Sân bay Đà Nẵng mở rộng: bước đi quyết đoán để giữ vị thế cửa ngõ miền Trung
Sân bay Đà Nẵng mở rộng là cụm các dự án hạ tầng hàng không và giao thông liên quan, tập trung vào cải tạo nhà ga hành khách, tăng sức chứa sân bay và hoàn thiện mạng lưới kết nối đô thị nhằm nâng Đà Nẵng lên vai trò cửa ngõ hàng không quốc tế, phục vụ tốt hơn nhu cầu du lịch và giao thương ngày càng tăng của khu vực miền Trung – Tây Nguyên. Việc thành phố đồng loạt khởi động các dự án này cho thấy một lựa chọn chính trị và kinh tế rõ ràng: nếu không nâng cấp hạ tầng ngay bây giờ, Đà Nẵng sẽ tụt lại trong cuộc cạnh tranh thu hút du khách và nhà đầu tư mà các điểm đến trong khu vực đang ngày càng tăng tốc. Đặt vấn đề như vậy, hai dự án mới không chỉ là thêm vài cây cầu, vài nhà ga, mà là lời tuyên bố về tham vọng trở thành trung tâm hàng không – du lịch của miền Trung.
Nhà ga hành khách T1: nâng sức chứa sân bay, định hình bộ mặt hàng không thông minh
Cốt lõi của kế hoạch sân bay Đà Nẵng mở rộng là Dự án Cải tạo, mở rộng nhà ga hành khách T1 do ACV làm chủ đầu tư, với mục tiêu nâng tổng công suất khai thác lên 14 triệu hành khách mỗi năm, gồm khoảng 10 triệu khách quốc nội và 4 triệu khách quốc tế. Đây là bước nhảy đáng kể về sức chứa sân bay, phản ánh kỳ vọng tăng trưởng du lịch và giao thương trong thập kỷ tới của thành phố. Quan trọng hơn, dự án không chỉ là thêm diện tích mà còn tái định nghĩa trải nghiệm nhà ga hành khách theo tiêu chuẩn "hiện đại – thông minh – thân thiện". Phương án kiến trúc do CPG Consultants đề xuất được lựa chọn vì kết hợp được công năng, an toàn và tính thẩm mỹ, hướng tới một không gian có dấu ấn riêng của Đà Nẵng chứ không phải một nhà ga "vô danh" giống mọi nơi khác.
Điểm tích cực là dự án được đầu tư đồng bộ: từ cầu cạn, nhà kỹ thuật, nhà để xe cao tầng kết hợp dịch vụ thương mại, hệ thống giao thông, bãi đỗ xe, cảnh quan, đến trạm xử lý nước thải, hệ thống thu gom rác và hạ tầng điện, cấp thoát nước ngoài nhà ga. Cách tiếp cận này cho thấy thành phố và chủ đầu tư đã hiểu rằng trải nghiệm sân bay là tổng hòa từ lúc đặt chân tới khu vực tiếp cận cho đến khi lên máy bay, chứ không chỉ là không gian bên trong nhà ga. Đáng chú ý, ACV đồng thời mở rộng sân đỗ máy bay giai đoạn 1 với 6 vị trí đỗ Code C, giúp năng lực khai thác mặt đất tương xứng với sức chứa nhà ga. Nếu không có bước này, sự đầu tư cho nhà ga sẽ bị "nghẽn" ngay tại sân đỗ.
Thời điểm khởi công và mạng lưới giao thông: thông điệp chính trị và kinh tế rõ ràng
Đáng chú ý, lễ khởi công hai dự án giao thông trọng điểm – cụm nút giao Hòa Xuân và dự án phát triển tích hợp thích ứng TP Đà Nẵng – được tổ chức sáng 25/8 như một hoạt động cụ thể chào mừng 81 năm Ngày Quốc khánh 2/9, đồng thời thể hiện quyết tâm của thành phố trong việc cụ thể hóa chủ trương phát triển hạ tầng phục vụ đời sống người dân. Việc gắn các dự án hạ tầng với một dịp kỷ niệm lớn không chỉ là yếu tố biểu tượng; nó cho thấy lãnh đạo Đà Nẵng coi hạ tầng – trong đó có hạ tầng hàng không – là trụ cột chính trị để củng cố vị thế thành phố. Cụm nút giao thông Hòa Xuân với tổng mức đầu tư hơn 1.571 tỷ đồng, là công trình cấp đặc biệt, giúp xử lý điểm nghẽn giao thông và nâng năng lực kết nối khu vực phía Nam thành phố, dự kiến hoàn thành năm 2029.
Song song, Dự án phát triển tích hợp thích ứng TP Đà Nẵng – tổng mức đầu tư 2.723 tỷ đồng, sử dụng vốn vay Ngân hàng Thế giới – tập trung nạo vét, khơi thông sông Trường Giang, xây dựng các công trình thoát lũ và 7 cây cầu, qua đó tăng cường kết nối giao thông, thoát lũ và khả năng thích ứng thiên tai, dự kiến hoàn thành năm 2031. Khi đặt cạnh dự án mở rộng nhà ga T1 khởi công tháng 8 và đưa vào khai thác phần mở rộng từ tháng 1/2029, có thể thấy một trục thời gian được thiết kế: khi sân bay tăng sức chứa, mạng lưới đường bộ và đường thủy cũng được nâng cấp để hấp thụ lượng khách, hàng hóa và dòng vốn đầu tư mới. Đó là tư duy hệ thống mà nhiều địa phương còn thiếu.
Hạ tầng hàng không gắn với đô thị thông minh và trải nghiệm du lịch miền Trung
Điểm khác biệt của các dự án hạ tầng hàng không lần này là sự gắn kết với chiến lược đô thị thông minh và phát triển du lịch. Cùng với đầu tư nhà ga hành khách và sân đỗ, ACV đã khai trương Dịch vụ thông tin chuyến bay trên ứng dụng Danang Smart City, kết nối dữ liệu sân bay AODB với nền tảng đô thị thông minh của thành phố. Nhờ đó, người dân và du khách có thể tra cứu thông tin chuyến bay trên một nền tảng số thống nhất, mở ra khả năng tích hợp với dịch vụ du lịch, giao thông công cộng và các hoạt động đô thị khác. Đây là mảnh ghép quan trọng để Đà Nẵng tạo ra trải nghiệm liền mạch từ khâu đặt vé, đến di chuyển trong thành phố, thay vì để hành khách tự "tự bơi" giữa sân bay và đô thị.
Theo lãnh đạo ACV, việc triển khai Dự án Cải tạo, mở rộng nhà ga hành khách T1 và Dự án Mở rộng sân đỗ máy bay giai đoạn 1 là bước đi quan trọng trong kế hoạch nâng cấp đồng bộ hạ tầng cảng hàng không quốc tế Đà Nẵng, đáp ứng vai trò cửa ngõ hàng không quốc tế, nhu cầu khai thác tăng, và phát triển kinh tế – xã hội thành phố cùng khu vực miền Trung. Nếu thực hiện đúng tiến độ và chất lượng, các dự án này sẽ tạo thêm dư địa cho tăng trưởng vận tải hàng không, đồng thời hỗ trợ mục tiêu biến hành lang sông Hàn – sông Cổ Cò – sông Trường Giang thành tuyến giao thông thủy nội địa thông suốt, mở rộng không gian du lịch và khai thác hiệu quả giá trị kinh tế – xã hội gắn với hệ thống sông ngòi của thành phố. Cụm hạ tầng đó, gắn với sân bay, có thể giúp Đà Nẵng định hình rõ hơn bản sắc một đô thị du lịch gắn với biển và sông.
Thách thức và điều kiện để Đà Nẵng trở thành trung tâm hàng không khu vực
Tuy vậy, tham vọng sân bay Đà Nẵng mở rộng để nâng vị thế khu vực không tự động trở thành hiện thực. Hai thách thức lớn là tiến độ và tính kết nối thực sự của hạ tầng. Các dự án được yêu cầu phải vừa đảm bảo tiến độ, chất lượng, vừa hạn chế thấp nhất ảnh hưởng đến giao thông và sinh hoạt của người dân trong quá trình thi công. Nếu thi công kéo dài, giao thông bị chia cắt, trải nghiệm du khách sẽ bị ảnh hưởng tiêu cực – đi ngược mục tiêu nâng sức chứa sân bay để phục vụ du lịch. Mặt khác, sức hấp dẫn của một cửa ngõ hàng không không chỉ nằm ở nhà ga đẹp và đường sá thông thoáng, mà còn ở hệ sinh thái dịch vụ và khả năng kết nối với các điểm đến khác trong miền Trung.
Điều kiện tiên quyết để Đà Nẵng trở thành trung tâm hàng không – du lịch khu vực là không tách rời dự án hạ tầng hàng không khỏi chiến lược phát triển sản phẩm du lịch, logistics và thu hút đầu tư. Việc nâng công suất nhà ga T1 lên 14 triệu hành khách/năm và bổ sung 6 vị trí đỗ máy bay Code C chỉ thực sự có ý nghĩa nếu thành phố lấp đầy được sức chứa đó bằng các đường bay mới, sự đa dạng dịch vụ và chuỗi sản phẩm trải nghiệm của miền Trung. Kết luận, hai dự án mở rộng sân bay và các dự án giao thông đi kèm là bước đi đúng và kịp thời; nhưng để Đà Nẵng không bị hòa lẫn trong bức tranh cạnh tranh hạ tầng khu vực, thành phố cần duy trì kỷ luật thực thi dự án và song hành cải cách thể chế, phát triển sản phẩm du lịch, để mỗi mét vuông hạ tầng mới đều được "lấp đầy" bằng giá trị kinh tế – xã hội cụ thể.
