Tuyên bố chung mở đường cho một liên minh công nghệ chiến lược
Liên minh công nghệ chiến lược Việt Nam – Singapore là khuôn khổ hợp tác mới, trong đó hai nước dùng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo làm trục kết nối để cùng gia tăng tự cường công nghệ, đẩy mạnh kinh tế số Đông Nam Á và tạo sức cạnh tranh dài hạn trước các biến động địa chính trị và chuỗi cung ứng toàn cầu.
Điểm đáng chú ý không phải là một văn bản ngoại giao thêm vào danh mục, mà là tầm nhìn chính trị rõ ràng: biến hai nước thành đối tác công nghệ chiến lược hàng đầu ở Đông Nam Á, đồng thời trở nên tự cường hơn về công nghệ thông qua hợp tác và kết nối. Ngày 25-8, nhân chuyến công tác của Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú đến Singapore, hai bên đã ra Tuyên bố chung về Chiến lược Kết nối Công nghệ. Đây là bước triển khai cụ thể Chương trình Hành động thực hiện quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện đã ký ngày 28-10-2025. Nói cách khác, công nghệ không còn là phụ lục của hợp tác kinh tế – mà trở thành lõi chiến lược mới.
AI, bán dẫn, công nghệ sinh học: Từ danh mục ưu tiên đến sân chơi cạnh tranh
Nếu coi liên minh này là một “giỏ trứng chiến lược”, thì các quả trứng giá trị nhất chính là AI, bán dẫn và công nghệ sinh học – những lĩnh vực đang định nghĩa lại cạnh tranh toàn cầu. Việt Nam và Singapore nhất trí làm sâu sắc hợp tác về AI và kinh tế số, đồng thời nghiên cứu hợp tác trong bán dẫn, công nghệ sinh học, công nghệ lượng tử và các công nghệ mới nổi.
Về AI, hai nước không nói chung chung về “kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo”, mà cam kết phát triển, triển khai và sử dụng các hệ thống AI một cách an toàn và có trách nhiệm, tham chiếu hướng dẫn của ASEAN về quản trị và đạo đức AI. Trong bán dẫn và công nghệ sinh học khu vực, lợi ích chiến lược là rõ ràng: Việt Nam mang năng lực sản xuất và thị trường, Singapore mang nghiên cứu, quản trị dữ liệu và kết nối quốc tế. Nếu khai thác đúng, đây có thể trở thành trục hợp tác AI – bán dẫn hiếm hoi trong khu vực, thay vì mỗi nước tự đi những bước nhỏ lẻ.
Tự cường công nghệ qua kết nối sâu: Lợi thế bổ trợ hiếm có
Điểm then chốt của tầm nhìn đối tác công nghệ chiến lược không nằm ở việc “đi cùng nhau cho vui”, mà ở mục tiêu tự cường công nghệ. Hai bên nói thẳng trong tuyên bố: muốn trở nên tự cường hơn về công nghệ thông qua hợp tác và kết nối. Đây là cách tiếp cận thực tế: thay vì mơ về tự lực tuyệt đối – điều không khả thi trong chuỗi cung ứng công nghệ – hai nước chọn mô hình tự cường dựa trên liên kết thông minh.
Tuyên bố chung ghi nhận tính bổ trợ giữa hai hệ sinh thái đổi mới sáng tạo: Việt Nam có thị trường năng động, nguồn nhân lực trẻ và năng lực sản xuất ngày càng cao; Singapore mạnh về nghiên cứu – phát triển, quản trị dữ liệu và AI, cùng khả năng kết nối quốc tế. Nếu được tổ chức đúng, đây là cặp “R&D – sản xuất – thị trường” gần như hoàn chỉnh. Hợp tác AI – bán dẫn, kinh tế số và công nghệ sinh học khu vực vì thế không chỉ là khẩu hiệu, mà có nền tảng thực chất để hình thành chuỗi giá trị chung thay vì cạnh tranh tiêu hao.
Dữ liệu, VSIP 2.0 và cuộc chơi kinh tế số Đông Nam Á
Liên minh công nghệ sẽ không đi xa nếu dữ liệu vẫn bị “giam chân” bởi rào cản pháp lý. Ở điểm này, Việt Nam và Singapore chọn cách đi trước một bước. Hai bên sẽ khuyến khích sử dụng và luân chuyển dữ liệu xuyên biên giới có trách nhiệm thông qua triển khai Các Điều khoản Hợp đồng Mẫu ASEAN (MCCs) trong Khung ASEAN về quản trị dữ liệu số. Song song, hai nước tạo thuận lợi cho đối thoại giữa cơ quan quản lý dữ liệu của Singapore với Bộ Công an và Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam về luồng dữ liệu xuyên biên giới.
Quan trọng hơn, tầm nhìn này được gắn vào hạ tầng thực. Năm 2026 sẽ đánh dấu 30 năm hình thành và phát triển các khu công nghiệp VSIP, và hai bên muốn thúc đẩy mô hình “VSIP 2.0” tích hợp công nghệ thông minh, sản xuất tiên tiến, hệ thống bền vững và xanh để thu hút đầu tư. Với định hướng đó, VSIP có thể trở thành nơi thử nghiệm sống động cho kinh tế số Đông Nam Á, nơi luồng dữ liệu, AI, sản xuất tiên tiến và tiêu chuẩn xanh cùng vận hành.
Từ tuyên bố đến sức ảnh hưởng khu vực
Thách thức lớn nhất của liên minh công nghệ Việt Nam – Singapore không còn nằm ở tầm nhìn, mà ở năng lực triển khai liên tục trong nhiều năm. Hợp tác sẽ được thảo luận và triển khai trong khuôn khổ Hội nghị Bộ trưởng về Kết nối (CMM), do Bộ trưởng Tài chính Việt Nam và Bộ trưởng Thương mại và Công nghiệp Singapore đồng chủ trì; hai bên sẽ định kỳ rà soát tiến triển, xác định các ưu tiên và sáng kiến mới. Đây là cơ chế cần thiết để tuyên bố không bị “chết trên giấy”.
Về mặt khu vực, việc hai nước cùng ủng hộ Hiệp định Khung Kinh tế Số ASEAN (DEFA) và nhấn mạnh vai trò của khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo, kết nối và kinh tế số như động lực tăng trưởng bền vững cho thấy tham vọng vượt khỏi lợi ích song phương. Hợp tác công nghệ trong giai đoạn mới được định hướng chuyển sang các lĩnh vực có hàm lượng công nghệ, tri thức và giá trị gia tăng cao hơn, nhằm tạo động lực tăng trưởng mới cho mỗi nước. Nếu đi tới cùng, Việt Nam và Singapore không chỉ nâng vị thế cạnh tranh công nghệ của riêng mình, mà còn định hình chuẩn mực cho kinh tế số Đông Nam Á.
