Từ sân bay đến cực tăng trưởng kinh tế
Sân bay Gia Bình là dự án hàng không tại Bắc Ninh được định hướng vượt chức năng vận chuyển, trở thành trung tâm kết nối hành khách, hàng hóa và các hoạt động kinh tế giữa miền Bắc với khu vực và thế giới. Tham vọng đáng chú ý không nằm ở riêng con số khách phục vụ, mà ở việc biến sân bay thành một phần của mạng lưới thương mại và logistics. Công ty Cổ phần Hạ tầng Hàng không Masterise định hướng Gia Bình theo mô hình “trung tâm kinh tế hàng không thế hệ mới”, nơi vận tải hàng hóa, mạng bay quốc tế, logistics và thương mại hỗ trợ lẫn nhau. Cách tiếp cận này phản ánh một thực tế: sân bay hiện đại có thể tạo giá trị vượt xa hoạt động cất, hạ cánh. Nhưng tầm nhìn chỉ có ý nghĩa nếu đi cùng năng lực vận hành, dịch vụ và các kết nối thực chất; xây dựng hạ tầng lớn chưa đồng nghĩa tự động hình thành một trung tâm hàng không.
Quy mô lớn, bài toán là tạo kết nối có ích
Theo quy hoạch, Gia Bình đặt mục tiêu đạt công suất 30 triệu hành khách và 1,6 triệu tấn hàng hóa mỗi năm vào năm 2030; đến năm 2050, các mức này dự kiến tăng lên 50 triệu hành khách và 2,5 triệu tấn hàng hóa. Những con số ấy cho thấy dự án được tính toán cho cả thị trường khách lẫn hàng hóa, nhưng công suất thiết kế không phải bằng chứng rằng nhu cầu hay mạng bay sẽ tự xuất hiện. Với hành khách, kết nối hàng không mới có giá trị khi tạo thêm lựa chọn bay thẳng, giảm phụ thuộc vào các điểm trung chuyển và giúp hành trình thuận tiện hơn. Với doanh nghiệp, lợi ích sẽ đến từ khả năng vận chuyển hàng hóa và tiếp cận thị trường hiệu quả. Dự án ước tính trong phạm vi ba giờ bay có thể kết nối 297 sân bay, tiếp cận thị trường khoảng 1,3 tỷ dân. Đây là lợi thế địa lý đáng kể, nhưng biến tiềm năng thành lưu lượng thương mại đòi hỏi hãng bay, đối tác logistics và quy trình khai thác đồng bộ.
Routes World là nơi mở cửa, không phải đích đến
Tại Routes World 2026, diễn ra từ ngày 21 đến 23/10, Tổng giám đốc MAI Vũ Hoàng Long trả lời phỏng vấn tạp chí Flight Global về vai trò của Gia Bình trong việc kết nối Việt Nam với mạng lưới kinh tế và hàng không toàn cầu. Diễn đàn này có thể giúp dự án gặp gỡ cộng đồng hàng không quốc tế, nắm nhu cầu thị trường và xây dựng quan hệ dài hạn — những điều cần thiết để thu hút đường bay và đối tác. Tuy nhiên, xuất hiện tại một sự kiện quốc tế chưa tự nó nâng vị thế hàng không Việt Nam. Thước đo sẽ là những thỏa thuận được chuyển thành đường bay, năng lực vận chuyển và dòng hàng hóa thực tế. Gia Bình cần chứng minh sức hút với hãng bay và doanh nghiệp bằng dịch vụ, hiệu quả khai thác và khả năng phối hợp giữa các mắt xích. Routes World 2026 vì vậy là cơ hội xúc tiến đáng kể, nhưng cũng đặt ra kỳ vọng rằng tầm nhìn kết nối sẽ được cụ thể hóa sau sự kiện.
APEC 2027 là cột mốc đầu, không phải lời giải dài hạn
Trong giai đoạn đầu, dự án ưu tiên các hạng mục phục vụ APEC 2027, gồm khu bay, nhà ga VIP, đài kiểm soát không lưu, hạ tầng kỹ thuật và hệ thống dẫn đường. Đây là mốc thúc đẩy tiến độ và kiểm tra khả năng phối hợp triển khai; nhưng một sân bay hướng tới hoạt động nhiều thập niên không thể được đánh giá chỉ qua việc hoàn thành kịp một sự kiện. Đến cuối tháng 8/2026, đài kiểm soát không lưu đã hoàn thành kết cấu chính và đạt chiều cao thiết kế 127 m. Tiếp theo, thách thức là đưa công trình, công nghệ, nhân lực và quy trình vận hành vào trạng thái sẵn sàng, rồi duy trì chất lượng khi khai thác. Tham vọng trung tâm hàng không mới của miền Bắc sẽ thuyết phục hơn nếu Gia Bình vừa phục vụ tốt nhu cầu trước mắt, vừa bổ sung năng lực cho mạng lưới hàng không quốc gia. Kết luận nằm ở thực thi: APEC có thể mở màn, còn kết nối bền vững mới quyết định di sản của dự án.
