Một đến hai giờ đầu quyết định phần cơ tim có thể cứu
Giờ vàng nhồi máu cơ tim là khoảng 1–2 giờ đầu kể từ khi triệu chứng xuất hiện, khi tái thông mạch vành sớm có thể giữ lại cơ tim còn thiếu máu và cải thiện cơ hội sống. Đây không phải khoảng thời gian để chờ cơn đau tự qua hay tự tìm lời giải thích cho những dấu hiệu bất thường. Khi động mạch vành bị tắc, cơ tim thiếu oxy; càng chậm mở lại dòng máu, vùng tế bào bị tổn thương càng lan rộng. Bác sĩ Nguyễn Đình Công cảnh báo: “Mỗi phút chậm trễ trong điều trị, hàng triệu tế bào cơ tim sẽ bị thiếu oxy và hoại tử, làm tăng nguy cơ suy tim và tử vong.” Vì thế, can thiệp sớm không chỉ giúp cứu sống bệnh nhân tim mà còn hạn chế tổn thương cơ tim vĩnh viễn. Đợi đến khi đau dữ dội hoặc ngất mới hành động có thể đồng nghĩa với việc đã bỏ lỡ thời điểm tối ưu.
Ba lần ngừng tim trong nửa giờ: cấp cứu nhanh tạo nên khác biệt
Trường hợp một nam du khách 61 tuổi cho thấy vì sao can thiệp mạch vành kịp thời có thể thay đổi kết cục. Ông bị nhồi máu cơ tim cấp, kèm rung thất và sốc tim; trong khoảng 30 phút, tim ngừng đập ba lần. Người bệnh nhập viện với cơn đau ngực trái dữ dội lan lên vai, khó thở và huyết áp tụt. Chỉ 23 phút sau khi vào viện, ông mất ý thức, ngừng tuần hoàn. Ê-kíp lập tức hồi sinh tim phổi, sốc điện và phối hợp đưa bệnh nhân đến phòng can thiệp để tái thông mạch vành khẩn cấp. Chụp mạch phát hiện huyết khối làm tắc gần hoàn toàn động mạch liên thất trước, nhánh cấp máu cho phần lớn thành trước tim. Bác sĩ hút huyết khối, đặt stent và nong bóng để khôi phục dòng máu. Sau ba ngày điều trị tích cực, sức khỏe người bệnh dần ổn định. Đây là minh chứng rằng xử trí nhanh không xóa được nguy cơ, nhưng có thể tạo ra cơ hội sống.
Đừng để triệu chứng mơ hồ trì hoãn cuộc gọi cấp cứu
Nguy hiểm nằm ở chỗ nhồi máu cơ tim không phải lúc nào cũng khởi đầu bằng cơn đau ngực điển hình. Người cao tuổi có thể có triệu chứng âm thầm hoặc dễ nhầm với bệnh khác; đau thoáng qua, đau lưng trên, khó thở hay mệt bất thường đều có thể khiến người bệnh chần chừ và nhập viện muộn. Cần gọi cấp cứu khi có cảm giác đè nặng sau xương ức kéo dài trên 5 phút, đau lan lên hàm, vai hoặc tay, nhất là khi kèm khó thở, vã mồ hôi lạnh, buồn nôn, chóng mặt hay ngất. Đừng tự lái xe hoặc chờ triệu chứng tự hết: hãy đưa người bệnh đến cơ sở có khả năng cấp cứu và can thiệp tim mạch càng sớm càng tốt. Người tăng huyết áp, mắc đái tháo đường, rối loạn mỡ máu hoặc có tiền sử bệnh mạch vành cũng cần khám, tầm soát định kỳ. Kết luận rất rõ: trong nhồi máu cơ tim, gọi cấp cứu sớm là bước đầu tiên để bảo vệ cơ tim và giữ lấy cơ hội sống.
