Bước nhảy GDP PPP: Từ vùng trũng lên nhóm 25 nền kinh tế lớn nhất
GDP theo sức mua tương đương (GDP PPP Việt Nam) là thước đo quy mô nền kinh tế được điều chỉnh theo mặt bằng giá, phản ánh lượng hàng hóa và dịch vụ mà một quốc gia tạo ra tính theo sức mua tương đương, qua đó cho thấy thực lực kinh tế tính theo nhu cầu và chi tiêu hơn là chỉ dựa trên tỷ giá thị trường. Việc Việt Nam vươn lên top 25 thế giới về sức mua tương đương không phải là một biến động kỹ thuật mà là dấu mốc cho thấy nền kinh tế đã thoát khỏi vùng trũng và gia nhập nhóm các quốc gia có tổng quy mô sản xuất, tiêu dùng đủ ảnh hưởng tới cục diện toàn cầu. Theo số liệu, GDP theo sức mua tương đương của Việt Nam đạt khoảng 1.838 tỷ USD năm 2025, đứng thứ ba Đông Nam Á và thứ 25 thế giới. Điều quan trọng hơn con số là xu hướng: khoảng cách với Thái Lan, Australia hay Ba Lan đang thu hẹp nhanh, cho thấy động lực tăng trưởng đang nghiêng về phía Việt Nam chứ không còn lệch hẳn về các nền kinh tế đi trước.
Thay đổi cán cân trong ASEAN: Việt Nam vươn lên nhóm dẫn
Ở cấp độ khu vực, câu chuyện GDP PPP Việt Nam là sự đảo trục quyền lực trong ASEAN. Năm 2025, Indonesia tiếp tục là nền kinh tế lớn nhất khối về sức mua tương đương với quy mô khoảng 5.047 tỷ USD, Thái Lan đứng thứ hai với khoảng 1.880 tỷ USD, còn Việt Nam đã vươn lên thứ ba với khoảng 1.838 tỷ USD và khoảng cách với Thái Lan chỉ còn khoảng 42 tỷ USD. Về thực chất, đây là cuộc đua tay đôi cho vị trí số hai ASEAN, khi Malaysia và Philippines tụt lại phía sau với quy mô tương đương nhau và Singapore hình thành một cực riêng tập trung vào giá trị gia tăng cao. Điểm đáng nói là đà dịch chuyển diễn ra rất nhanh: IMF dự báo ngay trong năm 2026, GDP PPP Việt Nam có thể tăng lên khoảng 2.025 tỷ USD, lần đầu vượt mốc 2.000 tỷ USD và vươn lên vị trí thứ hai Đông Nam Á, trong khi Thái Lan chỉ đạt khoảng 1.963 tỷ USD. Đây là ‘bước vượt’ về quy mô chứ không phải nhích từng chút, phản ánh rằng Việt Nam đã bước vào pha tăng trưởng trên nền công nghiệp hóa, hạ tầng và tiêu dùng nội địa đủ lớn để bứt khỏi nhóm trung bình khu vực.
Vượt Hà Lan, Thụy Sỹ và sắp bám sát Australia, Ba Lan
Ở cấp độ xếp hạng kinh tế toàn cầu, việc GDP PPP Việt Nam vượt Hà Lan và Thụy Sỹ mang ý nghĩa biểu tượng mạnh: một nền kinh tế đang phát triển, thu nhập bình quân còn thấp, nhưng tổng sức mua tương đương đã đứng trên các nước phát triển giàu có. Năm 2025, GDP PPP Việt Nam ước đạt khoảng 1.838 tỷ USD, cao hơn Hà Lan với khoảng 1.529 tỷ USD và Thụy Sỹ với khoảng 921 tỷ USD, qua đó giữ vị trí thứ 24–25 thế giới tùy cách tính. Phía trước là Ba Lan và Australia với quy mô lần lượt khoảng 2.036 tỷ USD và 2.000 tỷ USD, nghĩa là khoảng cách đã không còn quá xa. IMF dự báo đến năm 2028, quy mô GDP PPP Việt Nam đạt 2.208 tỷ USD, xếp thứ 20 thế giới, vượt Australia và Ba Lan dù hai nước này cũng tăng trưởng. Việc một nền kinh tế mới nổi được dự báo chạm tới top 20 cho thấy bản đồ sức mạnh kinh tế toàn cầu đang tái vẽ, trong đó châu Á – đặc biệt là Đông Nam Á – ngày càng có tiếng nói lớn hơn trong sản xuất và tiêu dùng.
Động lực tăng trưởng ASEAN-6: Việt Nam ở vị trí dẫn đầu
Không thể giải thích bước nhảy về xếp hạng kinh tế toàn cầu của Việt Nam nếu bỏ qua xu hướng tăng trưởng dài hạn. Báo cáo về triển vọng Đông Nam Á cho thấy 6 nền kinh tế gồm Việt Nam, Indonesia, Malaysia, Singapore, Philippines và Thái Lan được dự báo tăng trưởng bình quân 4,8% mỗi năm trong giai đoạn 2026–2035. Trong nhóm này, Việt Nam đứng đầu với mức tăng trưởng bình quân dự kiến 6,2%/năm, cao hơn 1,4 điểm phần trăm so với mức bình quân ASEAN-6, tiếp theo là Philippines 5,8% và Indonesia 5,4%. Đây là tốc độ không chỉ thể hiện năng lực bắt kịp mà còn tiềm năng vượt lên. Theo báo cáo, triển vọng tăng trưởng khu vực được hỗ trợ bởi dòng vốn đầu tư nước ngoài, tích lũy vốn, quá trình công nghiệp hóa, phát triển hạ tầng và cải thiện năng suất nhờ ứng dụng công nghệ. Tiêu dùng nội địa ổn định cùng lợi thế nhân khẩu học tại một số nền kinh tế lớn cũng tạo thêm động lực cho khu vực. Nói cách khác, Việt Nam đang đi đúng hướng: đẩy mạnh sản xuất, thu hút đầu tư, tận dụng dân số vàng và công nghệ để biến tăng trưởng cao thành chuẩn mới, qua đó củng cố vị thế trong xếp hạng kinh tế toàn cầu.
Cơ hội và thách thức trên đường vào top 22–20 thế giới
Việt Nam có lý do để lạc quan về khả năng tiến vào top 22 rồi top 20 thế giới về GDP theo sức mua tương đương trong 1–2 năm tới nếu các dự báo hiện nay thành hiện thực. Tuy nhiên, việc vươn lên trên bảng xếp hạng kinh tế toàn cầu không nên được hiểu là mọi vấn đề đã được giải quyết. GDP PPP là chỉ tiêu về tổng quy mô chứ không phải mức sống; các nguồn thống kê đã nhấn mạnh rằng việc vượt Hà Lan, Thụy Sỹ hay Australia không đồng nghĩa thu nhập người Việt cao hơn người dân các nước này. Bài toán còn lại là chất lượng tăng trưởng: năng suất lao động, GDP bình quân đầu người, năng lực công nghệ và sức chống chịu của nền kinh tế trước các cú sốc bên ngoài. Nếu Việt Nam dùng giai đoạn tăng trưởng nhanh hiện nay để đầu tư cho giáo dục, khoa học – công nghệ, hạ tầng và cải cách thể chế, bước nhảy về xếp hạng GDP PPP sẽ là nền tảng cho một lần nâng cấp toàn diện, chứ không chỉ là thay đổi vị trí trên bảng thống kê.
