Tái cấu trúc công nghiệp xanh Đồng Nai: bước ngoặt chiến lược, không chỉ là dịch chuyển nhà máy
Tái cấu trúc công nghiệp xanh Đồng Nai là quá trình địa phương tổ chức lại không gian sản xuất, ưu tiên công nghệ cao, giảm dần công nghiệp thâm dụng lao động và năng lượng, đồng thời sàng lọc các dự án có nguy cơ ô nhiễm để tạo một nền công nghiệp thông minh, hiệu quả và gắn với phát triển bền vững trên toàn lãnh thổ. TP. Đồng Nai đang tái cấu trúc không gian công nghiệp theo hướng xanh, thông minh, ưu tiên công nghệ cao và từng bước sàng lọc các dự án thâm dụng lao động, năng lượng, tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm. Điểm đáng khen ở đây là địa phương không chạy theo số lượng nhà máy, mà đặt câu hỏi lại: công nghiệp sẽ ở đâu, phát triển theo mô hình nào để vừa giữ vai trò động lực tăng trưởng, vừa không đẩy đô thị, hạ tầng và môi trường vào tình trạng quá tải. Đây là một lựa chọn mang tính chủ động, cho thấy Đồng Nai chấp nhận từ bỏ lợi thế công nghiệp giá rẻ để chuyển sang cạnh tranh bằng chất lượng không gian phát triển.
Phân vùng không gian, kiến tạo hệ sinh thái: từ quy hoạch KCN đến công nghiệp gắn đô thị
Điểm khác biệt của chiến lược tái cấu trúc công nghiệp tại Đồng Nai là tư duy phân vùng và “quy hoạch hệ sinh thái” thay vì chỉ quy hoạch đất cho KCN. Khu vực phía Bắc, nơi còn nhiều dư địa đất đai, được định hướng trở thành cực tăng trưởng mới, ưu tiên công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ, chế biến sâu, logistics, kinh tế tuần hoàn và KCN sinh thái. Ngược lại, phía Nam sẽ giảm áp lực công nghiệp, nhường không gian cho đô thị, dịch vụ, logistics, sân bay và các ngành giá trị gia tăng cao. Không gian công nghiệp quanh đô thị Sân bay Long Thành được thiết kế đồng bộ với trung tâm logistics, hạ tầng số, đô thị, nhà ở, dịch vụ và cơ sở đào tạo nhân lực, báo hiệu bước chuyển từ phát triển công nghiệp theo chiều rộng sang chiều sâu, coi nhà máy chỉ là một mắt xích trong chuỗi giá trị tổng thể. Nếu làm đến nơi đến chốn, cách tiếp cận này sẽ tạo nền tảng phát triển bền vững, trong đó công nghiệp gắn với đô thị, tăng trưởng gắn với xanh hóa và hiệu quả kinh tế đi cùng trách nhiệm xã hội.
Ưu tiên công nghệ cao, loại bỏ dự án ô nhiễm: cuộc “chấm điểm lại” dòng vốn đầu tư
Tái cấu trúc công nghiệp chỉ có ý nghĩa khi đi kèm tái cấu trúc dòng vốn. Trong giai đoạn mới, Đồng Nai tuyên bố ưu tiên các lĩnh vực công nghệ cao, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ số, hàng không - vũ trụ, công nghệ sinh học, vật liệu mới, logistics công nghệ cao và các ngành có giá trị gia tăng lớn. Song song là yêu cầu sàng lọc chặt chẽ hơn với các dự án thâm dụng lao động, tiêu hao nhiều năng lượng, sử dụng đất kém hiệu quả hoặc tiềm ẩn nguy cơ gây ô nhiễm môi trường. Nói cách khác, một dự án không còn được đánh giá bằng diện tích đất hay tổng vốn đăng ký, mà bằng hàm lượng công nghệ, năng suất, mức độ phát thải và đóng góp vào chuỗi giá trị. Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP. Đồng Nai Nguyễn Kim Long nhấn mạnh: phát triển KCN sinh thái, thông minh vừa giúp giải bài toán môi trường, vừa tổ chức lại sản xuất, tiết kiệm tài nguyên, giảm chi phí và nâng cao sức cạnh tranh của doanh nghiệp. Đây là thông điệp rõ ràng: ai không đi theo chuẩn xanh và thông minh thì khó còn chỗ đứng trong không gian công nghiệp mới của tỉnh.
Đầu tư công tăng tốc: hạ tầng là “đòn bẩy cứng” cho công nghiệp xanh và thông minh
Đồng Nai hiểu rằng công nghiệp xanh và công nghệ cao không thể phát triển trên hạ tầng yếu. Vì vậy, thành phố đang đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công năm 2026, trong bối cảnh khối lượng vốn cần giải ngân còn lớn. Tổng vốn đầu tư công năm 2026 được giao hơn 27.162 tỷ đồng, lũy kế thanh toán đến giữa tháng 8 tăng hơn 440 tỷ đồng so với cuối tháng 7, đạt hơn 54% kế hoạch; sau khi tiết kiệm 5% kế hoạch vốn, tỷ lệ giải ngân đạt hơn 56%. Địa phương đặt mục tiêu đến cuối tháng 8 đạt 70% kế hoạch vốn đầu tư công, đồng thời yêu cầu các đơn vị tập trung xử lý vướng mắc, đặc biệt là bồi thường, giải phóng mặt bằng. Nhiều dự án lớn về giao thông, kết nối vùng, cao tốc, vành đai, trục logistics đang được triển khai, bởi lãnh đạo tỉnh nhận thức rõ: khả năng kết nối chuỗi cung ứng và hình thành hệ sinh thái sản xuất – dịch vụ mới sẽ là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh trong thu hút công nghiệp xanh Đồng Nai và công nghệ cao Đồng Nai.
Từ chiến lược đến thực thi: Đồng Nai chọn con đường phát triển bền vững khó nhưng cần
Con đường Đồng Nai đang đi không dễ: một địa phương có quy mô công nghiệp lớn với nhiều KCN hoạt động lâu năm không thể dừng lại để làm lại từ đầu, nhưng cũng không thể duy trì mô hình cũ trong bối cảnh yêu cầu chuyển đổi xanh ngày càng cấp thiết. Bài toán đặt ra là vừa từng bước chuyển đổi các KCN hiện hữu, vừa áp dụng tiêu chuẩn cao hơn ngay từ khâu quy hoạch và lựa chọn nhà đầu tư cho các KCN mới. Nếu thực hiện đồng bộ, địa phương có thể chuyển hóa lợi thế về đất đai, hạ tầng và kết nối thành lợi thế về công nghệ, năng suất và chất lượng sống, xây dựng một không gian phát triển trong đó công nghiệp xanh Đồng Nai gắn kết hài hòa với đô thị, dịch vụ và an sinh. Việc dùng kết quả giải ngân đầu tư công như thước đo hoàn thành nhiệm vụ cho thấy tỉnh sẵn sàng chịu áp lực để đảm bảo hạ tầng theo kịp định hướng công nghiệp mới. Tóm lại, Đồng Nai đã chọn con đường phát triển bền vững: ưu tiên công nghệ cao, từ chối dự án ô nhiễm, và đầu tư mạnh vào hạ tầng kết nối. Câu hỏi còn lại không phải là “có nên làm hay không”, mà là “làm nhanh và nghiêm đến mức nào” để giữ được lợi thế đi trước trong cuộc đua công nghiệp xanh và thông minh.
