Thỏa thuận dầu thô BSR – ExxonMobil: Bước đi chiến lược chứ không chỉ là hợp đồng
Thỏa thuận dầu thô BSR với ExxonMobil Châu Á - Thái Bình Dương là một thỏa thuận khung cung cấp dầu thô cho Nhà máy lọc dầu Dung Quất, được thiết kế để mở rộng rổ nguồn cung, tăng tính linh hoạt vận hành và giảm phụ thuộc vào các nguồn truyền thống trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu đầy biến động.
Ngày 23/9 tại New York, dưới sự chứng kiến của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và lãnh đạo cấp cao Việt Nam, Tổng công ty Lọc hóa dầu Việt Nam (BSR) đã trao Thỏa thuận khung mua dầu thô với ExxonMobil Châu Á - Thái Bình Dương, đơn vị thuộc một tập đoàn dầu khí có vốn hóa rất lớn. Đây không phải động thái mang tính lễ nghi; đó là tín hiệu chính trị và kinh tế rằng Việt Nam muốn gắn kết sâu hơn với các nhà cung cấp năng lượng hàng đầu thế giới.
Thỏa thuận này mở ra một hướng hợp tác mới cho nhà máy lọc dầu Dung Quất – nhà máy đầu tiên của Việt Nam – trong việc tiếp cận nguồn dầu thô quốc tế. Trong bối cảnh thị trường dầu mỏ khó lường, việc BSR chủ động đi tìm đối tác mạnh cho thấy tư duy “đi trước một bước” về an ninh năng lượng Việt Nam, thay vì chờ thị trường quyết định số phận nguồn cung.
Đa dạng hóa rổ dầu: Lựa chọn bắt buộc để giữ nhịp vận hành Dung Quất
Chiến lược đa dạng hóa nguồn dầu thô của BSR là một quyết định mang tính sống còn, vì nó cho phép nhà máy lọc dầu Dung Quất thích ứng với biến động giá, rủi ro địa chính trị và thay đổi dòng chảy thương mại toàn cầu, đồng thời bảo đảm dây chuyền vận hành không phụ thuộc vào bất kỳ nguồn cung đơn lẻ nào.
Từ đầu năm 2026, BSR chủ động tìm kiếm và đánh giá nguồn dầu thô từ nhiều khu vực, trong đó có Mỹ. Song song với thỏa thuận dầu thô BSR – ExxonMobil Châu Á, doanh nghiệp đã ký thêm thỏa thuận cung cấp với Chevron, cho thấy họ không để mình bị “trói” vào một nhà cung cấp duy nhất. Đây là cách tiếp cận khôn ngoan: mở rộng mạng lưới đối tác để có ưu thế lựa chọn, thay vì đàm phán từ thế yếu.
Dung Quất hiện có thể chế biến khoảng 40 loại dầu thô, gồm 12 loại trong nước và 28 loại nhập khẩu, và BSR đã thử nghiệm thêm 3 loại mới chỉ từ đầu năm 2026. Một câu nói đáng chú ý là: “Việc mở rộng ‘rổ dầu’ giúp BSR có thêm dư địa lựa chọn nguồn nguyên liệu phù hợp với từng thời điểm của thị trường, đồng thời giảm sự phụ thuộc vào một số nguồn cung truyền thống”. Nói cách khác, đa dạng hóa không phải khẩu hiệu, mà là năng lực kỹ thuật đã được chứng minh.
Từ phòng thủ sang chủ động: BSR và bài toán an ninh năng lượng Việt Nam
Thỏa thuận với ExxonMobil Châu Á chỉ có ý nghĩa khi được đặt trong bức tranh rộng hơn: chuyển đổi từ tư thế phòng thủ sang chủ động trong bảo đảm an ninh năng lượng Việt Nam. BSR đang được giao một vai trò lớn hơn doanh nghiệp thuần thương mại; họ là mắt xích quan trọng trong chuỗi bảo đảm nguồn cung nhiên liệu cho nền kinh tế.
Năm 2025, nhà máy lọc dầu Dung Quất nhập khoảng 8,28 triệu tấn dầu thô, trong đó dầu nhập khẩu chiếm khoảng 31%. Bước sang 2026, để ứng phó bất ổn địa chính trị, BSR ưu tiên cân đối nguồn dầu trong nước nhưng vẫn duy trì nhập khẩu khoảng 15%, với nguồn từ Tây Phi, Địa Trung Hải và Đông Nam Á. Chiến lược này là một dạng “bảo hiểm”: dựa vào mỏ trong nước để giảm phụ thuộc, nhưng vẫn giữ các kênh nhập khẩu mở để tránh bị sốc cung.
Việc ký thỏa thuận khung với ExxonMobil Châu Á – cùng với các hợp đồng khác – phù hợp với định hướng tăng tính chủ động về nguyên liệu, nâng khả năng ứng phó trước biến động thị trường dầu mỏ và củng cố năng lực vận hành nhà máy lọc dầu Dung Quất. Đây là câu chuyện an ninh năng lượng dài hạn: nếu Dung Quất có thể linh hoạt thay đổi rổ dầu mà vẫn chạy ổn định, Việt Nam giảm đáng kể rủi ro thiếu hụt xăng dầu khi thị trường thế giới biến động.
Dung Quất – từ nhà máy đầu tiên đến “phòng tuyến” ổn định nguồn cung
Nhà máy lọc dầu Dung Quất không chỉ là biểu tượng “nhà máy đầu tiên”, mà đang dần trở thành phòng tuyến quan trọng trong chiến lược bảo đảm nguồn cung năng lượng. Công suất chế biến khoảng 6,5 triệu tấn dầu thô mỗi năm, tương đương 148.000 thùng/ngày, cho thấy mọi gián đoạn ở đây đều có thể lan sang thị trường trong nước.
Chính vì vậy, thỏa thuận dầu thô BSR với ExxonMobil Châu Á được thiết kế để củng cố khả năng vận hành liên tục của nhà máy, tránh kịch bản phải giảm công suất vì thiếu dầu phù hợp. BSR không chỉ mở rộng số loại dầu có thể chế biến, mà còn làm chủ công nghệ với các loại dầu khó như Erha của Nigeria (tỷ lệ phối trộn tối đa khoảng 45% thể tích) và condensate Sao Vàng - Đại Nguyệt (tối đa khoảng 12% thể tích).
Quan điểm đáng nêu lại là: “Đây cũng là bước đi phù hợp với định hướng nâng cao tính chủ động về nguyên liệu, tăng khả năng ứng phó trước biến động của thị trường dầu mỏ và củng cố năng lực vận hành của Nhà máy Lọc dầu Dung Quất”. Nói thẳng, nếu Dung Quất yếu và lệ thuộc, an ninh năng lượng sẽ bị đe dọa; nếu Dung Quất linh hoạt và đa dạng hóa thành công, Việt Nam có thêm một lớp bảo vệ quan trọng.
