ trở thành bàn đạp để Việt Nam nâng cấp vai trò trong chuỗi logistics khu vực.
