Mục tiêu lớn cần được neo vào quy hoạch cụ thể
Phát triển đô thị là quá trình tổ chức không gian, hạ tầng và dịch vụ để các khu dân cư tăng trưởng đồng bộ, cải thiện chất lượng sống và tạo nền tảng cho hoạt động kinh tế. HĐND tỉnh Ninh Bình đã thông qua Chương trình phát triển đô thị đến năm 2030, xác lập tầm nhìn về một đô thị di sản thiên niên kỷ, thành phố sáng tạo và cực tăng trưởng mới của vùng Đồng bằng sông Hồng. Đây là lựa chọn đầy tham vọng, nhưng cũng là phép thử về năng lực thực thi: những mục tiêu rộng lớn chỉ có ý nghĩa khi được chuyển thành quy hoạch có thứ tự ưu tiên, nguồn lực và thời hạn rõ ràng. Tỉnh đặt mục tiêu đến năm 2027 hoàn thiện tiêu chí đô thị loại I, hướng tới thành phố trực thuộc Trung ương, với tỷ lệ đô thị hóa từ 45% trở lên.
Các chỉ tiêu đến năm 2030 đặt ra cả cơ hội lẫn áp lực
Đích đến đến năm 2030 không chỉ là mở rộng đô thị trên bản đồ. Ninh Bình phấn đấu đạt tỷ lệ đô thị hóa khoảng 60,1%, hình thành 6 đô thị loại II và 36 đô thị loại III, đồng thời có 50% số phường đạt trình độ phát triển của đô thị loại II. Cấu trúc đa trung tâm, đa hành lang với bốn phân vùng được kỳ vọng kết nối hạt nhân Hoa Lư – Tam Điệp, vùng đô thị Nam Định, cửa ngõ Phủ Lý – Kim Bảng – Duy Tiên và dải ven biển phía Đông. Nhưng các con số phân loại sẽ thiếu sức thuyết phục nếu đời sống thường ngày không được cải thiện. Chương trình đặt mục tiêu 100% người dân đô thị dùng nước sạch tập trung, nhà ở bình quân 42 m²/người tại đô thị, phủ sóng 5G tới mọi hộ gia đình và chuyển xe buýt mới sang điện hoặc năng lượng xanh.
Quy hoạch cũng phải dung hòa tăng trưởng với bảo tồn di sản, kiểm soát vùng lõi và vùng đệm Tràng An – Cố đô Hoa Lư, đồng thời bảo vệ hành lang thoát lũ sông Đáy và sông Hoàng Long. Đây là điều kiện để đô thị hóa không đánh đổi bản sắc hay làm tăng rủi ro khí hậu.
Hai đồ án trọng điểm đang chịu sức ép tiến độ
UBND tỉnh yêu cầu Sở Xây dựng rà soát khối lượng, lập kế hoạch chi tiết và tập trung nguồn lực đẩy nhanh việc lập, thẩm định, phê duyệt Quy hoạch chung đô thị Ninh Bình cùng Quy hoạch phân khu Khu vực đô thị hai bên sông Đáy. Yêu cầu được đưa ra khi tiến độ cả hai đồ án chưa đáp ứng yêu cầu và thời gian hoàn thành không còn nhiều. Mốc đặt ra rất gần: quy hoạch phân khu hai bên sông Đáy phải hoàn thành trong tháng 11/2026; hồ sơ quy hoạch chung đô thị Ninh Bình cần hoàn thiện trong quý I/2027 để phục vụ đánh giá đô thị loại I. Tỉnh yêu cầu báo cáo tiến độ vào 9 giờ sáng thứ Ba hằng tuần, kèm việc đã làm, nhiệm vụ tiếp theo và nguy cơ chậm trễ. Tần suất giám sát này cho thấy áp lực không nằm ở việc công bố tầm nhìn, mà ở khả năng tháo gỡ vướng mắc và phối hợp liên ngành đúng hạn.
Quy hoạch phải định hình không gian, không chỉ hoàn tất hồ sơ
Quy hoạch chung đô thị Ninh Bình là cơ sở hoàn thiện tiêu chí, hồ sơ đánh giá đô thị loại I; quy hoạch hai bên sông Đáy có nhiệm vụ tổ chức không gian đồng bộ, khai thác lợi thế ven sông, mở rộng dư địa phát triển và thu hút đầu tư. Vì vậy, hai đồ án quy hoạch không nên bị xem như thủ tục hành chính cần hoàn thành cho kịp mốc. Chất lượng của chúng sẽ ảnh hưởng đến cách bố trí hạ tầng, kết nối các khu vực và kiểm soát phát triển trong dài hạn. Khu vực sông Đáy đặc biệt cần cách tiếp cận vừa mở ra không gian đô thị, dịch vụ, vừa tôn trọng chức năng thoát lũ. Với quy hoạch Ninh Bình, tiêu chí thành công không chỉ là hồ sơ được phê duyệt, mà là khả năng biến cấu trúc đa trung tâm thành những kết nối hữu ích cho cư dân và kinh tế địa phương.
Chương trình phát triển đô thị đã phác ra hướng đi; nay tiến độ và chất lượng của hai quy hoạch trọng điểm sẽ cho thấy tỉnh có thể biến mục tiêu đô thị đến 2030 thành thay đổi thực chất hay không. Ưu tiên phải là quy hoạch đồng bộ, bảo tồn di sản, an toàn trước lũ và cải thiện dịch vụ thiết yếu. Nếu chỉ chạy theo chỉ tiêu phân loại, Ninh Bình có thể đạt mốc trên giấy mà chưa tạo được đô thị đáng sống. Nếu làm tốt, quy hoạch sẽ trở thành khung dẫn dắt tăng trưởng thay vì tấm bản đồ đi sau các dự án.
